Ўз қўлларим билан яратганимга

Tavhid kitobi · 6 ҳадис

باب قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَىَّ‏}‏

حَدَّثَنِي مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَجْمَعُ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا‏.‏ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَمَا تَرَى النَّاسَ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَىْءٍ، شَفِّعْ لَنَا إِلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكَ ـ وَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا نُوحًا، فَإِنَّهُ أَوَّلُ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ‏.‏ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ خَلِيلَ الرَّحْمَنِ‏.‏ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطَايَاهُ الَّتِي أَصَابَهَا ـ وَلَكِنِ ائْتُوا مُوسَى عَبْدًا أَتَاهُ اللَّهُ التَّوْرَاةَ وَكَلَّمَهُ تَكْلِيمًا ـ فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا عِيسَى عَبْدَ اللَّهِ وَرَسُولَهُ وَكَلِمَتَهُ وَرُوحَهُ‏.‏ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنِ ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم عَبْدًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ‏.‏ فَيَأْتُونِي فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ لَهُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ لِي ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ‏.‏ فَأَحْمَدُ رَبِّي بِمَحَامِدَ عَلَّمَنِيهَا، ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَرْجِعُ فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ سَاجِدًا، فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَحْمَدُ رَبِّي بِمَحَامِدَ عَلَّمَنِيهَا رَبِّي ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَرْجِعُ فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ سَاجِدًا، فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، قُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَحْمَدُ رَبِّي بِمَحَامِدَ عَلَّمَنِيهَا، ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَرْجِعُ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ وَوَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ ‏"‏‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنَ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً، ثُمَّ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنَ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ بُرَّةً، ثُمَّ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مَا يَزِنُ مِنَ الْخَيْرِ ذَرَّةً ‏"‏‏.‏

Анас (ривоят қилди): Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Аллаҳ қиёмат куни мўминларни шундай жам қилади, улар: ‹Кошки биз Роббимизга шафоатчи тутсак — то бизни шу жойимиздан (маҳшар машаққатидан) тинчитса› дейдилар. Улар Одамнинг олдига келиб: ‹Эй Одам, одамларни кўрмаяпсанми? Аллаҳ сени Ўз қўли билан яратди, малоикаларни сенга сажда қилдирди ва сенга ҳамма нарсанинг исмларини ўргатди; бизга Роббимизга шафоат қил — то бизни шу жойимиздан тинчитса› дейдилар. У: ‹Мен у (мартабада) эмасман› дейди ва ўзи қилган хатосини уларга зикр қилади ва: ‹Лекин Нуҳга боринг, чунки у — Аллаҳ ер аҳлига юборган биринчи Расул› дейди. Улар Нуҳга келадилар, у: ‹Мен у (мартабада) эмасман› дейди ва қилган хатосини зикр қилади ва: ‹Лекин Иброҳимга — Раҳмоннинг халили (дўсти)га — боринг› дейди. Улар Иброҳимга келадилар, у: ‹Мен у (мартабада) эмасман› дейди ва қилган хатоларини уларга зикр қилади ва: ‹Лекин Мусога — Аллаҳ унга Тавротни берган ва у билан (бевосита) сўзлашган бир бандага — боринг› дейди. Улар Мусога келадилар, у: ‹Мен у (мартабада) эмасман› дейди ва қилган хатосини зикр қилади ва: ‹Лекин Исо — Аллаҳнинг бандаси, Расули, Унинг калимаси ва Ундан (бўлган) руҳ — га боринг› дейди. Улар Исога келадилар, у: ‹Мен у (мартабада) эмасман, лекин Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — гуноҳининг олди ва кейини мағфират қилинган бандага — боринг› дейди. Улар менга келадилар, мен бориб, Роббимга (ҳузурига) изн сўрайман, менга Унга (киришга) изн берилади. Роббимни кўрганимда, Унга сажда қилиб йиқиламан, У мени — қанча хоҳласа — (саждада) қолдиради, кейин менга: ‹Бошингни кўтар, эй Муҳаммад; айт — эшитилади; сўра — берилади; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади› дейилади. Мен Роббимни — У менга ўргатган мақтовлар билан — ҳамд айтаман, кейин шафоат қиламан. У менга бир чегара белгилайди, мен уларни жаннатга киритаман. Кейин (яна) қайтаман, Роббимни кўргач, сажда қилиб йиқиламан, У мени — қанча хоҳласа — (саждада) қолдиради, кейин: ‹Бошингни кўтар, эй Муҳаммад; айт — эшитилади; сўра — берилади; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади› дейилади. Мен Роббимни — Роббим менга ўргатган мақтовлар билан — ҳамд айтаман, кейин шафоат қиламан, У менга бир чегара белгилайди, мен уларни жаннатга киритаман. Кейин (яна) қайтаман, Роббимни кўргач, сажда қилиб йиқиламан, У мени — қанча хоҳласа — қолдиради, кейин: ‹Бошингни кўтар, эй Муҳаммад; айт — эшитилади; сўра — берилади; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади› дейилади. Мен Роббимни — У менга ўргатган мақтовлар билан — ҳамд айтаман, кейин шафоат қиламан, У менга бир чегара белгилайди, мен уларни жаннатга киритаман. Кейин (яна) қайтаман ва: ‹Эй Роббим, дўзахда фақат Қуръан (ояти) уни ҳибс қилган (тўсган) ва унга абадий (қолиш) вожиб бўлган киши қолди› дейман" деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Дўзахдан: ‹Ла илаҳа иллаллаҳ› деган ва қалбида арпа миқдорича хайр (иймон) бўлган киши чиқади; кейин дўзахдан: ‹Ла илаҳа иллаллаҳ› деган ва қалбида буғдой миқдорича хайр бўлган киши чиқади; кейин дўзахдан: ‹Ла илаҳа иллаллаҳ› деган ва қалбида зарра миқдорича хайр бўлган киши чиқади" деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ يَدُ اللَّهِ مَلأَى لاَ يَغِيضُهَا نَفَقَةٌ، سَحَّاءُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ ـ وَقَالَ ـ أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْفَقَ مُنْذُ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، فَإِنَّهُ لَمْ يَغِضْ مَا فِي يَدِهِ ـ وَقَالَ ـ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ وَبِيَدِهِ الأُخْرَى الْمِيزَانُ يَخْفِضُ وَيَرْفَعُ ‏"‏‏.‏

Абу Ҳурайра (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Аллаҳнинг қўли тўладир, уни (ҳеч бир) нафақа (сарф) камайтирмайди; у кеча-кундуз (ризқ) сочувчидир." Ва деди: "Айтинглар-чи, У осмонлар ва ерни яратгандан бери қанча (ризқ) сарфлади — албатта бу Унинг қўлидагини камайтирмади." Ва деди: "Унинг Арши сув узра(дир), бошқа қўлида эса тарози (мезон) — пасайтиради ва кўтаради."

حَدَّثَنَا مُقَدَّمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي الْقَاسِمُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ يَقْبِضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الأَرْضَ وَتَكُونُ السَّمَوَاتُ بِيَمِينِهِ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ ‏"‏‏.‏ رَوَاهُ سَعِيدٌ عَنْ مَالِكٍ‏.‏ وَقَالَ عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ سَمِعْتُ سَالِمًا سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا‏.‏ وَقَالَ أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَقْبِضُ اللَّهُ الأَرْضَ ‏"‏‏.‏

Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди): Деди: "Албатта Аллаҳ қиёмат куни ерни қабз қилади ва осмонлар Ўнинг ўнг (қўли)да бўлади, кейин: ‹Мен — Малик (Подшоҳ)ман› дейди." (Абу Салама Абу Ҳурайрадан: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Аллаҳ ерни қабз қилади" деди.)

حَدَّثَنَا مُقَدَّمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي الْقَاسِمُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ يَقْبِضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الأَرْضَ وَتَكُونُ السَّمَوَاتُ بِيَمِينِهِ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ ‏"‏‏.‏ رَوَاهُ سَعِيدٌ عَنْ مَالِكٍ‏.‏ وَقَالَ عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ سَمِعْتُ سَالِمًا سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا‏.‏ وَقَالَ أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَقْبِضُ اللَّهُ الأَرْضَ ‏"‏‏.‏

Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди): Деди: "Албатта Аллаҳ қиёмат куни ерни қабз қилади ва осмонлар Ўнинг ўнг (қўли)да бўлади, кейин: ‹Мен — Малик (Подшоҳ)ман› дейди." (Абу Салама Абу Ҳурайрадан: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Аллаҳ ерни қабз қилади" деди.)

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، سَمِعَ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، وَسُلَيْمَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ يَهُودِيًّا، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَوَاتِ عَلَى إِصْبَعٍ وَالأَرَضِينَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالْجِبَالَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالشَّجَرَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالْخَلاَئِقَ عَلَى إِصْبَعٍ، ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ‏.‏ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ ثُمَّ قَرَأَ ‏{‏وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ‏}‏‏.‏ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَزَادَ فِيهِ فُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَعَجُّبًا وَتَصْدِيقًا لَهُ‏.‏

Абдуллаҳ (ибн Масъуд) айтди: Бир яҳудий Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келиб: "Эй Муҳаммад, албатта Аллаҳ осмонларни бир бармоқда, ерларни бир бармоқда, тоғларни бир бармоқда, дарахтни бир бармоқда ва (барча) махлуқотни бир бармоқда ушлаб туради, кейин: ‹Мен — Маликман› дейди" деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) — тиш(орқа тишлар)и кўрингунча — кулди, кейин: «Улар Аллаҳни ҳақиқий қадрида улуғламадилар...» (оятни) ўқиди. (Яҳё ибн Саъид: Фузайл ибн Иёз қўшди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) — таажжубланиб ва уни тасдиқлаб — кулди.)

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ سَمِعْتُ عَلْقَمَةَ، يَقُولُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقَالَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَوَاتِ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالأَرَضِينَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالشَّجَرَ وَالثَّرَى عَلَى إِصْبَعٍ، وَالْخَلاَئِقَ عَلَى إِصْبَعٍ، ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ أَنَا الْمَلِكُ‏.‏ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ ثُمَّ قَرَأَ ‏{‏وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ‏}‏

Абдуллаҳ (ибн Масъуд) айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига аҳли китобдан бир киши келиб: "Эй Абул Қосим, албатта Аллаҳ осмонларни бир бармоқда, ерларни бир бармоқда, дарахт ва (нам) тупроқни бир бармоқда ва (барча) махлуқотни бир бармоқда ушлаб туради, кейин: ‹Мен — Маликман, Мен — Маликман› дейди" деди. Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни — тиш(орқа тишлари)и кўрингунча — кулганини кўрдим, кейин: «Улар Аллаҳни ҳақиқий қадрида улуғламадилар...» (оятни) ўқиди.