حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَالْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَقْرَإِ الْحَائِضُ وَلاَ الْجُنُبُ شَيْئًا مِنَ الْقُرْآنِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَقْرَإِ الْجُنُبُ وَلاَ الْحَائِضُ " . وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ قَالُوا لاَ تَقْرَأُ الْحَائِضُ وَلاَ الْجُنُبُ مِنَ الْقُرْآنِ شَيْئًا إِلاَّ طَرَفَ الآيَةِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِكَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِي التَّسْبِيحِ وَالتَّهْلِيلِ . قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ يَقُولُ إِنَّ إِسْمَاعِيلَ بْنَ عَيَّاشٍ يَرْوِي عَنْ أَهْلِ الْحِجَازِ وَأَهْلِ الْعِرَاقِ أَحَادِيثَ مَنَاكِيرَ . كَأَنَّهُ ضَعَّفَ رِوَايَتَهُ عَنْهُمْ فِيمَا يَنْفَرِدُ بِهِ . وَقَالَ إِنَّمَا حَدِيثُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الشَّأْمِ . وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنِ الثِّقَاتِ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ قَالَ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ ذَلِكَ .
Бизга Али ибн Ҳужр ва Ҳасан ибн Арафа ривоят қилиб, иккаласи деди: бизга Исмоил ибн Айёш, Мусо ибн Уқбадан, у Нофедан, у Ибн Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Ҳайзли аёл ҳам, жунуб киши ҳам Қуръандан бирор нарса ўқимасин,» дедилар. (У) деди: Бу бобда Алидан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Ибн Умарнинг ҳадисини биз фақат Исмоил ибн Айёшнинг Мусо ибн Уқбадан, у Нофедан, у Ибн Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан: «Жунуб киши ҳам, ҳайзли аёл ҳам (Қуръан) ўқимасин,» деган ҳадиси орқалигина биламиз. Бу Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобаларидан, тобеинлардан ва улардан кейингилардан кўпчилик илм аҳлининг — Суфён ас-Саврий, Ибн Муборак, Шофий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир; улар: «Ҳайзли аёл ҳам, жунуб киши ҳам Қуръандан бирор нарса ўқимасин, оятнинг бир қисми, бир ҳарф ва шунга ўхшашлардан ташқари,» дедилар. Жунуб ва ҳайзли кишига тасбеҳ ва таҳлил (айтишга) рухсат бердилар. (У) деди: Мен Муҳаммад ибн Исмоилнинг шундай деганини эшитдим: Исмоил ибн Айёш Ҳижоз аҳли ва Ироқ аҳлидан мункар (ғайритабиий) ҳадислар ривоят қилади; гўё у якка ривоят қиладиган нарсаларида уларнинг ҳадисини заиф санагандек. Ва: «Исмоил ибн Айёшнинг (саҳиҳ) ҳадиси фақат Шом аҳлидандир,» деди. Аҳмад ибн Ҳанбал: «Исмоил ибн Айёш Бақийядан яхшироқ; Бақийянинг ишончли (рови)лардан мункар ҳадислари бор,» деди. Абу Исо деди: менга Аҳмад ибн Ҳасан ривоят қилиб: «Мен Аҳмад ибн Ҳанбалнинг шундай деганини эшитдим,» деди.