Пайғамбар оиласини садақа йиғишга тайинламаслик

Zakot kitobi · 2 ҳадис

باب تَرْكِ اسْتِعْمَالِ آلِ النَّبِيِّ عَلَى الصَّدَقَةِ ‏

2481-ҳадисXalqaro 1072

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ الْمُطَّلِبِ بْنَ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ حَدَّثَهُ قَالَ اجْتَمَعَ رَبِيعَةُ بْنُ الْحَارِثِ وَالْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالاَ وَاللَّهِ لَوْ بَعَثْنَا هَذَيْنِ الْغُلاَمَيْنِ - قَالاَ لِي وَلِلْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ - إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَلَّمَاهُ فَأَمَّرَهُمَا عَلَى هَذِهِ الصَّدَقَاتِ فَأَدَّيَا مَا يُؤَدِّي النَّاسُ وَأَصَابَا مِمَّا يُصِيبُ النَّاسُ - قَالَ - فَبَيْنَمَا هُمَا فِي ذَلِكَ جَاءَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَوَقَفَ عَلَيْهِمَا فَذَكَرَا لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ لاَ تَفْعَلاَ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ بِفَاعِلٍ ‏.‏ فَانْتَحَاهُ رَبِيعَةُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا تَصْنَعُ هَذَا إِلاَّ نَفَاسَةً مِنْكَ عَلَيْنَا فَوَاللَّهِ لَقَدْ نِلْتَ صِهْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا نَفِسْنَاهُ عَلَيْكَ ‏.‏ قَالَ عَلِيٌّ أَرْسِلُوهُمَا ‏.‏ فَانْطَلَقَا وَاضْطَجَعَ عَلِيٌّ - قَالَ - فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ سَبَقْنَاهُ إِلَى الْحُجْرَةِ فَقُمْنَا عِنْدَهَا حَتَّى جَاءَ فَأَخَذَ بِآذَانِنَا ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَخْرِجَا مَا تُصَرِّرَانِ ‏"‏ ثُمَّ دَخَلَ وَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ - قَالَ - فَتَوَاكَلْنَا الْكَلاَمَ ثُمَّ تَكَلَّمَ أَحَدُنَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْتَ أَبَرُّ النَّاسِ وَأَوْصَلُ النَّاسِ وَقَدْ بَلَغْنَا النِّكَاحَ فَجِئْنَا لِتُؤَمِّرَنَا عَلَى بَعْضِ هَذِهِ الصَّدَقَاتِ فَنُؤَدِّيَ إِلَيْكَ كَمَا يُؤَدِّي النَّاسُ وَنُصِيبَ كَمَا يُصِيبُونَ - قَالَ - فَسَكَتَ طَوِيلاً حَتَّى أَرَدْنَا أَنْ نُكَلِّمَهُ - قَالَ - وَجَعَلَتْ زَيْنَبُ تُلْمِعُ عَلَيْنَا مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ أَنْ لاَ تُكَلِّمَاهُ - قَالَ - ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الصَّدَقَةَ لاَ تَنْبَغِي لآلِ مُحَمَّدٍ ‏.‏ إِنَّمَا هِيَ أَوْسَاخُ النَّاسِ ادْعُوَا لِي مَحْمِيَةَ - وَكَانَ عَلَى الْخُمُسِ - وَنَوْفَلَ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَجَاءَاهُ فَقَالَ لِمَحْمِيَةَ ‏"‏ أَنْكِحْ هَذَا الْغُلاَمَ ابْنَتَكَ ‏"‏ ‏.‏ لِلْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ فَأَنْكَحَهُ وَقَالَ لِنَوْفَلِ بْنِ الْحَارِثِ ‏"‏ أَنْكِحْ هَذَا الْغُلاَمَ ابْنَتَكَ ‏"‏ ‏.‏ لِي فَأَنْكَحَنِي وَقَالَ لِمَحْمِيَةَ ‏"‏ أَصْدِقْ عَنْهُمَا مِنَ الْخُمُسِ كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَلَمْ يُسَمِّهِ لِي ‏.‏

Абдулмутталиб ибн Рабиа ибн ал-Ҳорис айтди: Рабиа ибн ал-Ҳорис ва Аббос ибн Абдулмутталиб жамландилар ва: «Аллаҳга қасам, агар шу икки ўғилни — мен ва Фазл ибн Аббосни (назарда тутиб) айтдилар — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га жўнатсак, улар у билан гаплашса, у уларни шу садақалар (йиғиш) устига амир (тайин) қилса, улар одамлар адо этганини адо этса ва одамлар (ҳақ) олганидан олса (яхши бўлар эди)» дедилар. Улар шу ҳақда (гаплашиб турар) экан, Али ибн Абу Толиб келди ва уларнинг олдида тўхтади; улар буни унга айтдилар. Бас Али ибн Абу Толиб: «Бундай қилманглар; Аллаҳга қасам, у (Набий) буни қилувчи эмас» деди. Бас Рабиа ибн ал-Ҳорис унга қараб (ғазаб билан): «Аллаҳга қасам, сен буни фақат бизга ҳасад қилганингдан қиляпсан; Аллаҳга қасам, сен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг куёвлигига (қариндошлигига) эришдинг, биз эса сенга бунда ҳасад қилмадик» деди. Али: «Уларни жўнатинглар» деди. Бас иккови жўнади, Али эса ёнбошлаб ётди. (Абдулмутталиб) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) пешинни ўқиганидан кейин, биз ундан олдин ҳужрага етиб бордик ва унинг ёнида турдик, то у келди; у бизнинг қулоқларимиздан ушлади, кейин: «(Кўнглингизда) яширган нарсангизни чиқаринглар» деди; кейин (ичкарига) кирди, биз ҳам унинг олдига кирдик — у ўша кун Зайнаб бинт Жаҳш ҳузурида эди. Бас биз гапни бир-биримизга (бошлашни) топширдик, кейин биримиз гапирди ва: «Эй Расулуллаҳ, сен одамларнинг энг яхшиси ва энг сила қилувчисисан; биз никоҳ (ёши)га етдик; бас биз — бизни шу садақаларнинг баъзиси устига амир қилишинг учун — келдик, биз сенга одамлар адо этганидек адо этамиз ва улар олганидек оламиз» деди. (Абдулмутталиб) айтди: Бас у узоқ жим турди, то биз унга (яна) гапирмоқчи бўлгунимизча. Зайнаб эса ҳижоб ортидан бизга: «Унга гапирманглар» деб (ишора қилиб) белги бера бошлади. Кейин у: «Албатта садақа Муҳаммад оиласига лойиқ эмас; у фақат одамларнинг кир(чиркин)ларидир. Менга Маҳмияни — у хумс (ғаниматнинг бешдан бири) устида эди — ва Навфал ибн ал-Ҳорис ибн Абдулмутталибни чақиринглар» деди. (Абдулмутталиб) айтди: Бас иккови унга келди. У Маҳмияга: «Шу ўғилга қизингни (никоҳлаб) бер» деди — Фазл ибн Аббосга; бас у (қизини) унга никоҳлаб берди. Ва Навфал ибн ал-Ҳорисга: «Шу ўғилга қизингни (никоҳлаб) бер» деди — менга; бас у мени (қизига) никоҳлади. Ва Маҳмияга: «Уларнинг иккови номидан хумсдан шунча-шунча маҳр бер» деди. Зуҳрий: «У (Маҳмия берадиган миқдорни) менга номлаб айтмади» деди.

2482-ҳадисXalqaro 1072

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ، شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ الْهَاشِمِيِّ، أَنَّ عَبْدَ الْمُطَّلِبِ بْنَ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ، بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ رَبِيعَةَ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَالْعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ قَالاَ لِعَبْدِ الْمُطَّلِبِ بْنِ رَبِيعَةَ وَلِلْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ ائْتِيَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ مَالِكٍ وَقَالَ فِيهِ فَأَلْقَى عَلِيٌّ رِدَاءَهُ ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَيْهِ وَقَالَ أَنَا أَبُو حَسَنٍ الْقَرْمُ وَاللَّهِ لاَ أَرِيمُ مَكَانِي حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْكُمَا ابْنَاكُمَا بِحَوْرِ مَا بَعَثْتُمَا بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ ثُمَّ قَالَ لَنَا ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ الصَّدَقَاتِ إِنَّمَا هِيَ أَوْسَاخُ النَّاسِ وَإِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لِمُحَمَّدٍ وَلاَ لآلِ مُحَمَّدٍ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ أَيْضًا ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ادْعُوَا لِي مَحْمِيَةَ بْنَ جَزْءٍ ‏"‏ ‏.‏ وَهُوَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي أَسَدٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَهُ عَلَى الأَخْمَاسِ ‏.‏

Абдулмутталиб ибн Рабиа ибн ал-Ҳорис ибн Абдулмутталиб (ривоят қилди)ки: Унинг отаси Рабиа ибн ал-Ҳорис ибн Абдулмутталиб ва Аббос ибн Абдулмутталиб, Абдулмутталиб ибн Рабиа ва Фазл ибн Аббосга: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га боринглар...» дедилар — ва (ровий) ҳадисни Моликнинг ҳадиси мисли(да) келтирди; унда: «Бас Али ридосини ташлади, кейин унинг устига ёнбошлаб ётди ва: ‹Мен Абу Ҳасан (оқил/сарвар)ман; Аллаҳга қасам, мен ўз ўрнимдан жилмайман, то икки ўғилингиз — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га жўнатган (сўровингиз)нинг жавоби билан — сизларга қайтгунча› деди» деди. Ва ҳадисда: «Кейин у бизга: ‹Албатта бу садақалар — улар фақат одамларнинг кир(чиркин)ларидир; ва у Муҳаммадга ҳам, Муҳаммад оиласига ҳам ҳалол эмас› деди» деди. Ва шуни ҳам айтди: «Кейин Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): ‹Менга Маҳмия ибн Жазъни чақиринглар› деди — у Бану Асаддан бир киши эди; Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни ахмослар (хумс) устига ишлатган (тайин қилган) эди» деди.