Умматдан бир тоифа ҳақ узра ғолиб туриши

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَأَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - وَهُوَ ابْنُ زَيْدٍ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ، عَنْ ثَوْبَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ لاَ يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ قُتَيْبَةَ ‏"‏ وَهُمْ كَذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Саъид ибн Мансур, Абу Рабиъ ал-Атакий ва Қутайба ибн Саъид ривоят қилдилар, улар: «бизга Ҳаммод — у ибн Зайд — Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Абу Асмодан, у Савбондан ривоят қилди» дедилар, у: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Умматимдан бир тоифа Аллаҳнинг амри келгунига қадар ҳақ устида ғолиб бўлиб тураверади, уларни хор қилган киши уларга зарар етказа олмайди ва улар шу ҳолатда (тураверадилар)› дедилар» деди. Қутайбанинг ҳадисида: «ва улар шу ҳолатда» (сўзлари) йўқ.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَعَبْدَةُ كِلاَهُمَا عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، - يَعْنِي الْفَزَارِيَّ - عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لَنْ يَزَالَ قَوْمٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى النَّاسِ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ ‏"‏ ‏.‏

Ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Вакиъ ривоят қилди. (ҳ) Ва бизга Ибн Нумайр ривоят қилди, бизга Вакиъ ва Абда — иккаласи Исмоил ибн Абу Холиддан ривоят қилдилар. (ҳ) Ва бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди — матн уники — бизга Марвон — яъни ал-Фазорий — Исмоилдан, у Қайсдан, у ал-Муғирадан ривоят қилди, у: «Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг: ‹Умматимдан бир қавм Аллаҳнинг амри уларга келгунга қадар одамлар устидан ғолиб бўлиб тураверади ва улар ғолибдирлар› деб айтаётганларини эшитдим» деди.

وَحَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَرْوَانَ سَوَاءً ‏.‏

Ва менга буни Муҳаммад ибн Рофиъ ривоят қилди, бизга Абу Усома ривоят қилди, менга Исмоил Қайсдан ривоят қилдики, у: «Мен ал-Муғира ибн Шуъбани Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитдим деб айтаётганини эшитдим» деди — Марвоннинг ҳадисига айнан ўхшаш тарзда.

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏ "‏ لَنْ يَبْرَحَ هَذَا الدِّينُ قَائِمًا يُقَاتِلُ عَلَيْهِ عِصَابَةٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ ‏"‏ ‏.‏

Ва бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ва Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилдилар, улар: «бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди» дедилар, бизга Шуъба Симок ибн Ҳарбдан, у Жобир ибн Самурадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилдики, у: «Бу Дийн мусулмонлардан бир гуруҳ унинг учун жанг қилиб, қоим тураверади — қиёмат қоим бўлгунига қадар» дедилар.

حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لاَ تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Менга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ва Ҳажжож ибн аш-Шоир ривоят қилдилар, улар: «бизга Ҳажжож ибн Муҳаммад ривоят қилди» дедилар, у: «Ибн Журайж айтди: Менга Абу аз-Зубайр хабар бердики, у Жобир ибн Абдуллаҳни: ‹Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг «Умматимдан бир тоифа ҳақ устида жанг қилиб, қиёмат кунигача ғолиб бўлиб тураверади» деб айтаётганларини эшитдим› деб айтаётганини эшитди» деди.

حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، بْنِ جَابِرٍ أَنَّ عُمَيْرَ بْنَ هَانِئٍ، حَدَّثَهُ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ، عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لاَ تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي قَائِمَةً بِأَمْرِ اللَّهِ لاَ يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ أَوْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ عَلَى النَّاسِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Мансур ибн Абу Музоҳим ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Ҳамза Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобирдан ривоят қилдики, Умайр ибн Ҳониъ унга ривоят қилиб айтди: Мен Муовияни минбар устида: «Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитдим» деб айтаётганини эшитдим: «Умматимдан бир тоифа Аллаҳнинг амри билан қоим бўлиб тураверади, уларни хор қилган ёки уларга мухолифат қилган киши уларга зарар етказа олмайди — Аллаҳнинг амри келгунга қадар ва улар одамлар устидан ғолибдирлар».

وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، - وَهُوَ ابْنُ بُرْقَانَ - حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ الأَصَمِّ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ، ذَكَرَ حَدِيثًا رَوَاهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَمْ أَسْمَعْهُ رَوَى عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى مِنْبَرِهِ حَدِيثًا غَيْرَهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ وَلاَ تَزَالُ عِصَابَةٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ عَلَى مَنْ نَاوَأَهُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ва менга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Касир ибн Ҳишом хабар берди, бизга Жаъфар — у ибн Бурқон — ривоят қилди, бизга Язид ибн ал-Асамм ривоят қилди, у: «Мен Муовия ибн Абу Суфённи Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилган бир ҳадисни зикр қилаётганини эшитдим — унинг у зотнинг минбари устида Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ундан бошқа ҳадис ривоят қилганини эшитмаганман» деди. У (Муовия): «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Аллаҳ кимга яхшиликни ирода қилса, уни Дийнда фақиҳ (фаҳмли) қилади. Мусулмонлардан бир гуруҳ ҳақ устида жанг қилиб, ўзларига қарши чиққанлар устидан ғолиб бўлиб тураверади — қиёмат кунигача› дедилар» деди.

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا عَمِّي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ شُمَاسَةَ الْمَهْرِيُّ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ مَسْلَمَةَ بْنِ مُخَلَّدٍ وَعِنْدَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ إِلاَّ عَلَى شِرَارِ الْخَلْقِ هُمْ شَرٌّ مِنْ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ لاَ يَدْعُونَ اللَّهَ بِشَىْءٍ إِلاَّ رَدَّهُ عَلَيْهِمْ ‏.‏ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ أَقْبَلَ عُقْبَةُ بْنُ عَامِرٍ فَقَالَ لَهُ مَسْلَمَةُ يَا عُقْبَةُ اسْمَعْ مَا يَقُولُ عَبْدُ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ عُقْبَةُ هُوَ أَعْلَمُ وَأَمَّا أَنَا فَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لاَ تَزَالُ عِصَابَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى أَمْرِ اللَّهِ قَاهِرِينَ لِعَدُوِّهِمْ لاَ يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ وَهُمْ عَلَى ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَجَلْ ‏.‏ ثُمَّ يَبْعَثُ اللَّهُ رِيحًا كَرِيحِ الْمِسْكِ مَسُّهَا مَسُّ الْحَرِيرِ فَلاَ تَتْرُكُ نَفْسًا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنَ الإِيمَانِ إِلاَّ قَبَضَتْهُ ثُمَّ يَبْقَى شِرَارُ النَّاسِ عَلَيْهِمْ تَقُومُ السَّاعَةُ ‏.‏

Менга Аҳмад ибн Абдурраҳмон ибн Ваҳб ривоят қилди, бизга амаким Абдуллаҳ ибн Ваҳб ривоят қилди, бизга Амр ибн ал-Ҳорис ривоят қилди, менга Язид ибн Абу Ҳабиб ривоят қилди, менга Абдурраҳмон ибн Шамоса ал-Маҳрий ривоят қилдики, у айтди: Мен Маслама ибн Мухаллад олдида эдим, унинг олдида Абдуллаҳ ибн Амр ибн ал-Ос ҳам бор эди. Абдуллаҳ: «Қиёмат фақат халқнинг энг ёмонлари устида қоим бўлади — улар жоҳилият аҳлидан ҳам ёмонроқдир, Аллаҳдан бирор нарса сўрамайдилар, магар У буни уларга рад қилади (қайтаради)» деди. Улар шу ҳолатда турганларида Уқба ибн Омир келиб қолди. Маслама унга: «Эй Уқба, Абдуллаҳ нима деяётганини эшит» деди. Уқба: «У яхшироқ билади. Аммо мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг: ‹Умматимдан бир гуруҳ Аллаҳнинг амри устида жанг қилиб, душманлари устидан ғолиб бўлиб тураверади, уларга мухолифат қилган киши уларга зарар етказа олмайди — қиёмат уларга келгунга қадар ва улар шу ҳолатдадирлар› деб айтаётганларини эшитдим» деди. Абдуллаҳ: «Ҳа, шундоқ. Сўнг Аллаҳ миск ҳидидай ҳид билан, тегиши ипак тегинидай (юмшоқ) бир шамол юборади, у қалбида зарра оғирлигича иймон бўлган бирорта жонни қолдирмай, уни қабз қилади (олади). Сўнг одамларнинг энг ёмонлари қолади — қиёмат уларнинг устида қоим бўлади» деди.