Уҳуд шаҳидлари ва Ҳамза зикри

Janoza kitobi · 1 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي قَتْلَى أُحُدٍ وَذِكْرِ حَمْزَةَ

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو صَفْوَانَ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى حَمْزَةَ يَوْمَ أُحُدٍ فَوَقَفَ عَلَيْهِ فَرَآهُ قَدْ مُثِّلَ بِهِ فَقَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ تَجِدَ صَفِيَّةُ فِي نَفْسِهَا لَتَرَكْتُهُ حَتَّى تَأْكُلَهُ الْعَافِيَةُ حَتَّى يُحْشَرَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ بُطُونِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ دَعَا بِنَمِرَةٍ فَكَفَّنَهُ فِيهَا فَكَانَتْ إِذَا مُدَّتْ عَلَى رَأْسِهِ بَدَتْ رِجْلاَهُ وَإِذَا مُدَّتْ عَلَى رِجْلَيْهِ بَدَا رَأْسُهُ ‏.‏ قَالَ فَكَثُرَ الْقَتْلَى وَقَلَّتِ الثِّيَابُ ‏.‏ قَالَ فَكُفِّنَ الرَّجُلُ وَالرَّجُلاَنِ وَالثَّلاَثَةُ فِي الثَّوْبِ الْوَاحِدِ ثُمَّ يُدْفَنُونَ فِي قَبْرٍ وَاحِدٍ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُ عَنْهُمْ ‏"‏ أَيُّهُمْ أَكْثَرُ قُرْآنًا ‏"‏ ‏.‏ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى الْقِبْلَةِ ‏.‏ قَالَ فَدَفَنَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِمْ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ النَّمِرَةُ الْكِسَاءُ الْخَلَقُ ‏.‏ وَقَدْ خُولِفَ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فِي رِوَايَةِ هَذَا الْحَدِيثِ فَرَوَى اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏ وَرَوَى مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ثَعْلَبَةَ عَنْ جَابِرٍ ‏.‏ وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا ذَكَرَهُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ إِلاَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ‏.‏ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ حَدِيثُ اللَّيْثِ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ جَابِرٍ أَصَحُّ ‏.‏

«Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга Абу Сафвон ривоят қилди, у Усома ибн Зайддан, у Ибн Шиҳобдан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), у деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Уҳуд куни Ҳамзанинг олдига келдилар ва унинг устида тўхтаб, унинг аъзолари кесиб бўлаклаб ташланганини кўрдилар. Шунда: «Агар Сафийя кўнглида (ғам) топмаслигини (билганимда) эди, уни шу ҳолида қолдирардим, токи йиртқичлар уни еб, қиёмат куни уларнинг қорнидан тирилиб чиқсин эди,» дедилар.» (Анас) деди: «Сўнг эски бир гилам (намира) келтиришни буюрдилар ва уни шунга кафанладилар. У бошига тортилса, оёқлари очилиб қоларди, оёқларига тортилса, боши очилиб қоларди.» (Анас) деди: «Ўликлар кўп, кийимлар оз эди.» (Анас) деди: «Бир, икки, уч киши битта матога кафанланиб, сўнг битта қабрга кўмиларди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар ҳақида: «Қайси бири кўпроқ Қуръан (билган)?» деб сўраб, уни қиблага муқаддам қилардилар.» (Анас) деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларни кўмдилар ва уларга (жаноза) намозини ўқимадилар.» Абу Исо (Термизий) деди: Анаснинг ҳадиси ҳасан ғарибдир; биз уни Анаснинг ҳадисидан фақат шу йўл билангина таниймиз. «Ан-намира» — эски (жундан тўқилган) ёпинчиқдир. Усома ибн Зайдга бу ҳадисни ривоят қилишда мухолафат қилинган: ал-Лайс ибн Саъд уни Ибн Шиҳобдан, у Абдурраҳмон ибн Каъб ибн Моликдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан ривоят қилди. Маъмар эса уни аз-Зуҳрийдан, у Абдуллаҳ ибн Саълабадан, у Жобирдан ривоят қилди. Биз Усома ибн Зайддан бошқа ҳеч ким уни аз-Зуҳрийдан, у Анасдан деб зикр қилганини билмаймиз. Мен Муҳаммаддан бу ҳадис ҳақида сўрадим, у: «ал-Лайснинг Ибн Шиҳобдан, у Абдурраҳмон ибн Каъб ибн Моликдан, у Жобирдан ривояти аниқроқдир,» деди.»