Бадр аҳли ва Ҳотиб ибн Абу Балтаъа қиссаси

Sahobalar fazilatlari · 3 ҳадис

باب مِنْ فَضَائِلِ أَهْلِ بَدْرٍ رضى الله عنهم وَقِصَّةِ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ ‏‏

6401-ҳадисXalqaro 2494

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ - وَاللَّفْظُ لِعَمْرٍو - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ، عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَافِعٍ، - وَهُوَ كَاتِبُ عَلِيٍّ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا، رضى الله عنه وَهُوَ يَقُولُ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ فَقَالَ ‏"‏ ائْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ فَإِنَّ بِهَا ظَعِينَةً مَعَهَا كِتَابٌ فَخُذُوهُ مِنْهَا ‏"‏ ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا تَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا فَإِذَا نَحْنُ بِالْمَرْأَةِ فَقُلْنَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ ‏.‏ فَقَالَتْ مَا مَعِي كِتَابٌ ‏.‏ فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَتُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ ‏.‏ فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا فَأَتَيْنَا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا فِيهِ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى نَاسٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا حَاطِبُ مَا هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ تَعْجَلْ عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مُلْصَقًا فِي قُرَيْشٍ - قَالَ سُفْيَانُ كَانَ حَلِيفًا لَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهَا - وَكَانَ مِمَّنْ كَانَ مَعَكَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ لَهُمْ قَرَابَاتٌ يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي ذَلِكَ مِنَ النَّسَبِ فِيهِمْ أَنْ أَتَّخِذَ فِيهِمْ يَدًا يَحْمُونَ بِهَا قَرَابَتِي وَلَمْ أَفْعَلْهُ كُفْرًا وَلاَ ارْتِدَادًا عَنْ دِينِي وَلاَ رِضًا بِالْكُفْرِ بَعْدَ الإِسْلاَمِ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَدَقَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ‏}‏ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ أَبِي بَكْرٍ وَزُهَيْرٍ ذِكْرُ الآيَةِ وَجَعَلَهَا إِسْحَاقُ فِي رِوَايَتِهِ مِنْ تِلاَوَةِ سُفْيَانَ ‏.‏

Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Амр ан-Ноқид, Зуҳайр ибн Ҳарб, Ишоқ ибн Иброҳим ва ибн Абу Умар — лафз Амрники — ривоят қилдилар. Ишоқ «хабар берди» деди, бошқалари «ривоят қилди» дедилар: бизга Суфён ибн Уяйна Амрдан, у Ҳасан ибн Муҳаммаддан ривоят қилди: менга Убайдуллаҳ ибн Абу Рофеъ — у Алининг котиби эди — хабар бериб деди: мен Али розияллаҳу анҳунинг шундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мени, Зубайр ва Миқдодни жўнатиб: «Равзаи Хохга боринглар, чунки у ерда бир кажавали аёл бор, унинг олдида бир хат бор, уни ундан олинглар» деди. Биз отларимиз бизни чопиб олиб борган ҳолда йўлга чиқдик, мана ўша аёлни кўрдик ва: «Хатни чиқар» дедик. У: «Менинг олдимда хат йўқ» деди. Биз: «Хатни чиқарасан ёки кийимларингни ташлайсан» дедик. Шунда у уни сочи орасидан чиқарди. Биз уни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга келтирдик, унда Ҳотиб ибн Абу Балтаъадан Макка аҳлидан бўлган баъзи мушрикларга (йўлланган), уларга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг баъзи ишларини хабар қилувчи (хат) бор эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Эй Ҳотиб, бу нима?» деди. У: «Менга шошилма, эй Расулуллаҳ, мен Қурайшга қўшилиб қолган бир киши эдим — Суфён деди: у уларга иттифоқчи эди, улардан эмас эди — сен билан бўлган Муҳожирлардан уларнинг қариндошлари бор эди, улар бу билан ўз оилаларини ҳимоя қилардилар. Мен насабдан бу (қариндошлик) менга насиб бўлмагани учун улар орасида менга қариндошимни ҳимоя қиладиган бир қўл (таъсир) тутишни хоҳладим. Мен буни куфр ёки динимдан қайтиб эмас, ва Исломдан кейин куфрга рози бўлиб ҳам эмас қилдим» деди. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Тўғри айтди» деди. Умар: «Эй Расулуллаҳ, мени қўй, бу мунофиқнинг бўйнини урай» деди. У: «Албатта, у Бадрда қатнашган. Сен қаердан биласан, балки Аллаҳ Бадр аҳлига назар солиб: ‹Хоҳлаганингизни қилинглар, мен сизларни мағфират қилдим› дегандир» деди. Шунда Аллаҳ азза ва жалла: ‹Эй иймон келтирганлар, Менинг душманим ва сизларнинг душманингизни дўст тутманглар› (оятини) нозил қилди. Абу Бакр ва Зуҳайрнинг ҳадисида оят зикри йўқ, Ишоқ эса ўз ривоятида уни Суфённинг тиловатидан (қилди).

6402-ҳадисXalqaro 2494

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، ح وَحَدَّثَنَا رِفَاعَةُ بْنُ الْهَيْثَمِ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ - كُلُّهُمْ عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا مَرْثَدٍ الْغَنَوِيَّ وَالزُّبَيْرَ بْنَ الْعَوَّامِ وَكُلُّنَا فَارِسٌ فَقَالَ ‏ "‏ انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ فَإِنَّ بِهَا امْرَأَةً مِنَ الْمُشْرِكِينَ مَعَهَا كِتَابٌ مِنْ حَاطِبٍ إِلَى الْمُشْرِكِينَ ‏"‏ ‏.‏ فَذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيٍّ ‏.‏

Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди: бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди; (ҳ) яна бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди: бизга Абдуллаҳ ибн Идрис хабар берди; (ҳ) яна бизга Рифўа ибн ал-Ҳайсам ал-Воситий ривоят қилди: бизга Холид — яъни ибн Абдуллаҳ — ривоят қилди, уларнинг барчаси Ҳусайндан, у Саъд ибн Убайдадан, у Абу Абдурраҳмон ас-Суламийдан, у Алидан ривоят қилдилар, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мени, Абу Марсад ал-Ғанавийни ва Зубайр ибн ал-Аввомни жўнатди, ҳаммамиз отлиқ эдик. У: «Боринглар, токи Равзаи Хохга етиб боринглар, чунки у ерда мушриклардан бир аёл бор, унинг олдида Ҳотибдан мушрикларга (йўлланган) бир хат бор» деди. Сўнг у Убайдуллаҳ ибн Абу Рофеънинг Алидан (ривоят қилган) ҳадиси маъносида зикр қилди.

6403-ҳадисXalqaro 2495

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ عَبْدًا، لِحَاطِبٍ جَاءَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَشْكُو حَاطِبًا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيَدْخُلَنَّ حَاطِبٌ النَّارَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ كَذَبْتَ لاَ يَدْخُلُهَا فَإِنَّهُ شَهِدَ بَدْرًا وَالْحُدَيْبِيَةَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди: бизга Лайс ривоят қилди; (ҳ) яна бизга Муҳаммад ибн Румҳ ривоят қилди: бизга Лайс Абуззубайрдан, у Жобирдан хабар бердики, Ҳотибнинг бир қули Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурига Ҳотибдан шикоят қилиб келди ва: «Эй Расулуллаҳ, Ҳотиб албатта дўзахга киради» деди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ёлғон айтдинг, у унга кирмайди, чунки у Бадр ва Ҳудайбияда қатнашган» деди.