حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا أَشْعَثُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زُبَيْدٍ الأَيَامِيُّ، حَدَّثَنَا مُجَالِدٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، وَعَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالاَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَعَنَ الْمُحِلَّ وَالْمُحَلَّلَ لَهُ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابِنْ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ وَجَابِرٍ حَدِيثٌ مَعْلُولٌ . هَكَذَا رَوَى أَشْعَثُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ عَامِرٍ هُوَ الشَّعْبِيُّ عَنِ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ وَعَامِرٌ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَهَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَائِمِ لأَنَّ مُجَالِدَ بْنَ سَعِيدٍ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ . وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِيٍّ . وَهَذَا قَدْ وَهِمَ فِيهِ ابْنُ نُمَيْرٍ وَالْحَدِيثُ الأَوَّلُ أَصَحُّ . وَقَدْ رَوَاهُ مُغِيرَةُ وَابْنُ أَبِي خَالِدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ .
Бизга Абу Саид ал-Ашажж ривоят қилди, у деди: бизга Ашъас ибн Абдурраҳмон ибн Зубайд ал-Аёмий ривоят қилди, у деди: бизга Мужолид ривоят қилди, у аш-Шаъбийдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан, ва ал-Ҳорисдан, у Алидан (ривоят қилиб), иккови деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) муҳиллни (ҳалолловчини) ва у (ким учун) ҳалолланган кишини лаънатладилар. (Термизий) деди: бу бобда Ибн Масъуд, Абу Ҳурайра, Уқба ибн Омир ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Али ва Жобирнинг ҳадиси маълул (касаллиги бор) ҳадисдир. Ашъас ибн Абдурраҳмон шундай ривоят қилди: Мужолиддан, у Омир — у аш-Шаъбийдир — дан, у ал-Ҳорисдан, у Алидан, ва Омир Жобир ибн Абдуллаҳдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан. Бу ҳадиснинг исноди мустаҳкам эмас, чунки Мужолид ибн Саидни баъзи илм аҳли заиф санаганлар, улар орасида Аҳмад ибн Ҳанбал бор. Абдуллаҳ ибн Нумайр бу ҳадисни Мужолиддан, у Омирдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан, у Алидан ривоят қилган. Бунда эса Ибн Нумайр хато қилган, биринчи ҳадис саҳиҳроқдир. Буни Муғира, Ибн Абу Холид ва бошқа бир нечалари аш-Шаъбийдан, у ал-Ҳорисдан, у Алидан ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ، عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمُحِلَّ وَالْمُحَلَّلَ لَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو قَيْسٍ الأَوْدِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَرْوَانَ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُمْ وَهُوَ قَوْلُ الْفُقَهَاءِ مِنَ التَّابِعِينَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . قَالَ وَسَمِعْتُ الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَذْكُرُ عَنْ وَكِيعٍ أَنَّهُ قَالَ بِهَذَا وَقَالَ يَنْبَغِي أَنْ يُرْمَى بِهَذَا الْبَابِ مِنْ قَوْلِ أَصْحَابِ الرَّأْىِ . قَالَ جَارُودٌ قَالَ وَكِيعٌ وَقَالَ سُفْيَانُ إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ لِيُحَلِّلَهَا ثُمَّ بَدَا لَهُ أَنْ يُمْسِكَهَا فَلاَ يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُمْسِكَهَا حَتَّى يَتَزَوَّجَهَا بِنِكَاحٍ جَدِيدٍ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абу Аҳмад аз-Зубайрий ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у Абу Қайсдан, у Ҳузайл ибн Шураҳбилдан, у Абдуллаҳ ибн Масъуддан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) муҳиллни (ҳалолловчини) ва у (ким учун) ҳалолланган кишини лаънатладилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Қайс ал-Авдийнинг исми Абдурраҳмон ибн Сарвондир. Бу ҳадис Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ашобларидан бўлган илм аҳли бу ҳадис бўйича амал қиладилар, улар орасида Умар ибн ал-Хаттоб, Усмон ибн Аффон, Абдуллаҳ ибн Умар ва бошқалар бор; бу тобеинлардан бўлган фуқаҳоларнинг сўзидир, буни Суфён ас-Саврий, Ибнул-Муборак, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқ айтадилар. (Термизий) деди: мен ал-Жоруд ибн Муозни Вакииъдан эслаб айтаётганини эшитдим, у (Вакииъ) шу бўйича айтиб, деди: бу бобни (масалани) аҳли раъйнинг (қиёсга суянувчиларнинг) сўзидан отиб ташлаш керак. Жоруд деди: Вакииъ деди: Суфён деди: агар киши аёлни ҳалоллаш учун унга уйланиб, сўнг уни ўзида ушлаб қолмоқчи бўлиб қолса, уни ушлаб қолиши унга ҳалол бўлмайди, токи унга янги никоҳ билан уйланмагунча.