Кундошлар ўртасида адолат

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْسِمُ بَيْنَ نِسَائِهِ فَيَعْدِلُ وَيَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ هَذِهِ قِسْمَتِي فِيمَا أَمْلِكُ فَلاَ تَلُمْنِي فِيمَا تَمْلِكُ وَلاَ أَمْلِكُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْسِمُ ‏.‏ وَرَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ مُرْسَلاً أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْسِمُ ‏.‏ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِهِ ‏"‏ لاَ تَلُمْنِي فِيمَا تَمْلِكُ وَلاَ أَمْلِكُ ‏"‏ ‏.‏ إِنَّمَا يَعْنِي بِهِ الْحُبَّ وَالْمَوَدَّةَ كَذَا فَسَّرَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏

Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Бишр ибн ас-Сарий ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди, Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Абдуллаҳ ибн Язиддан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) аёллари ўртасида (навбатни) тақсимлар ва адолат қилар эдилар ҳамда: «Аллаҳим, бу менинг қўлимдаги (ихтиёримдаги) нарсада қилган тақсимимдир, қўлимда бўлмаган, фақат Сенинг қўлингда бўлган нарсада мени айбламагин,» дер эдилар. Абу Исо (Термизий) деди: Оиша ҳадисини шундай қилиб бир неча киши Ҳаммод ибн Саламадан, у Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Абдуллаҳ ибн Язиддан, у Оишадан ривоят қилдики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тақсимлар эдилар. Ҳаммод ибн Зайд ва бошқа бир неча киши эса буни Айюбдан, у Абу Қилобадан мурсал (саҳобасиз) қилиб: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тақсимлар эдилар,» деб ривоят қилган. Бу Ҳаммод ибн Салама ҳадисидан саҳиҳроқдир. Унинг: «Қўлингда бўлган, қўлимда бўлмаган нарсада мени айбламагин,» деган сўзининг маъноси — бунда муҳаббат ва меҳрни назарда тутади, баъзи илм аҳли буни шундай изоҳлаган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا كَانَ عِنْدَ الرَّجُلِ امْرَأَتَانِ فَلَمْ يَعْدِلْ بَيْنَهُمَا جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقُّهُ سَاقِطٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا أَسْنَدَ هَذَا الْحَدِيثَ هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ قَتَادَةَ ‏.‏ وَرَوَاهُ هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ كَانَ يُقَالُ ‏.‏ وَلاَ نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ هَمَّامٍ ‏وَهَمَّامٌ ثِقَةٌ حَافِظٌ

Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммом ривоят қилди, Қатодадан, у ан-Назр ибн Анасдан, у Башир ибн Наҳикдан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), У: «Кимнинг икки хотини бўлса-ю, улар ўртасида адолат қилмаса, қиёмат кунида бир томони (ярми) осилиб қолган ҳолда келади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадисни фақат Ҳаммом ибн Яҳё Қатодадан муснад (боғланган) қилиб ривоят қилган. Ҳишом ад-Даставоий эса буни Қатодадан: «Айтилар эди,» деб ривоят қилган. Биз бу ҳадисни марфуъ (Набийга боғланган) ҳолда фақат Ҳаммом ҳадисидан биз биламиз, Ҳаммом эса ишончли, ҳофиз (ровии)дир.