أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ حُسَيْنٍ الأَزْدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ إِنَّ أَوَّلَ لِعَانٍ كَانَ فِي الإِسْلاَمِ أَنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ قَذَفَ شَرِيكَ ابْنَ السَّحْمَاءِ بِامْرَأَتِهِ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَرْبَعَةَ شُهَدَاءَ وَإِلاَّ فَحَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " . يُرَدِّدُ ذَلِكَ عَلَيْهِ مِرَارًا فَقَالَ لَهُ هِلاَلٌ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَعْلَمُ أَنِّي صَادِقٌ وَلَيُنْزِلَنَّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْكَ مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنَ الْجَلْدِ . فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ نَزَلَتْ عَلَيْهِ آيَةُ اللِّعَانِ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ } إِلَى آخِرِ الآيَةِ فَدَعَا هِلاَلاً فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ وَالْخَامِسَةُ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ دُعِيَتِ الْمَرْأَةُ فَشَهِدَتْ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ فَلَمَّا أَنْ كَانَ فِي الرَّابِعَةِ أَوِ الْخَامِسَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَقِّفُوهَا فَإِنَّهَا مُوجِبَةٌ " . فَتَلَكَّأَتْ حَتَّى مَا شَكَكْنَا أَنَّهَا سَتَعْتَرِفُ ثُمَّ قَالَتْ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ . فَمَضَتْ عَلَى الْيَمِينِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " انْظُرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَبْيَضَ سَبِطًا قَضِيءَ الْعَيْنَيْنِ فَهُوَ لِهِلاَلِ بْنِ أُمَيَّةَ وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ آدَمَ جَعْدًا رَبْعًا حَمْشَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِشَرِيكِ ابْنِ السَّحْمَاءِ " . فَجَاءَتْ بِهِ آدَمَ جَعْدًا رَبْعًا حَمْشَ السَّاقَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ مَا سَبَقَ فِيهَا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ " . قَالَ الشَّيْخُ وَالْقَضِيءُ طَوِيلُ شَعْرِ الْعَيْنَيْنِ لَيْسَ بِمَفْتُوحِ الْعَيْنِ وَلاَ جَاحِظِهِمَا وَاللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَعْلَمُ .
Бизга Имрон ибн Язид хабар бериб, деди: бизга Махлад ибн Ҳусайн ал-Аздий ривоят қилди, у деди: бизга Ҳишом ибн Ҳассон ривоят қилди, у Муҳаммад ибн Сириндан, у Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: «Исломдаги биринчи лиъон шу (воқеа) эди: Ҳилол ибн Умайя ўз аёли билан (зинода) Шарик ибн ас-Саҳмони айблаб, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келиб, буни унга айтди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Тўрт гувоҳ (келтир), акс ҳолда орқангда ҳад (жазо)си бўлади,» дедилар. (Набий) буни унга бир неча бор такрорладилар. Шунда Ҳилол унга: «Аллаҳга қасам, эй Расулуллаҳ, Аллаҳ азза ва жалла мен рост сўзлаётганимни билади ва Аллаҳ азза ва жалла сизга орқамни қамчидан халос қиладиган (оят)ни албатта нозил қилади,» деди. Улар шу ҳолатда турганларида, унга лиъон ояти: «Аёлларига (зино) туҳмат қилувчилар...» (Нур сураси, 6) оятининг охиригача нозил бўлди. Сўнг (Набий) Ҳилолни чақирдилар, у тўрт марта Аллаҳ билан рост сўзловчилардан эканига гувоҳлик берди ва бешинчисида: агар ёлғончилардан бўлса, Аллаҳнинг лаънати унинг устига бўлиши (ҳақида қасам ичди). Сўнг аёл чақирилди, у тўрт марта Аллаҳ билан у (Ҳилол) ёлғончилардан эканига гувоҳлик берди. Тўртинчисида ёки бешинчисида Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни тўхтатинглар, чунки бу (қасам Аллаҳнинг азобини) вожиб қилувчидир,» дедилар. Шунда у дудуқланиб қолди, ҳатто биз унинг иқрор бўлишида шубҳа қилмадик, сўнг: «Мен бутун умр қавмимни шарманда қилмайман,» деди ва қасамни давом эттирди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни кузатинглар; агар у оқтан, сочи тўғри, кўзлари чуқурроқ бола туғса, у Ҳилол ибн Умайяникидир, агар буғдойранг, сочи жингалак, ўрта бўйли, болдирлари ингичка бола туғса, у Шарик ибн ас-Саҳмоникидир,» дедилар. Сўнг у буғдойранг, сочи жингалак, ўрта бўйли, болдирлари ингичка бола туғди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Агар бу ҳақда Аллаҳнинг Китобида ўтиб кетган (ҳукм) бўлмаганида эди, мен билан унинг ўртасида (бошқача) иш бўлар эди (яъни гувоҳсиз ҳам жазолар эдим),» дедилар.» Шайх (Насоий) деди: «ал-қазий» — кўз киприги узун, кўзи катта очилмаган ва чақчаймаган (дегани)дир. Аллаҳ субҳанаҳу ва таоло билгувчироқдир.