حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَتَعَاقَبُونَ فِيكُمْ مَلاَئِكَةٌ بِاللَّيْلِ وَمَلاَئِكَةٌ بِالنَّهَارِ وَيَجْتَمِعُونَ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ وَصَلاَةِ الْعَصْرِ ثُمَّ يَعْرُجُ الَّذِينَ بَاتُوا فِيكُمْ فَيَسْأَلُهُمْ رَبُّهُمْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِهِمْ كَيْفَ تَرَكْتُمْ عِبَادِي فَيَقُولُونَ تَرَكْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ وَأَتَيْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ " .
Abu Hurayra (rivoyat qildi)ki: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): «Sizlarda kechasi (bir guruh) farishtalar, kunduzi (bir guruh) farishtalar navbatma-navbat (almashib) bo'lib turadi; ular fajr namozi va asr namozida to'planadi. Keyin sizlarda tunagan(lar) (osmonga) ko'tariladi; Robbi — ularni (eng) biluvchi bo'lib turib — ulardan: ‹Bandalarimni qanay (holda) qoldirdinglar?› deb so'raydi. Ular: ‹Biz ularni — namoz o'qiyotgan holda qoldirdik, va ularning oldiga — namoz o'qiyotgan holda keldik› deydilar» dedi.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَالْمَلاَئِكَةُ يَتَعَاقَبُونَ فِيكُمْ " . بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي الزِّنَادِ .
Abu Hurayra Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan: «Va farishtalar sizlarda navbatma-navbat (almashib) bo'lib turadi» deb — Abuz-Zinod hadisi mislida (rivoyat qildi).
وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْفَزَارِيُّ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، وَهُوَ يَقُولُ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ نَظَرَ إِلَى الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ فَقَالَ " أَمَا إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا الْقَمَرَ لاَ تُضَامُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ فَإِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ لاَ تُغْلَبُوا عَلَى صَلاَةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا " . يَعْنِي الْعَصْرَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ قَرَأَ جَرِيرٌ { وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا} .
Jarir ibn Abdulloh aytdi: Biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning oldida o'tirgan edik, shu payt u to'lib pishgan oy kechasi oyga qaradi va: «Ogoh bo'lingki, sizlar Robbingizni — xuddi shu oyni ko'rgandek — ko'rasizlar, uni ko'rishda (bir-biringizni) tiqilishtirmaysizlar (qiynalmaysizlar). Bas quyosh chiqishidan oldin va botishdan oldingi namozda (sizni) yengib qo'yishmasligiga qodir bo'lsangiz, (shunday qiling)» dedi — ya'ni asr va fajrni (nazarda tutdi). Keyin Jarir: «Va sabbih bihamdi robbika qabla tulu'ish-shamsi va qabla g'urubiha (Robbingga hamd aytib, quyosh chiqishidan oldin va botishdan oldin tasbih ayt)» (oyatini) o'qidi.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، وَأَبُو أُسَامَةَ وَوَكِيعٌ بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ " أَمَا إِنَّكُمْ سَتُعْرَضُونَ عَلَى رَبِّكُمْ فَتَرَوْنَهُ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا الْقَمَرَ " . وَقَالَ ثُمَّ قَرَأَ . وَلَمْ يَقُلْ جَرِيرٌ .
(Bu hadis) bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba(dan), Abdulloh ibn Numayr, Abu Usoma va Vaki' orqali shu isnod bilan (rivoyat qilindi); u: «Ogoh bo'lingki, sizlar Robbingizga (huzuriga) ko'rsatilasizlar, bas uni — xuddi shu oyni ko'rgandek — ko'rasizlar» dedi. Va: «Keyin u o'qidi» dedi, ammo «Jarir» (o'qidi) demadi.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ، - قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، - عَنِ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ، وَمِسْعَرٍ، وَالْبَخْتَرِيِّ بْنِ الْمُخْتَارِ، سَمِعُوهُ مِنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُمَارَةَ بْنِ رُؤَيْبَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لَنْ يَلِجَ النَّارَ أَحَدٌ صَلَّى قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا " . يَعْنِي الْفَجْرَ وَالْعَصْرَ . فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ آنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ . قَالَ الرَّجُلُ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنِّي سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي .
Umora ibn Ruvayba otasidan aytdi: Men Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ni: «Quyosh chiqishdan oldin va botishdan oldin namoz o'qigan hech kishi do'zaxga kirmaydi» deb aytayotgan holda eshitdim — ya'ni fajr va asrni. Bas unga Basra ahlidan bir kishi: «Sen buni Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan eshitdingmi?» dedi. U: «Ha» dedi. U kishi: «Men ham guvohlik beramanki, men buni Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan eshitdim — uni qulog'im eshitdi va qalbim yodda saqladi» dedi.
وَحَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَارَةَ بْنِ رُؤَيْبَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَلِجُ النَّارَ مَنْ صَلَّى قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا " . وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ فَقَالَ آنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ أَشْهَدُ بِهِ عَلَيْهِ . قَالَ وَأَنَا أَشْهَدُ لَقَدْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُهُ بِالْمَكَانِ الَّذِي سَمِعْتَهُ مِنْهُ .
Ibn Umora ibn Ruvayba otasidan aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): «Quyosh chiqishdan oldin va botishdan oldin namoz o'qigan (kishi) do'zaxga kirmaydi» dedi. Uning yanida Basra ahlidan bir kishi bor edi; u: «Sen buni Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan eshitdingmi?» dedi. U: «Ha, unga buni guvohlik beraman» dedi. U kishi: «Men ham guvohlik beraman — men Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ni uni — sen undan eshitgan joyda — aytayotgan holda eshitdim» dedi.
وَحَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنِي أَبُو جَمْرَةَ الضُّبَعِيُّ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ صَلَّى الْبَرْدَيْنِ دَخَلَ الْجَنَّةَ " .
Abu Bakr otasidan (rivoyat qildi)ki: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): «Kimki ikki salqin (namozni — bardayn, ya'ni fajr va asrni) o'qisa, jannatga kirdi» dedi.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا ابْنُ خِرَاشٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالاَ جَمِيعًا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَنَسَبَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالاَ ابْنُ أَبِي مُوسَى .
Hammom(dan) shu isnod bilan (rivoyat qilindi); va ular Abu Bakrni (nasab bilan) atab: «Ibn Abu Muso» dedilar.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، - وَهُوَ ابْنُ إِسْمَاعِيلَ - عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَتَوَارَتْ بِالْحِجَابِ .
Salama ibn al-Akva' (rivoyat qildi)ki: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) shomni — quyosh botib, parda (ufq) ortiga yashiringanida — o'qir edi.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي أَبُو النَّجَاشِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ، يَقُولُ كُنَّا نُصَلِّي الْمَغْرِبَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَنْصَرِفُ أَحَدُنَا وَإِنَّهُ لَيُبْصِرُ مَوَاقِعَ نَبْلِهِ .
Rofe' ibn Xadij aytdi: Biz shomni Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bilan o'qir edik, keyin birimiz (namozdan) qaytar va u o'z o'qining tushgan joylarini (hali) ko'rar edi.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي أَبُو النَّجَاشِيِّ، حَدَّثَنِي رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي الْمَغْرِبَ . بِنَحْوِهِ .
Rofe' ibn Xadij aytdi: Biz shomni o'qir edik — shunga o'xshashni (rivoyat qildi).
وَحَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ الْعَامِرِيُّ، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً مِنَ اللَّيَالِي بِصَلاَةِ الْعِشَاءِ وَهِيَ الَّتِي تُدْعَى الْعَتَمَةَ فَلَمْ يَخْرُجْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لأَهْلِ الْمَسْجِدِ حِينَ خَرَجَ عَلَيْهِمْ " مَا يَنْتَظِرُهَا أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ غَيْرُكُمْ " . وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَفْشُوَ الإِسْلاَمُ فِي النَّاسِ . زَادَ حَرْمَلَةُ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَذُكِرَ لِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَمَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تَنْزُرُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الصَّلاَةِ " . وَذَاكَ حِينَ صَاحَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ .
Oisha — Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ning zavjasi — aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) kechalardan bir kecha xufton namozini kechiktirdi — bu (namoz) «atama» deb ataladi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) — to Umar ibn al-Xattob: «Ayollar va bolalar uxlab qoldi» degunga qadar — chiqmadi. Bas Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) chiqdi va masjid ahliga — ularning oldiga chiqganida: «Yer ahlidan sizdan boshqa hech kim uni (shu namozni) kutmaydi» dedi. Bu — odamlar orasida Islom keng yoyilishdan oldin (bo'lgan) edi. Harmala o'z rivoyatida ziyoda qildi: Ibn Shihob: «Menga zikr qilindi (yetkazildi)ki, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): ‹Sizlarga Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ni namoz haqida qistash (zo'rlash) (joiz) emas edi› dedi» dedi — bu Umar ibn al-Xattob qichqirgan paytda (bo'lgan).
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَهُ . وَلَمْ يَذْكُرْ قَوْلَ الزُّهْرِيِّ وَذُكِرَ لِي . وَمَا بَعْدَهُ .
Ibn Shihob(dan) shu isnod bilan — xuddi shu mislida (rivoyat qilindi); va Zuhriyning «menga zikr qilindi» (degan) so'zini va undan keyingini zikr qilmadi.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، كِلاَهُمَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ - قَالُوا جَمِيعًا عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْمُغِيرَةُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ أُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَعْتَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ حَتَّى ذَهَبَ عَامَّةُ اللَّيْلِ وَحَتَّى نَامَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى فَقَالَ " إِنَّهُ لَوَقْتُهَا لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي " . وَفِي حَدِيثِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ " لَوْلاَ أَنْ يَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي " .
Oisha aytdi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) bir kecha xuftonni — to kechaning ko'pi (umumi) o'tguncha va masjid ahli uxlab qolguncha — kechiktirdi; keyin chiqdi va (namoz) o'qidi va: «Albatta bu — uning (haqiqiy) vaqtidir, agar ummatimga mashaqqat qilishdan (cho'chimasam edi, har doim shunday qilar edim)» dedi. Abdurrazzoq hadisida: «agar ummatimga mashaqqat bo'lmasa edi».
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ، زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ مَكَثْنَا ذَاتَ لَيْلَةٍ نَنْتَظِرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - لِصَلاَةِ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ فَخَرَجَ إِلَيْنَا حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ أَوْ بَعْدَهُ فَلاَ نَدْرِي أَشَىْءٌ شَغَلَهُ فِي أَهْلِهِ أَوْ غَيْرُ ذَلِكَ فَقَالَ حِينَ خَرَجَ " إِنَّكُمْ لَتَنْتَظِرُونَ صَلاَةً مَا يَنْتَظِرُهَا أَهْلُ دِينٍ غَيْرُكُمْ وَلَوْلاَ أَنْ يَثْقُلَ عَلَى أُمَّتِي لَصَلَّيْتُ بِهِمْ هَذِهِ السَّاعَةَ " . ثُمَّ أَمَرَ الْمُؤَذِّنَ فَأَقَامَ الصَّلاَةَ وَصَلَّى .
Abdulloh ibn Umar aytdi: Biz bir kecha Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ni — oxirgi xufton namozi uchun — kutib turdik; bas u bizning oldimizga — kechaning uchdan biri o'tgan yoki undan keyin — chiqdi; uni ahli (xonadoni) ichida bir narsa mashg'ul qildimi yoki boshqa narsami — bilmaymiz. Bas chiqganida: «Albatta sizlar shunday namozni kutyapsizki, sizdan boshqa hech bir diyn ahli uni kutmaydi; va agar ummatimga og'ir bo'lib qolishidan (cho'chimasam edi), ularga uni shu soatda o'qir edim» dedi. Keyin muazzinga buyurdi, u namozga iqomat aytdi va (Nabiy) o'qidi.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شُغِلَ عَنْهَا لَيْلَةً فَأَخَّرَهَا حَتَّى رَقَدْنَا فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ رَقَدْنَا ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ اللَّيْلَةَ يَنْتَظِرُ الصَّلاَةَ غَيْرُكُمْ " .
Abdulloh ibn Umar (rivoyat qildi)ki: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bir kecha undan (xuftondan) mashg'ul bo'lib qoldi (kechikdi); bas uni — biz masjidda uxlab, keyin uyg'onib, keyin uxlab, keyin uyg'ongunimizcha — kechiktirdi. Keyin Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bizning oldimizga chiqdi va: «Bu kecha yer ahlidan sizdan boshqa hech kim namozni kutmaydi» dedi.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ الْعَمِّيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، . أَنَّهُمْ سَأَلُوا أَنَسًا عَنْ خَاتَمِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَخَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعِشَاءَ ذَاتَ لَيْلَةٍ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ أَوْ كَادَ يَذْهَبُ شَطْرُ اللَّيْلِ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ " إِنَّ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا وَنَامُوا وَإِنَّكُمْ لَمْ تَزَالُوا فِي صَلاَةٍ مَا انْتَظَرْتُمُ الصَّلاَةَ " . قَالَ أَنَسٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ مِنْ فِضَّةٍ وَرَفَعَ إِصْبَعَهُ الْيُسْرَى بِالْخِنْصَرِ .
Sobit (rivoyat qildi)ki: Ular Anasdan Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning uzugi haqida so'radilar. U: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bir kecha xuftonni kechaning yarimiga — yoki kechaning yarimi ketay deb turgunga — qadar kechiktirdi, keyin keldi va: «Albatta odamlar (allaqachon) namoz o'qidi va uxladi; sizlar esa, to namozni kutar ekansi z, hamon namozda (sanalasiz)» dedi. Anas: Go'yo men uning kumush uzugining yaltirashiga qarab turgandekman, dedi — va u chap qo'lining jimjilog'ini ko'tardi.
وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ، سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ نَظَرْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً حَتَّى كَانَ قَرِيبٌ مِنْ نِصْفِ اللَّيْلِ ثُمَّ جَاءَ فَصَلَّى ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَكَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ خَاتَمِهِ فِي يَدِهِ مِنْ فِضَّةٍ .
Anas ibn Molik aytdi: Biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ni bir kecha — to kechaning yarimiga yaqin bo'lguncha — kutdik (qarab turdik); keyin u keldi va (namoz) o'qidi; keyin yuzini bizga qaratdi — go'yo men uning qo'lidagi kumush uzugining yaltirashiga qarab turgandekman.
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّبَّاحِ الْعَطَّارُ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَلَمْ يَذْكُرْ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ .
Qurra(dan) shu isnod bilan (rivoyat qilindi); va «keyin yuzini bizga qaratdi» (qismini) zikr qilmadi.
وَحَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كُنْتُ أَنَا وَأَصْحَابِي الَّذِينَ، قَدِمُوا مَعِي فِي السَّفِينَةِ نُزُولاً فِي بَقِيعِ بُطْحَانَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ فَكَانَ يَتَنَاوَبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ صَلاَةِ الْعِشَاءِ كُلَّ لَيْلَةٍ نَفَرٌ مِنْهُمْ قَالَ أَبُو مُوسَى فَوَافَقْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَأَصْحَابِي وَلَهُ بَعْضُ الشُّغُلِ فِي أَمْرِهِ حَتَّى أَعْتَمَ بِالصَّلاَةِ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ ثُمَّ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِهِمْ فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ قَالَ لِمَنْ حَضَرَهُ " عَلَى رِسْلِكُمْ أُعْلِمُكُمْ وَأَبْشِرُوا أَنَّ مِنْ نِعْمَةِ اللَّهِ عَلَيْكُمْ أَنَّهُ لَيْسَ مِنَ النَّاسِ أَحَدٌ يُصَلِّي هَذِهِ السَّاعَةَ غَيْرُكُمْ " . أَوْ قَالَ " مَا صَلَّى هَذِهِ السَّاعَةَ أَحَدٌ غَيْرُكُمْ " . لاَ نَدْرِي أَىَّ الْكَلِمَتَيْنِ قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى فَرَجَعْنَا فَرِحِينَ بِمَا سَمِعْنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Abu Muso aytdi: Men va men bilan kemada kelgan sheriklarim Buthonning Baqi'ida (joylashib) tushgan edik, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) esa Madinada edi. Bas har kecha xufton namozi payti ulardan bir guruh navbatma-navbat Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning oldiga borar edi. Abu Muso: Bir (kuni) men va sheriklarim Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga (navbatda) to'g'ri keldik; uning ishida ba'zi mashg'ulot bor edi, shu sababli namozni — to yarim kechagaqadar — kechiktirdi. Keyin Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) chiqdi va ularga namoz o'qidi. Namozini ado etganida, hozir bo'lganlarga: «Sekinroq (shoshilmang), men sizlarga bildiraman va xushxabar bo'lsin: Allahning sizlarga (in'om etgan) ne'matlaridanki, odamlardan sizdan boshqa hech kim shu soatda namoz o'qimaydi» — yoki: «shu soatda sizdan boshqa hech kim namoz o'qimadi» dedi. Ikki kalimaning qaysini aytganini bilmaymiz. Abu Muso: Bas biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan eshitgan (so'z)imizdan xursand bo'lib qaytdik, dedi.