وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَقِيتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " يَا جَابِرُ تَزَوَّجْتَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " بِكْرٌ أَمْ ثَيِّبٌ " . قُلْتُ ثَيِّبٌ . قَالَ " فَهَلاَّ بِكْرًا تُلاَعِبُهَا " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي أَخَوَاتٍ فَخَشِيتُ أَنْ تَدْخُلَ بَيْنِي وَبَيْنَهُنَّ . قَالَ " فَذَاكَ إِذًا . إِنَّ الْمَرْأَةَ تُنْكَحُ عَلَى دِينِهَا وَمَالِهَا وَجَمَالِهَا فَعَلَيْكَ بِذَاتِ الدِّينِ تَرِبَتْ يَدَاكَ " .
Va bizga Muhammad ibn Abdulloh ibn Numayr rivoyat qildi, bizga otam rivoyat qildi, bizga Abdulmalik ibn Abu Sulaymon Atodan rivoyat qildi, menga Jobir ibn Abdulloh xabar berdi, u dedi: Men Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) davrida bir ayolga uylandim. So'ng Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ni uchratdim, u: «Ey Jobir, uylandingmi?» dedi. Men: «Ha» dedim. U: «Bokiragami yoki sayyibagami?» dedi. Men: «Sayyibaga» dedim. U: «Nega bokiraga (uylanmading) — u bilan o'ynashardingiz?» dedi. Men: «Yo Rasulullah, mening singllarim bor, men (yosh bokira) men bilan ularning orasiga (nizo solib) kirib qolishidan qo'rqdim» dedim. U: «Unday bo'lsa, mayli. Albatta ayol diyni, moli va go'zalligi uchun nikohlanadi; bas, diynli (ayol)ni (tanlashga) intil — qo'llaring tuproqqa belansin» dedi.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَارِبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ، عَبْدِ اللَّهِ قَالَ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ تَزَوَّجْتَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا " . قُلْتُ ثَيِّبًا . قَالَ " فَأَيْنَ أَنْتَ مِنَ الْعَذَارَى وَلِعَابِهَا " . قَالَ شُعْبَةُ فَذَكَرْتُهُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ فَقَالَ قَدْ سَمِعْتُهُ مِنْ جَابِرٍ وَإِنَّمَا قَالَ " فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ "
Bizga Ubaydulloh ibn Muoz rivoyat qildi, bizga otam rivoyat qildi, bizga Shu'ba Muhoribdan, u Jobir ibn Abdullohdan rivoyat qildi, u dedi: Men bir ayolga uylandim. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) menga: «Uylandingmi?» dedi. Men: «Ha» dedim. U: «Bokiragami yoki sayyibagami?» dedi. Men: «Sayyibaga» dedim. U: «Bokiralar va ularning o'ynashishidan qayerdasan (nega ulardan tanlamading)?» dedi. Shu'ba dedi: Men buni Amr ibn Dinorga aytdim, u: «Men uni Jobirdan eshitganman, u faqat: ‹Nega bir qizga (uylanmading) — u bilan o'ynashardingiz, u sen bilan o'ynashardi?›, dedi» dedi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، هَلَكَ وَتَرَكَ تِسْعَ بَنَاتٍ - أَوْ قَالَ سَبْعَ - فَتَزَوَّجْتُ امْرَأَةً ثَيِّبًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا جَابِرُ تَزَوَّجْتَ " . قَالَ قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " فَبِكْرٌ أَمْ ثَيِّبٌ " . قَالَ قُلْتُ بَلْ ثَيِّبٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " . أَوْ قَالَ " تُضَاحِكُهَا وَتُضَاحِكُكَ " . قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ هَلَكَ وَتَرَكَ تِسْعَ بَنَاتٍ - أَوْ سَبْعَ - وَإِنِّي كَرِهْتُ أَنْ آتِيَهُنَّ أَوْ أَجِيئَهُنَّ بِمِثْلِهِنَّ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَجِيءَ بِامْرَأَةٍ تَقُومُ عَلَيْهِنَّ وَتُصْلِحُهُنَّ . قَالَ " فَبَارَكَ اللَّهُ لَكَ " . أَوْ قَالَ لِي خَيْرًا وَفِي رِوَايَةِ أَبِي الرَّبِيعِ " تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ وَتُضَاحِكُهَا وَتُضَاحِكُكَ " .
Bizga Yahyo ibn Yahyo va Abur-Robi' az-Zahroniy rivoyat qildi — Yahyo: bizga Hammod ibn Zayd Amr ibn Dinordan, u Jobir ibn Abdullohdan xabar berdi, dedi — Abdulloh (otam) vafot etib, to'qqiz qiz — yoki: yetti — qoldirdi, men sayyiba ayolga uylandim. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) menga: «Ey Jobir, uylandingmi?» dedi. Men: «Ha» dedim. U: «Bokirami yoki sayyiba?» dedi. Men: «Balki sayyiba, yo Rasulullah» dedim. U: «Nega bir qizga (uylanmading) — u bilan o'ynashar, u sen bilan o'ynashardi?» — yoki: «uni kuldirar, u seni kuldirardi?» dedi. Men unga: «Abdulloh vafot etib, to'qqiz — yoki yetti — qiz qoldirdi, men ularga o'shalar kabi (yosh)ni keltirishni yoqtirmadim, shuning uchun ularga qaraydigan va ularni tartibga soladigan bir ayol keltirishni xohladim» dedim. U: «Allah senga baraka bersin» — yoki menga yaxshilik (duosi) — dedi. Abur-Robi'ning rivoyatida: «U bilan o'ynashar, u sen bilan o'ynashar va uni kuldirar, u seni kuldirardi» (deyilgan).
وَحَدَّثَنَاهُ قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ نَكَحْتَ يَا جَابِرُ " . وَسَاقَ الْحَدِيثَ إِلَى قَوْلِهِ امْرَأَةً تَقُومُ عَلَيْهِنَّ وَتَمْشُطُهُنَّ قَالَ " أَصَبْتَ " . وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ .
Va bizga buni Qutayba ibn Said rivoyat qildi, bizga Sufyon Amrdan, u Jobir ibn Abdullohdan rivoyat qildi, u dedi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) menga: «Uylandingmi, ey Jobir?» dedi — va hadisni «ularga qaraydigan va ularning sochini taraydigan ayol» degan so'zigacha naql qildi. U: «To'g'ri qilibsan» dedi va undan keyingisini zikr qilmadi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ، اللَّهِ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَلَمَّا أَقْبَلْنَا تَعَجَّلْتُ عَلَى بَعِيرٍ لِي قَطُوفٍ فَلَحِقَنِي رَاكِبٌ خَلْفِي فَنَخَسَ بَعِيرِي بِعَنَزَةٍ كَانَتْ مَعَهُ فَانْطَلَقَ بَعِيرِي كَأَجْوَدِ مَا أَنْتَ رَاءٍ مِنَ الإِبِلِ فَالْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا يُعْجِلُكَ يَا جَابِرُ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ . فَقَالَ " أَبِكْرًا تَزَوَّجْتَهَا أَمْ ثَيِّبًا " . قَالَ قُلْتُ بَلْ ثَيِّبًا . قَالَ " هَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " . قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ ذَهَبْنَا لِنَدْخُلَ فَقَالَ " أَمْهِلُوا حَتَّى نَدْخُلَ لَيْلاً - أَىْ عِشَاءً - كَىْ تَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ وَتَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ " . قَالَ وَقَالَ " إِذَا قَدِمْتَ فَالْكَيْسَ الْكَيْسَ " .
Bizga Yahyo ibn Yahyo rivoyat qildi, bizga Hushaym Sayyordan, u ash-Sha'biydan, u Jobir ibn Abdullohdan xabar berdi, u dedi: Biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bilan bir g'azotda edik. Qaytganimizda, men sekin yuradigan bir tuyamda shoshildim. Orqamdan bir otliq menga yetib keldi va o'zida bo'lgan bir naycha (nayza) bilan tuyamga nuqidi; shunda tuyam sen ko'radigan tuyalarning eng yaxshisidek (chopib) ketdi. Men o'girildim, qarasam, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) ekan. U: «Seni nima shoshiltiryapti, ey Jobir?» dedi. Men: «Yo Rasulullah, men yangi uylanganman» dedim. U: «Bokiragami uylanding yoki sayyibagami?» dedi. Men: «Balki sayyibaga» dedim. U: «Nega bir qizga (uylanmading) — u bilan o'ynashar, u sen bilan o'ynashardi?» dedi. (Jobir) dedi: Madinaga kelganimizda, (uylarga) kirmoqchi bo'ldik. U: «Kechasi — ya'ni xuftonda — kirishimizga sabr qiling (kuting), toki sochi to'zigan (ayol) taransin va eri (safarda) yo'q bo'lgan (ayol) o'zini orastasin» dedi. (Jobir) dedi: U yana: «(Uyga) yetib borganingda, donolik bilan, donolik bilan (ish tut — farzand niyat qil)» dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْمَجِيدِ الثَّقَفِيَّ - حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزَاةٍ فَأَبْطَأَ بِي جَمَلِي فَأَتَى عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي " يَا جَابِرُ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " مَا شَأْنُكَ " . قُلْتُ أَبْطَأَ بِي جَمَلِي وَأَعْيَا فَتَخَلَّفْتُ . فَنَزَلَ فَحَجَنَهُ بِمِحْجَنِهِ ثُمَّ قَالَ " ارْكَبْ " . فَرَكِبْتُ فَلَقَدْ رَأَيْتُنِي أَكُفُّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَتَزَوَّجْتَ " . فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ " أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا " . فَقُلْتُ بَلْ ثَيِّبٌ . قَالَ " فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ " . قُلْتُ إِنَّ لِي أَخَوَاتٍ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَتَزَوَّجَ امْرَأَةً تَجْمَعُهُنَّ وَتَمْشُطُهُنَّ وَتَقُومُ عَلَيْهِنَّ . قَالَ " أَمَا إِنَّكَ قَادِمٌ فَإِذَا قَدِمْتَ فَالْكَيْسَ الْكَيْسَ " . ثُمَّ قَالَ " أَتَبِيعُ جَمَلَكَ " . قُلْتُ نَعَمْ . فَاشْتَرَاهُ مِنِّي بِأُوقِيَّةٍ ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدِمْتُ بِالْغَدَاةِ فَجِئْتُ الْمَسْجِدَ فَوَجَدْتُهُ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ " الآنَ حِينَ قَدِمْتَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " فَدَعْ جَمَلَكَ وَادْخُلْ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ " . قَالَ فَدَخَلْتُ فَصَلَّيْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ فَأَمَرَ بِلاَلاً أَنْ يَزِنَ لِي أُوقِيَّةً فَوَزَنَ لِي بِلاَلٌ فَأَرْجَحَ فِي الْمِيزَانِ - قَالَ - فَانْطَلَقْتُ فَلَمَّا وَلَّيْتُ قَالَ " ادْعُ لِي جَابِرًا " . فَدُعِيتُ فَقُلْتُ الآنَ يَرُدُّ عَلَىَّ الْجَمَلَ . وَلَمْ يَكُنْ شَىْءٌ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْهُ فَقَالَ " خُذْ جَمَلَكَ وَلَكَ ثَمَنُهُ " .
Bizga Muhammad ibn al-Musanno rivoyat qildi, bizga Abdul-Vahhob — ya'ni ibn Abdulmajid as-Saqafiy — rivoyat qildi, bizga Ubaydulloh Vahb ibn Kaysondan, u Jobir ibn Abdullohdan rivoyat qildi, u dedi: Men Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bilan bir g'azotga chiqdim, tuyam meni sekinlashtirdi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) menga yetib kelib: «Ey Jobir» dedi. Men: «Ha» dedim. U: «Senga nima bo'ldi?» dedi. Men: «Tuyam meni sekinlashtirdi va horidi, men orqada qoldim» dedim. U tushib, uni mihjani (uchi qayrilgan tayog'i) bilan ildi (nuqdi), so'ng: «Min» dedi. Men mindim va o'zimni uni Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan (oldinga o'tib ketishdan) ushlab turgan holda ko'rdim. U: «Uylandingmi?» dedi. Men: «Ha» dedim. U: «Bokiragami yoki sayyibagami?» dedi. Men: «Balki sayyiba» dedim. U: «Nega bir qizga (uylanmading) — u bilan o'ynashar, u sen bilan o'ynashardi?» dedi. Men: «Mening singllarim bor, shuning uchun ularni (bir joyga) jamlaydigan, sochini taraydigan va ularga qaraydigan bir ayolga uylanishni xohladim» dedi. U: «Sen (uyga) yetib boryapsan; yetib borganingda, donolik bilan, donolik bilan (ish tut)» dedi. So'ng: «Tuyangni sotasanmi?» dedi. Men: «Ha» dedim. U uni mendan bir uqiyaga sotib oldi. So'ng Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) (Madinaga) yetib keldi, men ham ertalab yetib keldim, masjidga keldim va uni masjid eshigida topdim. U: «Hozir yetib keldingmi?» dedi. Men: «Ha» dedim. U: «Tuyangni qoldirib, kir va ikki rakat o'qi» dedi. (Jobir) dedi: Men kirib o'qidim, so'ng qaytdim. U Bilolga menga bir uqiya (kumush) tortib berishni buyurdi; Bilol menga tortdi va tarozida og'dirdi (oshigicha berdi). (Jobir) dedi: Men ketdim; men burilganimda, u: «Menga Jobirni chaqir» dedi. Men chaqirildim va: «Endi tuyani menga qaytaradi» dedim — menga undan ko'ra yomonroq (yoqmaydigan) narsa yo'q edi. U: «Tuyangni ol va uning narxi (ham) seniki» dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا فِي مَسِيرٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا عَلَى نَاضِحٍ إِنَّمَا هُوَ فِي أُخْرَيَاتِ النَّاسِ - قَالَ - فَضَرَبَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ قَالَ نَخَسَهُ - أُرَاهُ قَالَ - بِشَىْءٍ كَانَ مَعَهُ قَالَ فَجَعَلَ بَعْدَ ذَلِكَ يَتَقَدَّمُ النَّاسَ يُنَازِعُنِي حَتَّى إِنِّي لأَكُفُّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَبِيعُنِيهِ بِكَذَا وَكَذَا وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَكَ " . قَالَ قُلْتُ هُوَ لَكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ . قَالَ " أَتَبِيعُنِيهِ بِكَذَا وَكَذَا وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَكَ " . قَالَ قُلْتُ هُوَ لَكَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ . قَالَ وَقَالَ لِي " أَتَزَوَّجْتَ بَعْدَ أَبِيكَ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " ثَيِّبًا أَمْ بِكْرًا " . قَالَ قُلْتُ ثَيِّبًا . قَالَ " فَهَلاَّ تَزَوَّجْتَ بِكْرًا تُضَاحِكُكَ وَتُضَاحِكُهَا وَتُلاَعِبُكَ وَتُلاَعِبُهَا " . قَالَ أَبُو نَضْرَةَ فَكَانَتْ كَلِمَةً يَقُولُهَا الْمُسْلِمُونَ . افْعَلْ كَذَا وَكَذَا وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَكَ .
Bizga Muhammad ibn Abdul-A'lo rivoyat qildi, bizga al-Mu'tamir rivoyat qildi, u dedi: Men otamni eshitdim, bizga Abu Nazra Jobir ibn Abdullohdan rivoyat qildi, u dedi: Biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bilan bir safarda edik, men bir nodih (suv tashuvchi tuya)da edim, u odamlarning eng orqasida edi. (Jobir) dedi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) uni urdi — yoki: nuqdi — men u: «o'zida bo'lgan bir narsa bilan» dedi deb o'ylayman — (Jobir) dedi: Shundan keyin u odamlardan o'zib (oldinga) chiqa boshladi, men bilan tortishardi, hatto men uni ushlab turardim. (Jobir) dedi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): «Uni menga shuncha-shunchaga sotasanmi? Allah seni mag'firat qilsin» dedi. Men: «U seniki, yo Nabiyallah» dedim. U: «Uni menga shuncha-shunchaga sotasanmi? Allah seni mag'firat qilsin» dedi. Men: «U seniki, yo Nabiyallah» dedim. (Jobir) dedi: U menga: «Otangdan keyin uylandingmi?» dedi. Men: «Ha» dedim. U: «Sayyibagami yoki bokiragami?» dedi. Men: «Sayyibaga» dedim. U: «Nega bokiraga uylanmading — u seni kuldirar, sen uni kuldirar, u sen bilan o'ynashar, sen u bilan o'ynasharding?» dedi. Abu Nazra dedi: Bu musulmonlar aytadigan bir so'z bo'lib qoldi: «Falon ishni qil, Allah seni mag'firat qilsin».