Мол сотиб олиб синиб қолган киши ва молнинг айни топилиши

Moliyaviy muomalalar kitobi · 3 ҳадис

باب الرَّجُلِ يَبْتَاعُ الْبَيْعَ فَيُفْلِسُ وَيُوجَدُ الْمَتَاعُ بِعَيْنِهِ ‏‏

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ أَيُّمَا امْرِئٍ أَفْلَسَ ثُمَّ وَجَدَ رَجُلٌ عِنْدَهُ سِلْعَتَهُ بِعَيْنِهَا فَهُوَ أَوْلَى بِهِ مِنْ غَيْرِهِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Қутайба хабар бериб, деди: бизга ал-Лайс ривоят қилди, у Яҳёдан, у Абу Бакр ибн Ҳазмдан, у Умар ибн Абдулазиддан, у Абу Бакр ибн Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишомдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у зот: «Қайси бир киши синиб (қарздор бўлиб) қолса, сўнг бир киши унинг олдида ўзининг (сотган) молини айнан ўша ҳолатда топса, у (сотувчи) ўша молга бошқалардан кўра ҳақлироқдир,» дедилар.

أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي حُسَيْنٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرِ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّجُلِ، يُعْدِمُ إِذَا وُجِدَ عِنْدَهُ الْمَتَاعُ بِعَيْنِهِ وَعَرَفَهُ أَنَّهُ لِصَاحِبِهِ الَّذِي بَاعَهُ ‏.‏

Менга Абдурраҳмон ибн Холид ва Иброҳим ибн ал-Ҳасан — лафз униси (Иброҳим)ники — хабар бериб, деди: бизга Ҳажжож ибн Муҳаммад ривоят қилди, у деди: Ибн Журайж деди: менга Ибн Абу Ҳусайн хабар бердики, унга Абу Бакр ибн Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳазм хабар бердики, унга Умар ибн Абдулазиз, Абу Бакр ибн Абдурраҳмондан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)нинг ҳадисидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди: синиб (қарздор бўлиб) қолган киши ҳақида — агар унинг олдида мол айнан ўзи ҳолатда топилса ва уни ўзига сотган эгасиники эканлиги танилса (ўша эгаси унга ҳақлироқдир).

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، وَعَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أُصِيبَ رَجُلٌ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثِمَارٍ ابْتَاعَهَا وَكَثُرَ دَيْنُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَصَدَّقُوا عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَتَصَدَّقُوا عَلَيْهِ وَلَمْ يَبْلُغْ ذَلِكَ وَفَاءَ دَيْنِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خُذُوا مَا وَجَدْتُمْ وَلَيْسَ لَكُمْ إِلاَّ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Амр ибн ас-Сарҳ хабар бериб, деди: бизга Ибн Ваҳб хабар берди, у деди: менга ал-Лайс ибн Саъд ва Амр ибн ал-Ҳорис ривоят қилди, у Букайр ибн ал-Ашаждан, у Иёз ибн Абдуллаҳдан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонларида бир киши сотиб олган меваларида зиён кўрди ва унинг қарзи кўпайди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Унга садақа қилинглар,» дедилар. Бас, улар унга садақа қилдилар, лекин у унинг қарзини тўлашга етмади. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Топган нарсангизни олинглар, сизлар учун бундан бошқаси йўқ,» дедилар.