Iymon kitobi

Sahihi Muslim · 345 hadis · 16/18-sahifa

كتاب الإيمان

395-hadis

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالُوا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، - وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لاَ تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ - قَالَ - فَيَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ تَعَالَ صَلِّ لَنَا ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ ‏.‏ إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ ‏.‏ تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الأُمَّةَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh aytdi: Men Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ni: "Mening ummatimdan bir toifa — qiyomat kunigacha — haq uchun g'olib holda jang qilishda davom etadi" deganini eshitdim. (Raviy:) U: "Bas, Iso ibn Maryam (sollallahu alayhi vasallam) tushadi, ularning amiri: ‹Kel, bizga namoz o'qib ber› deydi. U: ‹Yo'q, ba'zilaringiz ba'zilaringizga amir(siz) — Allahning bu ummatga (qilgan) ikromi (sifatida)› deydi" dedi.

396-hadis

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا فَإِذَا طَلَعَتْ مِنْ مَغْرِبِهَا آمَنَ النَّاسُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ فَيَوْمَئِذٍ لاَ يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (rivoyat qildi): Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Quyosh o'z g'arbidan chiqmaguncha qiyomat qoym bo'lmaydi; u o'z g'arbidan chiqqanida — odamlar hammasi (birvarakayiga) iymon keltiradi; o'sha kuni esa ilgari iymon keltirmagan yoki iymonida yaxshilik kasb etmagan jonga — uning iymoni foyda bermaydi" dedi.

397-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، كِلاَهُمَا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ذَكْوَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ الْعَلاَءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Hurayra Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi) — al-Aloning otasidan, Abu Hurayradan, Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyati) hadisi misli (rivoyat qilindi).

398-hadis

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ الأَزْرَقُ، جَمِيعًا عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ ثَلاَثٌ إِذَا خَرَجْنَ لاَ يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَالدَّجَّالُ وَدَابَّةُ الأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Uch (narsa)ki, ular chiqqanida — ilgari iymon keltirmagan yoki iymonida yaxshilik kasb etmagan jonga iymoni foyda bermaydi: quyoshning g'arbidan chiqishi, Dajjol va dobbatul-arz (yer hayvoni)" dedi.

399-hadis

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، - قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، - حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ التَّيْمِيِّ، - سَمِعَهُ فِيمَا، أَعْلَمُ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَوْمًا ‏"‏ أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً وَلاَ تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً وَلاَ تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي لاَ يَسْتَنْكِرُ النَّاسُ مِنْهَا شَيْئًا حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا ذَاكَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَيُقَالُ لَهَا ارْتَفِعِي أَصْبِحِي طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِكِ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِهَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَدْرُونَ مَتَى ذَاكُمْ ذَاكَ حِينَ لاَ يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Zarr (rivoyat qildi): Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) bir kuni: "Bu quyosh qayga ketishini bilasizmi?" dedi. Ular: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedilar. U: "Albatta u — Arsh ostidagi qaror (joy)iga yetguncha — yuradi, keyin sajda qilib yiqiladi; va shu holda — unga: ‹Ko'taril, kelgan tomoningdan qayt› deyilguncha — turaveradi; keyin u qaytadi va o'z chiqish (joyi)dan chiqib (tongni) ochadi; keyin — Arsh ostidagi qaror (joyi)iga yetguncha — yuradi, keyin sajda qilib yiqiladi; va shu holda — unga: ‹Ko'taril, kelgan tomoningdan qayt› deyilguncha — turaveradi; keyin qaytadi va o'z chiqish (joyi)dan chiqib (tongni) ochadi; keyin yuradi — odamlar undan hech narsani inkor qilmaydi — to u o'sha qaror (joyi) — Arsh ostiga yetguncha; bas unga: ‹Ko'taril, g'arbingdan chiqib (tongni) ochib ber› deyiladi; bas u o'z g'arbidan chiqib (tongni) ochadi" dedi. Keyin Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "O'shani qachon ekanini bilasizmi? O'shal — ilgari iymon keltirmagan yoki iymonida yaxshilik kasb etmagan jonga iymoni foyda bermaydigan paytdir" dedi.

400-hadis

وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ - عَنْ يُونُسَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَوْمًا ‏ "‏ أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ ‏"‏ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ ‏.‏

Abu Zarr (rivoyat qildi): Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) bir kuni: "Bu quyosh qayga ketishini bilasizmi?" dedi — Ibn Ulayya hadisi ma'nosi misli.

401-hadis

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لأَبِي كُرَيْبٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ فَلَمَّا غَابَتِ الشَّمْسُ قَالَ ‏"‏ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ فَتَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ قَرَأَ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ وَذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا ‏.‏

Abu Zarr aytdi: Men masjidga kirdim, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) o'tirgan edi. Quyosh botganida u: "Ey Abu Zarr, bu (quyosh) qayga ketishini bilasanmi?" dedi. Men: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedim. U: "Albatta u ketadi va sajdaga izn so'raydi, unga izn beriladi; va go'yo unga: ‹Kelgan tomoningdan qayt› deyilgan (kabi) — bas u o'z g'arbidan chiqadi" dedi. (Raviy:) Keyin u Abdulloh (ibn Mas'ud) qiroatida: "Va o'shal — uning qaror (joyi)dir" deb o'qidi.

402-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا - وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏ وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا‏}‏ قَالَ ‏"‏ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zarr aytdi: Men Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan Allahning: «Va quyosh o'z qaror (joyi)iga (qarab) yuradi» (degan) so'zi haqida so'radim. U: "Uning qaror (joyi) — Arsh ostida" dedi.

403-hadis

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْوَحْىِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلاَءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ - وَهُوَ التَّعَبُّدُ - اللَّيَالِيَ أُولاَتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا أَنَا بِقَارِئٍ - قَالَ - فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ مَ�� أَنَا بِقَارِئٍ - قَالَ - فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ ‏.‏ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي ‏.‏ فَقَالَ ‏{‏ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ الإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ * الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ * عَلَّمَ الإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ ‏"‏ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ‏"‏ ‏.‏ فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ ثُمَّ قَالَ لِخَدِيجَةَ ‏"‏ أَىْ خَدِيجَةُ مَا لِي ‏"‏ ‏.‏ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ ‏"‏ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ كَلاَّ أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لاَ يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ ‏.‏ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنَ الإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ ‏.‏ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَىْ عَمِّ اسْمَعْ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ ‏.‏ قَالَ وَرَقَةُ بْنُ نَوْفَلٍ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَبَرَ مَا رَآهُ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى صلى الله عليه وسلم يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلاَّ عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ‏"‏ ‏.‏

Oisha — Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ning zavjasi — xabar berdi: "Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga vahydan birinchi boshlangan narsa — uyquda (ko'rgan) rost tushlar edi; u (ne) bir tush ko'rmasin — albatta u tong yorug'idek (rost) kelar edi. Keyin unga yolg'izlik (xilvat) sevimli qilindi; u Hiro g'orida yolg'iz qolib, ahliga qaytishdan oldin — sanaqli kechalar — unda tahannus qilar edi (ibodat qilar edi) va shuning uchun ozuqa olar edi; keyin Xadicha(ning oldi)ga qaytib, shunga o'xshash (yana) ozuqa olar edi — to unga Hiro g'orida (turgan chog'ida) Haq (vahiy) tusatdan kelguncha. Bas unga Malak keldi va: ‹O'qi› dedi. U: ‹Men o'quvchi emasman› dedi. (Nabiy aytdi:) U meni olib, meni — toliq (haldan toyish)gacha yetguncha — siqdi, keyin meni qo'yib yubordi va: ‹O'qi› dedi. Men: ‹Men o'quvchi emasman› dedim. U meni olib, ikkinchi marta — holdan toyishimga yetguncha — siqdi, keyin qo'yib yubordi va: ‹O'qi› dedi. Men: ‹Men o'quvchi emasman› dedim. U meni olib, uchinchi marta — holdan toyishimga yetguncha — siqdi, keyin qo'yib yubordi va: ‹O'qi — yaratgan Robbing nomi bilan! U insonni laxta (qon)dan yaratdi. O'qi, Robbing esa karamdi eng (ulug'i) — qalam bilan (yozishni) o'rgatgan, insonga bilmagan narsasini o'rgatgan› dedi.» Bas Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) — yelkasidagi mushaklar titrab — uni (ushbu oyatlarni) (olib) qaytdi, to Xadicha(ning oldi)ga kirib: ‹Meni o'rab qo'yinglar, meni o'rab qo'yinglar› dedi. Ular uni o'radilar — to undan qo'rquv ketguncha; keyin Xadichaga: ‹Ey Xadicha, menga nima bo'ldi?› dedi va unga (bo'lgan) xabarni aytdi. ‹Albatta men o'zimdan (jonimga) qo'rqdim› dedi. Xadicha unga: ‹Yo'q (qo'rqma)! Suyunchili bo'l! Vallahi, Allah seni hech qachon xor qilmaydi: chunki sen rahmni (qarindoshlik aloqasini) ulaysan, gapni rost so'zlaysan, og'irlikni ko'tarasan, kambag'alga (yo'q narsani) kasb etib berasan, mehmonni siylaysan, haq musibatlarida yordam berasan› dedi. Keyin Xadicha uni olib bordi — to uni Varaqa ibn Navfal ibn Asad ibn Abdul-Uzzo(ning oldi)ga keltirdi; u Xadichaning amaki o'g'li — otasining ukasi(ning o'g'li) edi; u johiliyatda nasroniylikni qabul qilgan kishi edi, arab xatini yozar va Injildan arabchada — Allah xohlagancha — yozar edi; u keksayib qolgan, ko'zi ojiz keksa edi. Xadicha unga: ‹Ey amakijon, jiyaningdan eshit› dedi. Varaqa ibn Navfal: ‹Ey jiyan, nima ko'ryapsan?› dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) unga ko'rgan narsasini xabar berdi. Varaqa unga: ‹Bu — Allahning Muso (sollallahu alayhi vasallam)ga nozil qilgan Nomus (Jibril)i; qaniydi men unda yosh (yigit) bo'lsam, qaniydi qavming seni (yurtingdan) chiqargan chog'da men tirik bo'lsam› dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): ‹Ular meni chiqaruvchimilar?› dedi. Varaqa: ‹Ha; sen keltirgan narsa(ga o'xshash narsa)ni keltirgan hech bir kishi yo'qki, dushmanlik ko'rmagan bo'lsa; agar sening kuning menga yetsa, men senga qattiq yordam beraman› dedi."

404-hadis

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْوَحْىِ ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ ‏.‏ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَوَاللَّهِ لاَ يُحْزِنُكَ اللَّهُ أَبَدًا ‏.‏ وَقَالَ قَالَتْ خَدِيجَةُ أَىِ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ ‏.‏

Oisha aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga vahydan birinchi boshlangan narsa... — va hadisni Yunus hadisi misli keltirdi; faqat u: "Vallahi, Allah seni hech qachon mahzun (g'amgin) qilmaydi" dedi va: "Xadicha: ‹Ey amaki o'g'li, jiyaningdan eshit› dedi" dedi.

405-hadis

وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَرَجَعَ إِلَى خَدِيجَةَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ وَمَعْمَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ أَوَّلَ حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِهِ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْوَحْىِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ ‏.‏ وَتَابَعَ يُونُسَ عَلَى قَوْلِهِ فَوَاللَّهِ لاَ يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا ‏.‏ وَذَكَرَ قَوْلَ خَدِيجَةَ أَىِ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ ‏.‏

Oisha — Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ning zavjasi — aytdi: "Bas u Xadicha(ning oldi)ga — yuragi titrab — qaytdi" — va hadisni Yunus hamda Ma'mar hadisi misli keltirdi; ularning hadisining boshini — ‹Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga vahydan birinchi boshlangan narsa rost tush edi› (degan) so'zidan — zikr qilmadi; va Yunusga ‹Vallahi, Allah seni hech qachon xor qilmaydi› (so'zida) mutobaat qildi; va Xadichaning ‹Ey amaki o'g'li, jiyaningdan eshit› (degan) so'zini zikr qildi.

406-hadis

وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ، قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيَّ، - وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْىِ - قَالَ فِي حَدِيثِهِ ‏"‏ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنَ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسًا عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ ‏"‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ‏.‏ فَدَثَّرُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى ‏{‏ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ * قُمْ فَأَنْذِرْ * وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ * وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ * وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ‏}‏ وَهِيَ الأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ تَتَابَعَ الْوَحْىُ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (rivoyat qildi): Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) vahyning to'xtab turishi (fatra) haqida so'zlab (shunday) dedi — u o'z hadisida: "Men yurib ketayotgan paytda osmondan bir ovoz eshitdim, boshimni ko'tardim — qarasam, Hiroda menga kelgan Malak osmon bilan yer orasidagi kursida o'tiribdi" dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Men undan qo'rqib (vahimaga tushib) yiqildim, keyin qaytib: ‹Meni o'rab qo'yinglar, meni o'rab qo'yinglar› dedim. Ular meni o'radilar. Bas Allah — tabaraka va taolo — ‹Ey (ridosiga) o'ranib olgan (Rasul)! Tur, ogohlantir! Robbingni ulug'la! Kiyimingni pokla! Rijsdan (palidlikdan) yiroq bo'l!› (oyatlarini) nozil qildi — bu (rijs) butlardir" dedi. Keyin vahiy ketma-ket (kela boshladi).

407-hadis

وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ ثُمَّ فَتَرَ الْوَحْىُ عَنِّي فَتْرَةً فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي ‏"‏ ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ فَجُثِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرُّجْزُ الأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ حَمِيَ الْوَحْىُ بَعْدُ وَتَتَابَعَ

Jobir ibn Abdulloh (rivoyat qildi): U Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ni: "Keyin mendan vahiy bir muddat to'xtab turdi (fatra); men yurib ketayotgan paytda..." deganini eshitdi — keyin Yunus hadisi misli keltirdi; faqat u: "Men undan qo'rqib (vahimaga tushib) — to yerga yiqilgunimgacha" dedi; va: "Abu Salama: ‹Rijs — butlardir› dedi" dedi; va: "Keyin vahiy bundan keyin qizib (kuchayib) ketdi va ketma-ket (kela boshladi)" dedi.

408-hadis

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ وَقَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى ‏{‏ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ‏}‏ قَبْلَ أَنْ تُفْرَضَ الصَّلاَةُ - وَهِيَ الأَوْثَانُ - وَقَالَ ‏ "‏ فَجُثِثْتُ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ

Ma'mar Zuhriydan shu isnod bilan — Yunus hadisi nahvida (rivoyat qildi); va u: "Bas Allah — tabaraka va taolo — ‹Ey o'ranib olgan!› (oyatini) ‹Rijsdan yiroq bo'l!› (so'zigacha) — namoz farz qilinishidan oldin — nozil qildi — u (rijs) butlardir" dedi; va Uqayl aytgandek: "Men undan vahimaga tushdim" dedi.

409-hadis

وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى، يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ أَىُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ ‏.‏ فَقُلْتُ أَوِ اقْرَأْ ‏.‏ فَقَالَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَىُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ ‏.‏ فَقُلْتُ أَوِ اقْرَأْ قَالَ جَابِرٌ أُحَدِّثُكُمْ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ شَهْرًا فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي نَزَلْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ بَطْنَ الْوَادِي فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ أَمَامِي وَخَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَنَظَرْتُ فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا هُوَ عَلَى الْعَرْشِ فِي الْهَوَاءِ - يَعْنِي جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَأَخَذَتْنِي رَجْفَةٌ شَدِيدَةٌ فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي ‏.‏ فَدَثَّرُونِي فَصَبُّوا عَلَىَّ مَاءً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ * قُمْ فَأَنْذِرْ * وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ * وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏

Yahyo aytdi: Men Abu Salamadan: "Qur'andan qaysi (qism) avval nozil bo'ldi?" deb so'radim. U: "Ey o'ranib olgan!" dedi. Men: "Yoki ‹Iqra›?" dedim. U: "Men Jobir ibn Abdullohdan: ‹Qur'andan qaysi avval nozil bo'ldi?› deb so'radim. U: ‹Ey o'ranib olgan!› dedi. Men: ‹Yoki Iqra?› dedim. Jobir: ‹Men sizlarga Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bizga aytib bergan narsani aytaman: U: «Men Hiroda bir oy mujovirlik (i'tikof) qildim; mujovirligimni tugatganim(dan)da tushdim va vodiy ichiga kirdim; bas menga nido qilindi; men oldimga, ortimga, o'ng tomonimga va chap tomonimga qaradim — hech kimni ko'rmadim; keyin menga nido qilindi — boshimni ko'tardim — qarasam, u (Jibril alayhissalom) havoda, Arsh ustida; bas meni qattiq titroq tutdi; men Xadicha(ning oldi)ga kelib: ‹Meni o'ranglar› dedim. Ular meni o'radilar va ustimga suv quydilar. Bas Allah — azza va jalla — ‹Ey o'ranib olgan! Tur, ogohlantir! Robbingni ulug'la! Kiyimingni pokla!› (oyatlarini) nozil qildi» dedi›" dedi.

410-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ ‏ "‏ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى عَرْشٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏

Yahyo ibn Abu Kasirdan shu isnod bilan (rivoyat qilindi); va u: "Bas, u osmon bilan yer orasidagi bir arsh (kursi) ustida o'tirgan edi" dedi.

411-hadis

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ - وَهُوَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ طَوِيلٌ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَضَعُ حَافِرَهُ عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهِ - قَالَ فَرَكِبْتُهُ حَتَّى أَتَيْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ - قَالَ - فَرَبَطْتُهُ بِالْحَلْقَةِ الَّتِي يَرْبِطُ بِهِ الأَنْبِيَاءُ - قَالَ - ثُمَّ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَصَلَّيْتُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجْتُ فَجَاءَنِي جِبْرِيلُ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقَالَ جِبْرِيلُ صلى الله عليه وسلم اخْتَرْتَ الْفِطْرَةَ ‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ ‏.‏ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِآدَمَ فَرَحَّبَ بِي وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ‏.‏ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ ‏.‏ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِابْنَىِ الْخَالَةِ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّاءَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا فَرَحَّبَا وَدَعَوَا لِي بِخَيْرٍ ‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ ‏.‏ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ ‏.‏ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِيُوسُفَ صلى الله عليه وسلم إِذَا هُوَ قَدْ أُعْطِيَ شَطْرَ الْحُسْنِ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ ‏.‏ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ ‏.‏ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِدْرِيسَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا‏}‏ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ ‏.‏ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِهَارُونَ صلى الله عليه وسلم فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ‏.‏ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ ‏.‏ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى صلى الله عليه وسلم فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ ‏.‏ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِبْرَاهِيمَ صلى الله عليه وسلم مُسْنِدًا ظَهْرَهُ إِلَى الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَإِذَا هُوَ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ لاَ يَعُودُونَ إِلَيْهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِي إِلَى السِّدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَإِذَا وَرَقُهَا كَآذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا ثَمَرُهَا كَالْقِلاَلِ - قَالَ - فَلَمَّا غَشِيَهَا مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا غَشِيَ تَغَيَّرَتْ فَمَا أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَنْعَتَهَا مِنْ حُسْنِهَا ‏.‏ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَىَّ مَا أَوْحَى فَفَرَضَ عَلَىَّ خَمْسِينَ صَلاَةً فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَنَزَلْتُ إِلَى مُوسَى صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ خَمْسِينَ صَلاَةً ‏.‏ قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَإِنِّي قَدْ بَلَوْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَخَبَرْتُهُمْ ‏.‏ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَقُلْتُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَلَى أُمَّتِي ‏.‏ فَحَطَّ عَنِّي خَمْسًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقُلْتُ حَطَّ عَنِّي خَمْسًا ‏.‏ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ ‏.‏ - قَالَ - فَلَمْ أَزَلْ أَرْجِعُ بَيْنَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَبَيْنَ مُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - حَتَّى قَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُنَّ خَمْسُ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ لِكُلِّ صَلاَةٍ عَشْرٌ فَذَلِكَ خَمْسُونَ صَلاَةً ‏.‏ وَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرًا وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ تُكْتَبْ شَيْئًا فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ سَيِّئَةً وَاحِدَةً - قَالَ - فَنَزَلْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى مُوسَى صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ قَدْ رَجَعْتُ إِلَى رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (rivoyat qildi): Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Menga Buroq keltirildi — u oq, uzun, eshakdan katta, xachirdan kichik hayvon; u tuyog'ini ko'zi yetgan (eng oxirgi) joyiga qo'yar edi. Men unga mindim — to Baytul-Maqdisga yetgunimgacha; uni anbiyolar bog'laydigan halqaga bog'ladim. Keyin masjidga kirib, unda ikki rakat namoz o'qidim, keyin chiqdim. Bas menga Jibril (alayhissalom) bir idish xamr (vino) va bir idish sut (bilan) keldi; men sutni tanladim. Jibril (alayhissalom): ‹Sen fitratni tanlading› dedi. Keyin u biz bilan osmonga ko'tarildi. Jibril (eshik) ochishni so'radi; ‹Sen kimsan?› deyildi. U: ‹Jibril› dedi. ‹Sen bilan kim bor?› deyildi. U: ‹Muhammad› dedi. ‹Unga (Rasul qilib) yuborildimi?› deyildi. U: ‹Unga yuborildi› dedi. Bas bizga (eshik) ochildi — qarasam, Odam (oldida)man; u menga marhabo aytdi va menga yaxshilik (bilan) duo qildi. Keyin u biz bilan ikkinchi osmonga ko'tarildi; Jibril (alayhissalom) (eshik) ochishni so'radi; ‹Sen kimsan?› deyildi. U: ‹Jibril› dedi. ‹Sen bilan kim bor?› deyildi. U: ‹Muhammad› dedi. ‹Unga yuborildimi?› deyildi. U: ‹Unga yuborildi› dedi. Bas bizga ochildi — qarasam, ikki xola o'g'li — Iso ibn Maryam va Yahyo ibn Zakariyyo (Allahning salavoti ularga) (oldida)man; ular menga marhabo aytdilar va yaxshilik (bilan) duo qildilar. Keyin u meni uchinchi osmonga ko'tardi; Jibril (eshik) ochishni so'radi; ‹Sen kimsan?› deyildi. U: ‹Jibril› dedi. ‹Sen bilan kim bor?› deyildi. U: ‹Muhammad (sollallahu alayhi vasallam)› dedi. ‹Unga yuborildimi?› deyildi. U: ‹Unga yuborildi› dedi. Bas bizga ochildi — qarasam, Yusuf (sollallahu alayhi vasallam) (oldida)man — unga go'zallikning yarmi berilgan edi; u menga marhabo aytdi va yaxshilik (bilan) duo qildi. Keyin u biz bilan to'rtinchi osmonga ko'tardi; Jibril (alayhissalom) (eshik) ochishni so'radi; ‹Bu kim?› deyildi. U: ‹Jibril› dedi. ‹Sen bilan kim bor?› deyildi. U: ‹Muhammad› dedi. ‹Unga yuborildimi?› deyildi. U: ‹Unga yuborildi› dedi. Bas bizga ochildi — qarasam, Idris (oldida)man; u menga marhabo aytdi va yaxshilik (bilan) duo qildi. Allah — azza va jalla: «Va biz uni baland bir maqomga ko'tardik» degan. Keyin u biz bilan beshinchi osmonga ko'tardi; Jibril (eshik) ochishni so'radi; ‹Bu kim?› deyildi. U: ‹Jibril› dedi. ‹Sen bilan kim bor?› deyildi. U: ‹Muhammad› dedi. ‹Unga yuborildimi?› deyildi. U: ‹Unga yuborildi› dedi. Bas bizga ochildi — qarasam, Horun (sollallahu alayhi vasallam) (oldida)man; u menga marhabo aytdi va yaxshilik (bilan) duo qildi. Keyin u biz bilan oltinchi osmonga ko'tardi; Jibril (alayhissalom) (eshik) ochishni so'radi; ‹Bu kim?› deyildi. U: ‹Jibril› dedi. ‹Sen bilan kim bor?› deyildi. U: ‹Muhammad› dedi. ‹Unga yuborildimi?› deyildi. U: ‹Unga yuborildi› dedi. Bas bizga ochildi — qarasam, Muso (sollallahu alayhi vasallam) (oldida)man; u menga marhabo aytdi va yaxshilik (bilan) duo qildi. Keyin u biz bilan yettinchi osmonga ko'tardi; Jibril (eshik) ochishni so'radi; ‹Bu kim?› deyildi. U: ‹Jibril› dedi. ‹Sen bilan kim bor?› deyildi. U: ‹Muhammad (sollallahu alayhi vasallam)› dedi. ‹Unga yuborildimi?› deyildi. U: ‹Unga yuborildi› dedi. Bas bizga ochildi — qarasam, Ibrohim (sollallahu alayhi vasallam) (oldida)man; u orqasini Baytul-Ma'murga suyab (o'tiribdi); u (Baytul-Ma'mur)ga har kuni yetmish ming malak kiradi, ular unga (qayta) qaytmaydi. Keyin u meni Sidratul-Muntahoga olib bordi — uning yaproqlari fil quloqlaridek, mevasi (katta) ko'zalardek edi. Unga Allahning ishidan (nimaiki) qoplab olsa qoplab oldi — u o'zgardi; bas Allahning xalqidan hech kim — uning go'zalligidan (uni) ta'riflab berishga qodir emas. Bas Allah menga (ne)ni vahiy qilsa — vahiy qildi; va menga har kun-kechada ellik namoz farz qildi. Men Muso (sollallahu alayhi vasallam)(ning oldi)ga tushdim. U: ‹Robbing ummatingga nimani farz qildi?› dedi. Men: ‹Ellik namoz› dedim. U: ‹Robbing(ning oldi)ga qayt va undan yengillik so'ra, chunki ummating bunga toqat qilolmaydi; men Bani Isroilni sinab ko'rdim, ularni bildim› dedi. (Nabiy aytdi:) Men Robbim(ning oldi)ga qaytib: ‹Robbim, ummatimga yengillik qil› dedim. U mendan besh(namoz)ni tushirdi. Men Muso(ning oldi)ga qaytib: ‹U mendan beshni tushirdi› dedim. U: ‹Albatta ummating bunga toqat qilolmaydi, Robbing(ning oldi)ga qayt va undan yengillik so'ra› dedi. (Nabiy aytdi:) Men Robbim — tabaraka va taolo — bilan Muso (alayhissalom) o'rtasida qaytishda davom etdim — to U: ‹Ey Muhammad, albatta ular har kun-kechada besh namoz; har namozga o'n (ajr); shu — ellik namoz(dir). Kimki bir yaxshilikni niyat qilib, uni qilmasa — unga bir yaxshilik yoziladi; agar uni qilsa — unga o'n (yaxshilik) yoziladi; kimki bir yomonlikni niyat qilib, uni qilmasa — unga hech narsa yozilmaydi; agar uni qilsa — unga bitta yomonlik yoziladi› deganigacha. (Nabiy aytdi:) Men tushdim — to Muso (sollallahu alayhi vasallam)(ning oldi)ga yetgunimgacha; men unga xabar berdim. U: ‹Robbing(ning oldi)ga qayt va undan yengillik so'ra› dedi.» Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Men: ‹Men Robbim(ning oldi)ga (shunchalar) qaytdimki, to undan uyalib ketdim› dedim" dedi.

412-hadis

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ أُتِيتُ فَانْطَلَقُوا بِي إِلَى زَمْزَمَ فَشُرِحَ عَنْ صَدْرِي ثُمَّ غُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُنْزِلْتُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Menga (Malaklar) keldi, meni Zamzam(ning oldi)ga olib ketdilar; bas ko'kragim yorildi (ochildi), keyin Zamzam suvi bilan yuvildi, keyin men (qayta) tushirildim" dedi.

413-hadis

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَتَاهُ جِبْرِيلُ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَهُ فَصَرَعَهُ فَشَقَّ عَنْ قَلْبِهِ فَاسْتَخْرَجَ الْقَلْبَ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ عَلَقَةً فَقَالَ هَذَا حَظُّ الشَّيْطَانِ مِنْكَ ‏.‏ ثُمَّ غَسَلَهُ فِي طَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ لأَمَهُ ثُمَّ أَعَادَهُ فِي مَكَانِهِ وَجَاءَ الْغِلْمَانُ يَسْعَوْنَ إِلَى أُمِّهِ - يَعْنِي ظِئْرَهُ - فَقَالُوا إِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ قُتِلَ ‏.‏ فَاسْتَقْبَلُوهُ وَهُوَ مُنْتَقَعُ اللَّوْنِ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ وَقَدْ كُنْتُ أَرَى أَثَرَ ذَلِكَ الْمِخْيَطِ فِي صَدْرِهِ ‏.‏

Anas ibn Molik (rivoyat qildi): Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga — u o'g'il bolalar bilan o'ynab yurgan paytda — Jibril (sollallahu alayhi vasallam) keldi; uni olib yiqitdi, qalbini yorib, qalbni chiqardi, undan bir laxta (qon) chiqardi va: ‹Mana bu — sendagi shaytonning ulushi› dedi. Keyin uni oltin tosda Zamzam suvi bilan yuvdi, keyin uni (joyiga) qovushtirdi, keyin o'z o'rniga qaytardi. O'g'il bolalar — uning onasi (ya'ni emizgan onasi) tomon — yugurib kelib: ‹Muhammad o'ldirildi› dedilar. Ular uni — rangi o'zgargan holda — qarshi oldilar. Anas: "Men o'sha tikishning izini uning ko'kragida ko'rgan edim" dedi.

414-hadis

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ، - وَهُوَ ابْنُ بِلاَلٍ - قَالَ حَدَّثَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُنَا عَنْ لَيْلَةَ، أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهُوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ نَحْوَ حَدِيثِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ وَقَدَّمَ فِيهِ شَيْئًا وَأَخَّرَ وَزَادَ وَنَقَصَ ‏.‏

Anas ibn Molik — Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) Ka'ba masjididan kechasi Isra qilingan kechasi haqida — bizga rivoyat qildi: "Unga — hali vahiy kelmasdan oldin, u Masjidul-Haramda uxlab yotgan paytda — uch kishi keldi" — va hadisni o'z qissasi bilan Sobit al-Bunoniy hadisi nahvida keltirdi; unda ba'zi (narsa)ni oldinga surdi, ba'zisini keyinga surdi, (ba'zi narsani) ziyoda qildi va kamaytirdi.