باب إِخْبَارِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيمَا يَكُونُ إِلَى قِيَامِ السَّاعَةِ
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ أَبَا إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيَّ، كَانَ يَقُولُ قَالَ حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْلَمُ النَّاسِ بِكُلِّ فِتْنَةٍ هِيَ كَائِنَةٌ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَ السَّاعَةِ وَمَا بِي إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَسَرَّ إِلَىَّ فِي ذَلِكَ شَيْئًا لَمْ يُحَدِّثْهُ غَيْرِي وَلَكِنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ مَجْلِسًا أَنَا فِيهِ عَنِ الْفِتَنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَعُدُّ الْفِتَنَ " مِنْهُنَّ ثَلاَثٌ لاَ يَكَدْنَ يَذَرْنَ شَيْئًا وَمِنْهُنَّ فِتَنٌ كَرِيَاحِ الصَّيْفِ مِنْهَا صِغَارٌ وَمِنْهَا كِبَارٌ " . قَالَ حُذَيْفَةُ فَذَهَبَ أُولَئِكَ الرَّهْطُ كُلُّهُمْ غَيْرِي .
Менга Ҳармала ибн Яҳё ат-Тужибий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан хабар бердики, Абу Идрис ал-Хавлоний шундай дер эди: Ҳузайфа ибн ал-Ямон деди: Аллаҳга қасамки, мен ҳозирдан то Қиёматгача бўладиган ҳар бир фитнани одамларнинг энг яхши билганиман. Бунинг сабаби шуки, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бу ҳақида менга бир нарсани сир тутиб айтган эмас, балки Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мен ҳам иштирок этган бир мажлисда фитналар ҳақида сўзлаб, фитналарни санаб: «Улардан учтаси (шундай катта) ҳеч нарсани қолдирмайди, улардан яна ёз шамоллари каби фитналар бор — улар орасида кичиклари ва катталари бўлади» — деди. Ҳузайфа деди: Ўша гуруҳнинг ҳаммаси мендан бошқаси вафот этиб кетди.
وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا وَقَالَ، إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَامًا مَا تَرَكَ شَيْئًا يَكُونُ فِي مَقَامِهِ ذَلِكَ إِلَى قِيَامِ السَّاعَةِ إِلاَّ حَدَّثَ بِهِ حَفِظَهُ مَنْ حَفِظَهُ وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُ قَدْ عَلِمَهُ أَصْحَابِي هَؤُلاَءِ وَإِنَّهُ لَيَكُونُ مِنْهُ الشَّىْءُ قَدْ نَسِيتُهُ فَأَرَاهُ فَأَذْكُرُهُ كَمَا يَذْكُرُ الرَّجُلُ وَجْهَ الرَّجُلِ إِذَا غَابَ عَنْهُ ثُمَّ إِذَا رَآهُ عَرَفَهُ .
Ва бизга Усмон ибн Абу Шайба ва Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилдилар — Усмон «ривоят қилди» деди, Ишоқ «хабар берди» деди: Бизга Жарир ал-Аъмашдан, у Шақиқдан, у Ҳузайфадан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам орамизда турди ва ўша туришида то Қиёмат қойим бўлгунча бўладиган ҳеч нарсани қолдирмай, ҳаммасини баён қилди. Уни ёдлаган ёдлади, унутган унутди. Мана бу саҳобаларим уни билганлар. Албатта ундан (ўша баёндан) бир нарса бўладики, мен уни унутган бўламан, сўнг уни кўрганимда, худди бир киши ғойиб бўлган бошқа кишининг юзини, кейин уни кўрганида танигани каби, эслайман.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ إِلَى قَوْلِهِ وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُ . وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ .
Ва бизга буни Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Вакиъ Суфёндан, у ал-Аъмашдан шу иснод билан «унутган унутди» деган сўзигача ривоят қилди ва ундан кейингисини зикр қилмади.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ، بْنُ نَافِعٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى أَنْ تَقُومَ السَّاعَةُ فَمَا مِنْهُ شَىْءٌ إِلاَّ قَدْ سَأَلْتُهُ إِلاَّ أَنِّي لَمْ أَسْأَلْهُ مَا يُخْرِجُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ مِنَ الْمَدِينَةِ
Ва бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди (ҳ). Ва менга Абу Бакр ибн Нофиъ ривоят қилди, бизга Ғундар ривоят қилди, бизга Шуъба Адий ибн Собитдан, у Абдуллаҳ ибн Язиддан, у Ҳузайфадан ривоят қилдики, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менга то Қиёмат қойим бўлгунча бўладиган нарсаларни хабар берди. Улардан ҳар бир нарсани мен ундан сўраганман, фақат Мадина аҳлини Мадинадан нима чиқаришини сўрамаганман.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, менга Ваҳб ибн Жарир ривоят қилди, бизга Шуъба шу иснод билан шунга ўхшаш хабар берди.
وَحَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، جَمِيعًا عَنْ أَبِي عَاصِمٍ، - قَالَ حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، - أَخْبَرَنَا عَزْرَةُ بْنُ ثَابِتٍ، أَخْبَرَنَا عِلْبَاءُ بْنُ أَحْمَرَ، حَدَّثَنِي أَبُو زَيْدٍ، - يَعْنِي عَمْرَو بْنَ أَخْطَبَ - قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْفَجْرَ وَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَخَطَبَنَا حَتَّى حَضَرَتِ الظُّهْرُ فَنَزَلَ فَصَلَّى ثُمَّ صَعِدَ الْمِنْبَرَ فَخَطَبَنَا حَتَّى حَضَرَتِ الْعَصْرُ ثُمَّ نَزَلَ فَصَلَّى ثُمَّ صَعِدَ الْمِنْبَرَ فَخَطَبَنَا حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ فَأَخْبَرَنَا بِمَا كَانَ وَبِمَا هُوَ كَائِنٌ فَأَعْلَمُنَا أَحْفَظُنَا .
Ва менга Яъқуб ибн Иброҳим ад-Даврақий ва Ҳажжож ибн аш-Шоир, иккаласи Абу Осимдан ривоят қилдилар — Ҳажжож: «Бизга Абу Осим ривоят қилди» деди — бизга Азра ибн Собит хабар берди, бизга Илбў ибн Аҳмар хабар берди, менга Абу Зайд — яъни Амр ибн Ахтаб — ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизга бомдод намозини ўқиди, сўнг минбарга чиқиб, пешин киргунича бизга хутба қилди. Сўнг тушиб, намоз ўқиди, кейин минбарга чиқиб, аср киргунича бизга хутба қилди. Сўнг тушиб, намоз ўқиди, кейин минбарга чиқиб, қуёш ботгунича бизга хутба қилди ва бизга бўлиб ўтган ҳамда бўладиган нарсаларни хабар берди. Бизнинг энг билимдонимиз энг яхши ёдлаганимиздир.