أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي الْمَسْجِدِ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَصَلَّى بِصَلاَتِهِ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى مِنَ الْقَابِلَةِ وَكَثُرَ النَّاسُ ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ " قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ فَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنَ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلاَّ أَنِّي خَشِيتُ أَنْ يُفْرَضَ عَلَيْكُمْ " . وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ .
Бизга Қутайба хабар берди, Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Урвадан, у Оишадан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир кечаси масжидда намоз ўқидилар ва кишилар унинг намози (ортидан) намоз ўқидилар. Сўнг кейинги (кечаси) ҳам ўқидилар ва кишилар кўпайди. Сўнг учинчи ёки тўртинчи кечаси йиғилишди, аммо Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларнинг олдига чиқмадилар. Тонг отганида дедилар: «Сизлар қилган ишни кўрдим, сизларнинг олдингизга чиқишимни фақат ушбу (намоз) сизларга фарз қилинишидан қўрққаним тўсди.» Бу Рамазонда бўлган эди.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ صُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا حَتَّى بَقِيَ سَبْعٌ مِنَ الشَّهْرِ فَقَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا فِي السَّادِسَةِ فَقَامَ بِنَا فِي الْخَامِسَةِ حَتَّى ذَهَبَ شَطْرُ اللَّيْلِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ نَفَّلْتَنَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِنَا هَذِهِ . قَالَ " إِنَّهُ مَنْ قَامَ مَعَ الإِمَامِ حَتَّى يَنْصَرِفَ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ قِيَامَ لَيْلَةٍ " . ثُمَّ لَمْ يُصَلِّ بِنَا وَلَمْ يَقُمْ حَتَّى بَقِيَ ثَلاَثٌ مِنَ الشَّهْرِ فَقَامَ بِنَا فِي الثَّالِثَةِ وَجَمَعَ أَهْلَهُ وَنِسَاءَهُ حَتَّى تَخَوَّفْنَا أَنْ يَفُوتَنَا الْفَلاَحُ . قُلْتُ وَمَا الْفَلاَحُ قَالَ السُّحُورُ .
Бизга Убайдуллаҳ ибн Саид хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ибн ал-Фузайл ривоят қилди, Довуд ибн Абу Ҳинддан, у ал-Валид ибн Абдурраҳмондан, у Жубайр ибн Нуфайрдан, у Абу Заррдан (ривоят қилдики), у деди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга Рамазонда рўза тутдик. Ойдан етти (кун) қолгунича у биз билан қоим бўлмади. Сўнг туннинг учдан бири ўтгунича у биз билан қоим бўлди. Сўнг олтинчи (кечада) биз билан қоим бўлмади, аммо бешинчи (кечада) туннинг ярми ўтгунича у биз билан қоим бўлди. Мен дедим: «Эй Расулуллаҳ, кошки шу кечамизнинг қолганида ҳам бизга нафл ўқиб берсангиз.» У деди: «Албатта, ким имом билан бирга у (намоздан) қайтгунча қоим бўлса, Аллаҳ унга бир кечалик қоимнинг (ажрини) ёзади.» Сўнг ойдан уч (кун) қолгунича у биз билан на намоз ўқиди, на қоим бўлди. Сўнг учинчи (кечада) биз билан қоим бўлди ва ўз аҳли ҳамда аёлларини йиғди, ҳатто биз Фалоҳни ўтказиб юборишимиздан қўрқдик. Мен дедим: «Фалоҳ нима?» У деди: «Саҳар.»
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي نُعَيْمُ بْنُ زِيَادٍ أَبُو طَلْحَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ، عَلَى مِنْبَرِ حِمْصَ يَقُولُ قُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي شَهْرِ رَمَضَانَ لَيْلَةَ ثَلاَثٍ وَعِشْرِينَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ الأَوَّلِ ثُمَّ قُمْنَا مَعَهُ لَيْلَةَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ ثُمَّ قُمْنَا مَعَهُ لَيْلَةَ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنْ لاَ نُدْرِكَ الْفَلاَحَ وَكَانُوا يُسَمُّونَهُ السُّحُورَ .
Бизга Аҳмад ибн Сулаймон хабар берди, у деди: бизга Зайд ибн ал-Ҳубоб ривоят қилди, у деди: менга Муовия ибн Солиҳ хабар берди, у деди: менга Нуайм ибн Зиёд Абу Талҳа ривоят қилди, у деди: Мен ан-Нуъмон ибн Баширни Ҳимс минбарида шундай деётганини эшитдим: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга Рамазон ойида йигирма учинчи кечаси туннинг биринчи учдан бирига қадар қоим бўлдик. Сўнг у билан бирга йигирма бешинчи кечаси туннинг ярмига қадар қоим бўлдик. Сўнг у билан бирга йигирма еттинчи кечаси қоим бўлдик, ҳатто биз Фалоҳни топа олмаймиз деб ўйладик — уни саҳар деб аташарди.