باب لَنْ يَدْخُلَ أَحَدٌ الْجَنَّةَ بِعَمَلِهِ بَلْ بِرَحْمَةِ اللَّهِ تَعَالَى
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " لَنْ يُنْجِيَ أَحَدًا مِنْكُمْ عَمَلُهُ " . قَالَ رَجُلٌ وَلاَ إِيَّاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَلاَ إِيَّاىَ إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِيَ اللَّهُ مِنْهُ بِرَحْمَةٍ وَلَكِنْ سَدِّدُوا " . وَحَدَّثَنِيهِ يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّدَفِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو، بْنُ الْحَارِثِ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ " . وَلَمْ يَذْكُرْ " وَلَكِنْ سَدِّدُوا " .
Бизга Қутайба ибн Саъийд ривоят қилди: бизга Лайс Букайрдан, у Буср ибн Саъийддан, у Абу Ҳурайрадан, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: у деди: «Сизлардан бирортангизни амали қутқармайди». Бир киши: «Сизни ҳам эмасми, эй Расулуллаҳ?» деди. У деди: «Мени ҳам эмас, фақат Аллаҳ мени Ўз раҳмати билан ўраб олса (бошқа гап). Лекин (амалларингизда) тўғри йўл тутинглар». Буни менга Юнус ибн Абдул-Аъло ас-Садафий ҳам ривоят қилди: бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди: менга Амр ибн ал-Ҳорис Букайр ибн ал-Ашаждан шу иснод билан хабар берди, фақат у: «Ўзидан раҳмат ва фазл билан» деди ва «Лекин тўғри йўл тутинглар» деган сўзни зикр қилмади.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " لَنْ يُنْجِيَ أَحَدًا مِنْكُمْ عَمَلُهُ " . قَالَ رَجُلٌ وَلاَ إِيَّاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَلاَ إِيَّاىَ إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِيَ اللَّهُ مِنْهُ بِرَحْمَةٍ وَلَكِنْ سَدِّدُوا " . وَحَدَّثَنِيهِ يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّدَفِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو، بْنُ الْحَارِثِ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ " . وَلَمْ يَذْكُرْ " وَلَكِنْ سَدِّدُوا " .
Бизга Қутайба ибн Саъийд ривоят қилди: бизга Лайс Букайрдан, у Буср ибн Саъийддан, у Абу Ҳурайрадан, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: у деди: «Сизлардан бирортангизни амали қутқармайди». Бир киши: «Сизни ҳам эмасми, эй Расулуллаҳ?» деди. У деди: «Мени ҳам эмас, фақат Аллаҳ мени Ўз раҳмати билан ўраб олса (бошқа гап). Лекин (амалларингизда) тўғри йўл тутинглар». Буни менга Юнус ибн Абдул-Аъло ас-Садафий ҳам ривоят қилди: бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди: менга Амр ибн ал-Ҳорис Букайр ибн ал-Ашаждан шу иснод билан хабар берди, фақат у: «Ўзидан раҳмат ва фазл билан» деди ва «Лекин тўғри йўл тутинглар» деган сўзни зикр қилмади.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا مِنْ أَحَدٍ يُدْخِلُهُ عَمَلُهُ الْجَنَّةَ " . فَقِيلَ وَلاَ أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَلاَ أَنَا إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِي رَبِّي بِرَحْمَةٍ " .
Бизга Қутайба ибн Саъийд ривоят қилди: бизга Ҳаммод — яъни Ибн Зайд — Айюбдан, у Муҳаммаддан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди: Расул соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ҳеч кимни амали жаннатга киритмайди». Шунда айтилди: «Сизни ҳам эмасми, эй Расулуллаҳ?» У деди: «Мени ҳам эмас, фақат Роббим мени раҳмати билан ўраб олса (бошқа гап)».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي، هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ أَحَدٌ مِنْكُمْ يُنْجِيهِ عَمَلُهُ " . قَالُوا وَلاَ أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَلاَ أَنَا إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِيَ اللَّهُ مِنْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَرَحْمَةٍ " . وَقَالَ ابْنُ عَوْنٍ بِيَدِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ عَلَى رَأْسِهِ " وَلاَ أَنَا إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِيَ اللَّهُ مِنْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَرَحْمَةٍ " .
Бизга Муҳаммад ибн Мусанно ривоят қилди: бизга Ибн Абу Адий Ибн Авндан, у Муҳаммаддан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди: у деди: Расул соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Сизлардан бирорта киши йўқки, уни амали қутқарса». Улар: «Сизни ҳам эмасми, эй Расулуллаҳ?» дедилар. У деди: «Мени ҳам эмас, фақат Аллаҳ мени Ўзидан мағфират ва раҳмат билан ўраб олса (бошқа гап)». Ибн Авн қўли билан шундай қилиб бошига ишора қилди-да: «Мени ҳам эмас, фақат Аллаҳ мени Ўзидан мағфират ва раҳмат билан ўраб олса (бошқа гап)» деди.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ أَحَدٌ يُنْجِيهِ عَمَلُهُ " . قَالُوا وَلاَ أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَلاَ أَنَا إِلاَّ أَنْ يَتَدَارَكَنِيَ اللَّهُ مِنْهُ بِرَحْمَةٍ " .
Менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Жарийр Суҳайлдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ҳеч кимни ўз амали нажот бермайди», дедилар. Улар: «Сизни ҳам эмасми, эй Аллаҳнинг Расули?» дедилар. У: «Мени ҳам, фақат Аллаҳ менга Ўз раҳматидан ато қилсагина», дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَبَّادٍ، يَحْيَى بْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ، مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَنْ يُدْخِلَ أَحَدًا مِنْكُمْ عَمَلُهُ الْجَنَّةَ " . قَالُوا وَلاَ أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَلاَ أَنَا إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِيَ اللَّهُ مِنْهُ بِفَضْلٍ وَرَحْمَةٍ " .
Менга Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга Абу Аббод Яҳё ибн Аббод ривоят қилди, бизга Иброҳим ибн Саъд ривоят қилди, бизга Ибн Шиҳоб Абдурраҳмон ибн Авфнинг озод қилинган қули Абу Убайддан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сизлардан бирортангизни ўз амали жаннатга киритмайди», дедилар. Улар: «Сизни ҳам эмасми, эй Аллаҳнинг Расули?» дедилар. У: «Мени ҳам, фақат Аллаҳ мени Ўз фазл ва раҳматига ўрасагина», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَارِبُوا وَسَدِّدُوا وَاعْلَمُوا أَنَّهُ لَنْ يَنْجُوَ أَحَدٌ مِنْكُمْ بِعَمَلِهِ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلاَ أَنْتَ قَالَ " وَلاَ أَنَا إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِيَ اللَّهُ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Аъмаш Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Яқинлашинг ва тўғри йўл тутинг, ҳамда билинг: сизлардан бирортангиз ўз амели билан нажот топмайди», дедилар. Улар: «Эй Аллаҳнинг Расули, сизни ҳам эмасми?» дедилар. У: «Мени ҳам, фақат Аллаҳ мени Ўз раҳмати ва фазли билан ўрасагина», дедилар.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ .
Бизга Ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Аъмаш Абу Суфёндан, у Жобирдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шунга ўхшашини ривоят қилди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، بِالإِسْنَادَيْنِ جَمِيعًا كَرِوَايَةِ ابْنِ نُمَيْرٍ .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Жарийр Аъмашдан, иккала иснод билан бирга Ибн Нумайрнинг ривоятига ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ وَزَادَ " وَأَبْشِرُوا " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Абу Курайб ривоят қилди, улар деди: бизга Абу Муовия Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шунга ўхшашини ривоят қилди ва: «Ва хушхабар олинг», деб қўшди.
حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يُدْخِلُ أَحَدًا مِنْكُمْ عَمَلُهُ الْجَنَّةَ وَلاَ يُجِيرُهُ مِنَ النَّارِ وَلاَ أَنَا إِلاَّ بِرَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ " .
Менга Салама ибн Шабиб ривоят қилди, бизга Ҳасан ибн Аъян ривоят қилди, бизга Маъқил Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан ривоят қилди. У деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларини эшитдим: «Сизлардан бирортангизни ўз амали жаннатга киритмайди ва уни дўзахдан асрамайди, ҳатто мени ҳам, фақат Аллаҳнинг раҳмати билангина».
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ، عُقْبَةَ ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا مُوسَى، بْنُ عُقْبَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا كَانَتْ تَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَأَبْشِرُوا فَإِنَّهُ لَنْ يُدْخِلَ الْجَنَّةَ أَحَدًا عَمَلُهُ " . قَالُوا وَلاَ أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَلاَ أَنَا إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِيَ اللَّهُ مِنْهُ بِرَحْمَةٍ وَاعْلَمُوا أَنَّ أَحَبَّ الْعَمَلِ إِلَى اللَّهِ أَدْوَمُهُ وَإِنْ قَلَّ " .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибн Муҳаммад хабар берди, бизга Мусо ибн Уқба хабар берди. (ҳ) Менга Муҳаммад ибн Ҳотим ҳам ривоят қилди — лафз уники — бизга Баҳз ривоят қилди, бизга Вуҳайб ривоят қилди, бизга Мусо ибн Уқба ривоят қилди. У деди: Мен Абу Салама ибн Абдурраҳмон ибн Авфнинг Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг завжаси Оишадан ривоят қилаётганини эшитдим. У шундай дер эди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Тўғри йўл тутинг, яқинлашинг ва хушхабар олинг, чунки бирортани ўз амали жаннатга киритмайди», дедилар. Улар: «Сизни ҳам эмасми, эй Аллаҳнинг Расули?» дедилар. У: «Мени ҳам, фақат Аллаҳ мени Ўз раҳматига ўрасагина. Ва билинг, Аллаҳ ҳузурида энг суюкли амал — агар оз бўлса-да, давомли бўлганидир», дедилар.
وَحَدَّثَنَاهُ حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، بْنُ الْمُطَّلِبِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَلَمْ يَذْكُرْ " وَأَبْشِرُوا " .
Бизга буни Ҳасан ал-Ҳулвоний ривоят қилди, бизга Яъқуб ибн Иброҳим ибн Саъд ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибн Муттолиб Мусо ибн Уқбадан шу иснод билан ривоят қилди ва «Ва хушхабар олинг» деган сўзни зикр қилмади.