حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ الْهَمْدَانِيُّ - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى - قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُؤْمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا نَفَّسَ اللَّهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَاللَّهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ وَمَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْمًا سَهَّلَ اللَّهُ لَهُ بِهِ طَرِيقًا إِلَى الْجَنَّةِ وَمَا اجْتَمَعَ قَوْمٌ فِي بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ اللَّهِ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَيَتَدَارَسُونَهُ بَيْنَهُمْ إِلاَّ نَزَلَتْ عَلَيْهِمُ السَّكِينَةُ وَغَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ وَحَفَّتْهُمُ الْمَلاَئِكَةُ وَذَكَرَهُمُ اللَّهُ فِيمَنْ عِنْدَهُ وَمَنْ بَطَّأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ يُسْرِعْ بِهِ نَسَبُهُ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ат-Тамимий, Абу Бакр ибн Аби Шайба ва Муҳаммад ибн ал-Ало ал-Ҳамдоний ривоят қилдилар — матн Яҳёники. Яҳё: «бизга хабар берди» деди, қолган иккиси: «бизга ривоят қилди» дедилар: бизга Абу Муовия Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ким бир мўминдан дунё мусибатларидан бир мусибатни аритса (енгиллатса), Аллаҳ ундан қиёмат куни мусибатларидан бир мусибатни аритади. Ким қийналган кишига енгиллик қилса, Аллаҳ унга дунёда ва охиратда енгиллик қилади. Ким бир мусулмонни ёпса, Аллаҳ уни дунёда ва охиратда ёпади. Банда ўз биродарига ёрдамда бўлар экан, Аллаҳ ҳам бандага ёрдамда бўлади. Ким бир йўлга кириб, унда илм изласа, Аллаҳ унга шу сабаб жаннатга элтадиган бир йўлни осонлаштиради. Қайси бир қавм Аллаҳнинг уйларидан бир уйда жамланиб, Аллаҳнинг китобини тиловат қилса ва уни ўзаро мударраса қилса (ўрганиб ўқиса), албатта уларга сокинлик (сакийна) нозил бўлади, раҳмат уларни қоплайди, малаклар уларни ўраб олади ва Аллаҳ уларни Ўз ҳузуридагилар ичида зикр қилади. Кимни амали сустлаштирса, уни насаби тезлаштирмайди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنَاهُ نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، وَفِي حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي أُسَامَةَ لَيْسَ فِيهِ ذِكْرُ التَّيْسِيرِ عَلَى الْمُعْسِرِ .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди. (ҳ) Ва бизга уни Наср ибн Али ал-Жаҳзамий ривоят қилди, бизга Абу Усома ривоят қилди. Улар дедилар: бизга Аъмаш Абу Солиҳдан — Абу Усома ҳадисида: бизга Абу Солиҳ Абу Ҳурайрадан ривоят қилди — ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар — Абу Муовия ҳадиси каби, фақат Абу Усома ҳадисида қийналган кишига енгиллик қилиш зикри йўқ.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ، يُحَدِّثُ عَنِ الأَغَرِّ أَبِي مُسْلِمٍ، أَنَّهُ قَالَ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُمَا شَهِدَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " لاَ يَقْعُدُ قَوْمٌ يَذْكُرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلاَّ حَفَّتْهُمُ الْمَلاَئِكَةُ وَغَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ وَنَزَلَتْ عَلَيْهِمُ السَّكِينَةُ وَذَكَرَهُمُ اللَّهُ فِيمَنْ عِنْدَهُ " . وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ва ибн Башшор ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, мен Абу Ишоқнинг Абул Ағарр Абу Муслимдан ривоят қилаётганини эшитдим: У деди: Мен Абу Ҳурайра ва Абу Саъид ал-Худрийга гувоҳлик бераманки, улар иккиси Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларига гувоҳлик бердилар: «Қайси бир қавм Аллаҳни азза ва жалла зикр қилиб ўтирса, албатта малаклар уларни ўраб олади, раҳмат уларни қоплайди, уларга сокинлик нозил бўлади ва Аллаҳ уларни Ўз ҳузуридагилар ичида зикр қилади». Ва менга уни Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ривоят қилди, бизга Шуъба ушбу иснодда шунга ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ، يُحَدِّثُ عَنِ الأَغَرِّ أَبِي مُسْلِمٍ، أَنَّهُ قَالَ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُمَا شَهِدَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " لاَ يَقْعُدُ قَوْمٌ يَذْكُرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلاَّ حَفَّتْهُمُ الْمَلاَئِكَةُ وَغَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ وَنَزَلَتْ عَلَيْهِمُ السَّكِينَةُ وَذَكَرَهُمُ اللَّهُ فِيمَنْ عِنْدَهُ " . وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ва ибн Башшор ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, мен Абу Ишоқнинг Абул Ағарр Абу Муслимдан ривоят қилаётганини эшитдим: У деди: Мен Абу Ҳурайра ва Абу Саъид ал-Худрийга гувоҳлик бераманки, улар иккиси Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларига гувоҳлик бердилар: «Қайси бир қавм Аллаҳни азза ва жалла зикр қилиб ўтирса, албатта малаклар уларни ўраб олади, раҳмат уларни қоплайди, уларга сокинлик нозил бўлади ва Аллаҳ уларни Ўз ҳузуридагилар ичида зикр қилади». Ва менга уни Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ривоят қилди, бизга Шуъба ушбу иснодда шунга ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مَرْحُومُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِي نَعَامَةَ السَّعْدِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ خَرَجَ مُعَاوِيَةُ عَلَى حَلْقَةٍ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ مَا أَجْلَسَكُمْ قَالُوا جَلَسْنَا نَذْكُرُ اللَّهَ . قَالَ آللَّهِ مَا أَجْلَسَكُمْ إِلاَّ ذَاكَ قَالُوا وَاللَّهِ مَا أَجْلَسَنَا إِلاَّ ذَاكَ . قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أَسْتَحْلِفْكُمْ تُهْمَةً لَكُمْ وَمَا كَانَ أَحَدٌ بِمَنْزِلَتِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقَلَّ عَنْهُ حَدِيثًا مِنِّي وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ عَلَى حَلْقَةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ " مَا أَجْلَسَكُمْ " . قَالُوا جَلَسْنَا نَذْكُرُ اللَّهَ وَنَحْمَدُهُ عَلَى مَا هَدَانَا لِلإِسْلاَمِ وَمَنَّ بِهِ عَلَيْنَا . قَالَ " آللَّهِ مَا أَجْلَسَكُمْ إِلاَّ ذَاكَ " . قَالُوا وَاللَّهِ مَا أَجْلَسَنَا إِلاَّ ذَاكَ . قَالَ " أَمَا إِنِّي لَمْ أَسْتَحْلِفْكُمْ تُهْمَةً لَكُمْ وَلَكِنَّهُ أَتَانِي جِبْرِيلُ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُبَاهِي بِكُمُ الْمَلاَئِكَةَ " .
Бизга Абу Бакр ибн Аби Шайба ривоят қилди, бизга Марҳум ибн Абдулазиз Абу Наъома ас-Саъдийдан, у Абу Усмондан, у Абу Саъид ал-Худрийдан ривоят қилди. У деди: Муовия масжиддаги бир ҳалқанинг (давранинг) олдига чиқди ва: «Сизларни нима ўтирғизди?» деди. Улар: «Аллаҳни зикр қилиб ўтирдик» дейишди. У: «Аллаҳ ҳақи, сизларни фақат шугина ўтирғиздими?» деди. Улар: «Аллаҳ ҳақи, бизни фақат шугина ўтирғизди» дейишди. У: «Мен сизлардан гумон қилиб қасам бердираётганим йўқ. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларида мендан кам ҳадис ривоят қиладиган, мен каби мақомдаги ҳеч ким йўқ эди. Дарҳақиқат, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам саҳобаларидан бир ҳалқанинг олдига чиқдилар ва: ‹Сизларни нима ўтирғизди?› дедилар. Улар: ‹Аллаҳни зикр қилиб ва бизни исломга ҳидоят қилгани, уни бизга инъом этгани учун Унга ҳамд айтиб ўтирдик› дейишди. У зот: ‹Аллаҳ ҳақи, сизларни фақат шугина ўтирғиздими?› дедилар. Улар: ‹Аллаҳ ҳақи, бизни фақат шугина ўтирғизди› дейишди. У зот: ‹Мен сизлардан гумон қилиб қасам бердираётганим йўқ, балки менга Жибрил келди ва Аллаҳнинг азза ва жалла сиз билан малакларга фахрланаётганини хабар берди› дедилар».