باب قَبُولِ التَّوْبَةِ مِنَ الذُّنُوبِ وَإِنْ تَكَرَّرَتِ الذُّنُوبُ وَالتَّوْبَةُ
حَدَّثَنِي عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيمَا يَحْكِي عَنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ " أَذْنَبَ عَبْدٌ ذَنْبًا فَقَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي . فَقَالَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَذْنَبَ عَبْدِي ذَنْبًا فَعَلِمَ أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ وَيَأْخُذُ بِالذَّنْبِ . ثُمَّ عَادَ فَأَذْنَبَ فَقَالَ أَىْ رَبِّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي . فَقَالَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَبْدِي أَذْنَبَ ذَنْبًا فَعَلِمَ أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ وَيَأْخُذُ بِالذَّنْبِ . ثُمَّ عَادَ فَأَذْنَبَ فَقَالَ أَىْ رَبِّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي . فَقَالَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَذْنَبَ عَبْدِي ذَنْبًا فَعَلِمَ أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ وَيَأْخُذُ بِالذَّنْبِ وَاعْمَلْ مَا شِئْتَ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكَ " . قَالَ عَبْدُ الأَعْلَى لاَ أَدْرِي أَقَالَ فِي الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ " اعْمَلْ مَا شِئْتَ " .
Менга Абдулаъло ибн Ҳаммод ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Салама Исъҳоқ ибн Абдуллаҳ ибн Абу Талҳадан, у Абдурраҳмон ибн Абу Амрадан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, У зотнинг Робби азза ва жалладан ҳикоя қилган нарсаси ҳақида ривоят қилди. У зот: «Бир банда гуноҳ қилди-да: ‹Эй Аллаҳ, гуноҳимни мағфират қил› деди. Шунда Табарака ва Таоло: ‹Бандам гуноҳ қилди, сўнг ўзига гуноҳни мағфират қиладиган ва гуноҳ учун жазо берадиган Робби борлигини билди› деди. Сўнг яна қайтиб гуноҳ қилди-да: ‹Эй Роббим, гуноҳимни мағфират қил› деди. Шунда Табарака ва Таоло: ‹Бандам гуноҳ қилди, сўнг ўзига гуноҳни мағфират қиладиган ва гуноҳ учун жазо берадиган Робби борлигини билди› деди. Сўнг яна қайтиб гуноҳ қилди-да: ‹Эй Роббим, гуноҳимни мағфират қил› деди. Шунда Табарака ва Таоло: ‹Бандам гуноҳ қилди, сўнг ўзига гуноҳни мағфират қиладиган ва гуноҳ учун жазо берадиган Робби борлигини билди. Энди хоҳлаганингни қил, мен сени мағфират қилдим› деди», дедилар. Абдулаъло деди: Билмадим, У «хоҳлаганингни қил»ни учинчисида айтдими ёки тўртинчисида.
قَالَ أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجُويَهْ الْقُرَشِيُّ الْقُشَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، بْنُ حَمَّادٍ النَّرْسِيُّ بِهَذَا الإِسْنَادِ .
Абу Аҳмад деди: Менга Муҳаммад ибн Занжуя ал-Қураший ал-Қушайрий ривоят қилди, бизга Абдулаъло ибн Ҳаммод ан-Нарсий шу иснод билан ривоят қилди.
حَدَّثَنِي عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنِي أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، بْنِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ كَانَ بِالْمَدِينَةِ قَاصٌّ يُقَالُ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ - قَالَ - فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ عَبْدًا أَذْنَبَ ذَنْبًا " . بِمَعْنَى حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ . وَذَكَرَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ " أَذْنَبَ ذَنْبًا " . وَفِي الثَّالِثَةِ " قَدْ غَفَرْتُ لِعَبْدِي فَلْيَعْمَلْ مَا شَاءَ " .
Менга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, менга Абул-Валийд ривоят қилди, бизга Ҳаммом ривоят қилди, бизга Исъҳоқ ибн Абдуллаҳ ибн Абу Талҳа ривоят қилди. У деди: Мадинада Абдурраҳмон ибн Абу Амра деб аталадиган бир воиз бор эди. — У деди — Мен унинг шундай деганини эшитдим: Мен Абу Ҳурайранинг шундай деганини эшитдим: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта, бир банда гуноҳ қилди...» — Ҳаммод ибн Саламанинг ҳадиси маъносида. У уч марта «гуноҳ қилди»ни зикр қилди ва учинчисида: «Мен бандамни мағфират қилдим, энди у хоҳлаганини қилсин» (деб келтирди).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا " . وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Бизга Муҳаммад ибн Мусанно ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба Амр ибн Муррадан ривоят қилди. У деди: Мен Абу Убайданинг Абу Мусодан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилиб айтаётганини эшитдим. У зот: «Албатта, Аллаҳ азза ва жалла кундузги гуноҳкор тавба қилсин деб кечаси қўлини ёзади, ва кечаси гуноҳ қилган тавба қилсин деб кундузи қўлини ёзади — токи қуёш ғарбидан чиққунча», дедилар. Ва бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Абу Довуд ривоят қилди, бизга Шуъба шу иснод билан шунга ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا " . وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Бизга Муҳаммад ибн Мусанно ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба Амр ибн Муррадан ривоят қилди. У деди: Мен Абу Убайданинг Абу Мусодан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилиб айтаётганини эшитдим. У зот: «Албатта, Аллаҳ азза ва жалла кундузги гуноҳкор тавба қилсин деб кечаси қўлини ёзади, ва кечаси гуноҳ қилган тавба қилсин деб кундузи қўлини ёзади — токи қуёш ғарбидан чиққунча», дедилар. Ва бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Абу Довуд ривоят қилди, бизга Шуъба шу иснод билан шунга ўхшаш ривоят қилди.