Вақф

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَصَابَ عُمَرُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَأْمِرُهُ فِيهَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالاً قَطُّ هُوَ أَنْفَسُ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُنِي بِهِ قَالَ ‏ "‏ إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ أَنَّهُ لاَ يُبَاعُ أَصْلُهَا وَلاَ يُبْتَاعُ وَلاَ يُورَثُ وَلاَ يُوهَبُ ‏.‏ قَالَ فَتَصَدَّقَ عُمَرُ فِي الْفُقَرَاءِ وَفِي الْقُرْبَى وَفِي الرِّقَابِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَالضَّيْفِ لاَ جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ ‏.‏ قَالَ فَحَدَّثْتُ بِهَذَا الْحَدِيثِ مُحَمَّدًا فَلَمَّا بَلَغْتُ هَذَا الْمَكَانَ غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالاً ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَوْنٍ وَأَنْبَأَنِي مَنْ قَرَأَ هَذَا الْكِتَابَ أَنَّ فِيهِ غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ مَالاً ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Яҳё ат-Тамимий ривоят қилди, бизга Сулайм ибн Ахзар ибн Авндан, Нофеъдан, ибн Умардан хабар берди, у деди: Умар Хайбарда бир ерга эга бўлди ва Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга у ҳақида маслаҳат сўраб келди ва: «Ё Расулуллаҳ, мен Хайбарда бир ерга эга бўлдим, мен ҳеч қачон ундан кўра мендан қадрлироқ мол топмаганман. Бу ҳақда менга нима буюрасиз?» - деди. У: «Агар хоҳласанг, унинг аслини ушлаб қолиб, ундан садақа қил», - дедилар. У деди: Шунда Умар уни шундай қилиб садақа қилдики, унинг асли сотилмайди, сотиб олинмайди, мерос қилинмайди ва ҳадя этилмайди. У деди: Умар уни фақирларга, қариндошларга, қул озод қилишга, Аллаҳ йўлига, йўловчига ва меҳмонга садақа қилди. Уни бошқарадиган кишининг ундан маъруфга мувофиқ ейиши ёки мол орттирмаган ҳолда дўстига едириши гуноҳ эмас. У деди: Мен бу ҳадисни Муҳаммадга ривоят қилдим, қачонки мен шу жойга - «мол орттирмаган ҳолда» - етдим, Муҳаммад: «мол жамғармаган ҳолда», - деди. Ибн Авн деди: Бу китобни ўқиган киши менга хабар бердики, унда «мол жамғармаган ҳолда» дейилган.

حَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا أَزْهَرُ السَّمَّانُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ وَأَزْهَرَ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ ‏ "‏ أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ فِيهِ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يُذْكَرْ مَا بَعْدَهُ ‏.‏ وَحَدِيثُ ابْنِ أَبِي عَدِيٍّ فِيهِ مَا ذَكَرَ سُلَيْمٌ قَوْلُهُ فَحَدَّثْتُ بِهَذَا الْحَدِيثِ مُحَمَّدًا ‏.‏ إِلَى آخِرِهِ ‏.‏

Буни бизга Абу Бакр ибн Аби Шайба ривоят қилди, бизга ибн Аби Зоида ривоят қилди, (ҳ) бизга Ишоқ ҳам ривоят қилди, бизга Азҳар ас-Саммон хабар берди, (ҳ) бизга Муҳаммад ибнул Мусанно ҳам ривоят қилди, бизга ибн Аби Адий ривоят қилди, уларнинг ҳаммаси ибн Авндан шу иснод билан унга ўхшаш ривоят қилдилар. Фақат ибн Аби Зоида ва Азҳар ҳадиси унинг: «Ёки мол орттирмаган ҳолда дўстига едирса», - деган сўзида тугади ва ундан кейингисини зикр қилмади. Ибн Аби Адий ҳадисида эса Сулайм зикр қилган: «Мен бу ҳадисни Муҳаммадга ривоят қилдим», - деган сўзигача охиригача бор.

وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عُمَرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، قَالَ أَصَبْتُ أَرْضًا مِنْ أَرْضِ خَيْبَرَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أَصَبْتُ أَرْضًا لَمْ أُصِبْ مَالاً أَحَبَّ إِلَىَّ وَلاَ أَنْفَسَ عِنْدِي مِنْهَا ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمْ وَلَمْ يَذْكُرْ فَحَدَّثْتُ مُحَمَّدًا وَمَا بَعْدَهُ ‏.‏

Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ҳам ривоят қилди, бизга Абу Довуд ал-Ҳафарий Умар ибн Саъд Суфёндан, ибн Авндан, Нофеъдан, ибн Умардан, Умардан ривоят қилди, у деди: Мен Хайбар ерларидан бир ерга эга бўлдим, сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга келдим ва: «Бир ерга эга бўлдим, мен ундан кўра менга севимлироқ ва мендан қадрлироқ мол топмаганман», - дедим. Ва ҳадисни уларнинг ҳадисига ўхшаш давом эттирди ва: «Мен Муҳаммадга ривоят қилдим», - деганини ва ундан кейингисини зикр қилмади.