حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ وَأَهْوَى النُّعْمَانُ بِإِصْبَعَيْهِ إِلَى أُذُنَيْهِ " إِنَّ الْحَلاَلَ بَيِّنٌ وَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا مُشْتَبِهَاتٌ لاَ يَعْلَمُهُنَّ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ فَمَنِ اتَّقَى الشُّبُهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ وَقَعَ فِي الْحَرَامِ كَالرَّاعِي يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يَرْتَعَ فِيهِ أَلاَ وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلاَ وَإِنَّ حِمَى اللَّهِ مَحَارِمُهُ أَلاَ وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ أَلاَ وَهِيَ الْقَلْبُ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ал-Ҳамдоний ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Закариё аш-Шаъбийдан, у Нуъмон ибн Баширдан ривоят қилди, у деди: Мен унинг шундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганини эшитдим — Нуъмон икки бармоғи билан икки қулоғига ишора қилди —: «Ҳалол равшандир, ҳаром ҳам равшандир, улар орасида эса шубҳали нарсалар борки, уларни одамларнинг кўпи билмайди. Ким шубҳалардан сақланса, ўз дийни ва обрўсини муҳофаза қилади. Ким шубҳаларга тушса, ҳаромга тушади — худди қўриқ атрофида (мол) боқувчи чўпондек, у қўриқда ўтлатиб қўйиши яқиндир. Огоҳ бўлинглар, ҳар бир подшоҳнинг қўриғи бор. Огоҳ бўлинглар, Аллаҳнинг қўриғи Унинг ҳаромларидир. Огоҳ бўлинглар, танада бир парча гўшт борки, у тўғри бўлса, бутун тана тўғри бўлади, у бузилса, бутун тана бузилади. Огоҳ бўлинглар, у қалбдир».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، قَالاَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Вакииъ ривоят қилди, (ҳ) бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Исо ибн Юнус хабар берди, иккаласи: Бизга Закариё шу иснод билан шунинг ўхшашини ривоят қилди, дедилар.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُطَرِّفٍ، وَأَبِي، فَرْوَةَ الْهَمْدَانِيِّ ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ - عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعِيدٍ، كُلُّهُمْ عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ زَكَرِيَّاءَ أَتَمُّ مِنْ حَدِيثِهِمْ وَأَكْثَرُ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Жарир Мутаррифдан ва Абу Фарва ал-Ҳамдонийдан хабар берди, (ҳ) бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Яъқуб — яъни ибн Абдурраҳмон ал-Қорий — Ибн Ажлондан, у Абдурраҳмон ибн Саиддан ривоят қилди, уларнинг барчаси аш-Шаъбийдан, у Нуъмон ибн Баширдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шу ҳадисни ривоят қилди, фақат Закариёнинг ҳадиси уларнинг ҳадисидан тўлиқроқ ва кўпроқдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي خَالِدُ، بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ نُعْمَانَ بْنَ بَشِيرِ بْنِ سَعْدٍ، صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَخْطُبُ النَّاسَ بِحِمْصَ وَهُوَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْحَلاَلُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ " . فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ زَكَرِيَّاءَ عَنِ الشَّعْبِيِّ إِلَى قَوْلِهِ " يُوشِكُ أَنْ يَقَعَ فِيهِ " .
Бизга Абдулмалик ибн Шуайб ибн ал-Лайс ибн Саъд ривоят қилди, менга отам бобомдан ривоят қилди, менга Холид ибн Язид ривоят қилди, менга Саид ибн Абу Ҳилол Авн ибн Абдуллаҳдан, у Омир аш-Шаъбийдан ривоят қилдики, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаси Нуъмон ибн Башир ибн Саъдни Ҳимсда одамларга хутба қилаётганда эшитган, у шундай дерди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг: «Ҳалол равшандир, ҳаром равшандир» деганини эшитдим. Сўнг аш-Шаъбийдан Закариё ривоят қилган ҳадиснинг ўхшашини «у қўриқда ўтлатиб қўйиши яқиндир» сўзигача зикр қилди.