Доимий зикр ва охират ҳақида фикр қилиш фазилати

Tavba kitobi · 3 ҳадис

بَاب فَضْلِ دَوَامِ الذِّكْرِ وَالْفِكْرِ فِي أُمُورِ الْآخِرَةِ وَالْمُرَاقَبَةِ وَجَوَازِ تَرْكِ ذَلِكَ فِي بَعْضِ الْأَوْقَاتِ وَالِاشْتِغَالِ بِالدُّنْيَا

6966-ҳадисXalqaro 2750

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، وَقَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى - أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ، بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ إِيَاسٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ حَنْظَلَةَ الأُسَيِّدِيِّ، قَالَ - وَكَانَ مِنْ كُتَّابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ - لَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ كَيْفَ أَنْتَ يَا حَنْظَلَةُ قَالَ قُلْتُ نَافَقَ حَنْظَلَةُ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا تَقُولُ قَالَ قُلْتُ نَكُونُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُذَكِّرُنَا بِالنَّارِ وَالْجَنَّةِ حَتَّى كَأَنَّا رَأْىَ عَيْنٍ فَإِذَا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَافَسْنَا الأَزْوَاجَ وَالأَوْلاَدَ وَالضَّيْعَاتِ فَنَسِينَا كَثِيرًا قَالَ أَبُو بَكْرٍ فَوَاللَّهِ إِنَّا لَنَلْقَى مِثْلَ هَذَا ‏.‏ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ نَافَقَ حَنْظَلَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَمَا ذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَكُونُ عِنْدَكَ تُذَكِّرُنَا بِالنَّارِ وَالْجَنَّةِ حَتَّى كَأَنَّا رَأْىَ عَيْنٍ فَإِذَا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِكَ عَافَسْنَا الأَزْوَاجَ وَالأَوْلاَدَ وَالضَّيْعَاتِ نَسِينَا كَثِيرًا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنْ لَوْ تَدُومُونَ عَلَى مَا تَكُونُونَ عِنْدِي وَفِي الذِّكْرِ لَصَافَحَتْكُمُ الْمَلاَئِكَةُ عَلَى فُرُشِكُمْ وَفِي طُرُقِكُمْ وَلَكِنْ يَا حَنْظَلَةُ سَاعَةً وَسَاعَةً ‏"‏ ‏.‏ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Яҳё ат-Тамимий ва Қатан ибн Нусайр ривоят қилди — матн Яҳёники —: бизга Жаъфар ибн Сулаймон Саъийд ибн Иёс ал-Журайдан, у Абу Усмон ан-Наҳдийдан, у Ҳанзала ал-Усаййидийдан хабар берди. У — Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг котибларидан эди — деди: Мени Абу Бакр учратиб қолди ва: «Эй Ҳанзала, аҳволинг қалай?» деди. Мен: «Ҳанзала мунофиқ бўлди» дедим. У: «Субҳаналлаҳ, нима деяпсан?» деди. Мен: «Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида бўламиз, У зот бизга дўзах ва жаннатни шундай эслатадиларки, гўё уларни кўз билан кўргандай бўламиз. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларидан чиқсак, аёллар, болалар ва дунё ташвишлари билан банд бўлиб, кўп нарсани унутиб қўямиз» дедим. Абу Бакр: «Аллаҳга қасамки, биз ҳам худди шундай ҳолатга учраймиз» деди. Сўнг мен ва Абу Бакр йўлга чиқиб, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига кирдик. Мен: «Ҳанзала мунофиқ бўлди, эй Расулуллаҳ» дедим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бу нима деган сўз?» дедилар. Мен: «Эй Расулуллаҳ, биз Сизнинг ҳузурингизда бўламиз, Сиз бизга дўзах ва жаннатни эслатасиз, гўё уларни кўз билан кўргандай бўламиз. Сизнинг ҳузурингиздан чиқсак, аёллар, болалар ва дунё ташвишлари билан банд бўлиб, кўп нарсани унутамиз» дедим. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, агар сизлар менинг ҳузуримда ва зикрда бўлган ҳолатингизда давом этсангиз, малоикалар сизлар билан тўшакларингизда ва йўлларингизда қўл бериб кўришар эди. Лекин, эй Ҳанзала, соат-соат (гоҳи ундай, гоҳи бундай)», дедилар — уч марта.

6967-ҳадисXalqaro 2750

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ حَنْظَلَةَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَعَظَنَا فَذَكَّرَ النَّارَ - قَالَ - ثُمَّ جِئْتُ إِلَى الْبَيْتِ فَضَاحَكْتُ الصِّبْيَانَ وَلاَعَبْتُ الْمَرْأَةَ - قَالَ - فَخَرَجْتُ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ وَأَنَا قَدْ فَعَلْتُ مِثْلَ مَا تَذْكُرُ ‏.‏ فَلَقِينَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَافَقَ حَنْظَلَةُ فَقَالَ ‏"‏ مَهْ ‏"‏ ‏.‏ فَحَدَّثْتُهُ بِالْحَدِيثِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَأَنَا قَدْ فَعَلْتُ مِثْلَ مَا فَعَلَ فَقَالَ ‏"‏ يَا حَنْظَلَةُ سَاعَةً وَسَاعَةً وَلَوْ كَانَتْ تَكُونُ قُلُوبُكُمْ كَمَا تَكُونُ عِنْدَ الذِّكْرِ لَصَافَحَتْكُمُ الْمَلاَئِكَةُ حَتَّى تُسَلِّمَ عَلَيْكُمْ فِي الطُّرُقِ ‏"‏ ‏.‏

Менга Исъҳоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Абдуссамад хабар берди: Отам ривоят қилаётганини эшитдим, бизга Саъийд ал-Журайрий Абу Усмон ан-Наҳдийдан, у Ҳанзаладан ривоят қилди. У деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида эдик, У зот бизга ваъз қилиб, дўзахни эслатдилар. Сўнг — у деди — мен уйга келдим-да, болалар билан кулишдим ва аёлим билан ўйнашдим. — У деди — Кейин чиқиб, Абу Бакрни учратдим ва буни унга айтдим. У: «Мен ҳам сен айтаётган нарса каби иш қилдим» деди. Сўнг биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни учратдик. Мен: «Эй Расулуллаҳ, Ҳанзала мунофиқ бўлди» дедим. У зот: «Секин (сустлаштир)» дедилар. Сўнг мен у зотга ҳадисни (воқеани) айтиб бердим. Абу Бакр: «Мен ҳам у қилган иш каби қилдим» деди. Шунда у зот: «Эй Ҳанзала, соат-соат (гоҳи ундай, гоҳи бундай). Агар қалбларингиз зикр пайтидагидай бўлиб турганида, малоикалар сизлар билан йўлларда салом бериб, қўл бериб кўришар эди», дедилар.

6968-ҳадисXalqaro 2750

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ حَنْظَلَةَ التَّمِيمِيِّ الأُسَيِّدِيِّ الْكَاتِبِ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَّرَنَا الْجَنَّةَ وَالنَّارَ ‏.‏ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمَا ‏.‏

Менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Фазл ибн Дукайн ривоят қилди, бизга Суфён Саъийд ал-Журайрийдан, у Абу Усмон ан-Наҳдийдан, у Ҳанзала ат-Тамимий ал-Усаййидий ал-Котибдан ривоят қилди. У деди: Биз Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида эдик, У зот бизга жаннат ва дўзахни эслатдилар. Сўнг у иккаласининг ҳадисига ўхшаш нарсани зикр қилди.