Эри вафот этган аёл иддасини қаерда ўтказади

Taloq va li'on kitobi · 1 ҳадис

باب مَا جَاءَ أَيْنَ تَعْتَدُّ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا

حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، أَنْبَأَنَا مَعْنٌ، أَنْبَأَنَا مَالِكٌ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، عَنْ عَمَّتِهِ، زَيْنَبَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ أَنَّ الْفُرَيْعَةَ بِنْتَ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ، وَهِيَ أُخْتُ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَخْبَرَتْهَا أَنَّهَا، جَاءَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَسْأَلُهُ أَنْ تَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهَا فِي بَنِي خُدْرَةَ وَأَنَّ زَوْجَهَا خَرَجَ فِي طَلَبِ أَعْبُدٍ لَهُ أَبَقُوا حَتَّى إِذَا كَانَ بِطَرَفِ الْقَدُومِ لَحِقَهُمْ فَقَتَلُوهُ ‏.‏ قَالَتْ فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَرْجِعَ إِلَى أَهْلِي فَإِنَّ زَوْجِي لَمْ يَتْرُكْ لِي مَسْكَنًا يَمْلِكُهُ وَلاَ نَفَقَةً ‏.‏ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَانْصَرَفْتُ حَتَّى إِذَا كُنْتُ فِي الْحُجْرَةِ أَوْ فِي الْمَسْجِدِ نَادَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوْ أَمَرَ بِي فَنُودِيتُ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ كَيْفَ قُلْتِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَرَدَدْتُ عَلَيْهِ الْقِصَّةَ الَّتِي ذَكَرْتُ لَهُ مِنْ شَأْنِ زَوْجِي قَالَ ‏"‏ امْكُثِي فِي بَيْتِكِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَاعْتَدَدْتُ فِيهِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ‏.‏ قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ عُثْمَانُ أَرْسَلَ إِلَىَّ فَسَأَلَنِي عَنْ ذَلِكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَاتَّبَعَهُ وَقَضَى بِهِ ‏.‏ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، أَنْبَأَنَا سَعْدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، فَذَكَرَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ لَمْ يَرَوْا لِلْمُعْتَدَّةِ أَنْ تَنْتَقِلَ مِنْ بَيْتِ زَوْجِهَا حَتَّى تَنْقَضِيَ عِدَّتُهَا ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَعْتَدَّ حَيْثُ شَاءَتْ وَإِنْ لَمْ تَعْتَدَّ فِي بَيْتِ زَوْجِهَا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ ‏.‏

Бизга ал-Ансорий ривоят қилди, бизга Маън хабар берди, бизга Молик, Саъд ибн Ишоқ ибн Каъб ибн Ужрадан, у ўз аммаси Зайнаб бинт Каъб ибн Ужрадан хабар бердики, Фурайъа бинт Молик ибн Синон — у Абу Саид ал-Худрийнинг синглиси эди — унга шуни хабар бердики: у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келиб, Бану Худра ичидаги ўз хонадонига қайтиши мумкинми, деб сўради. Унинг эри қочиб кетган қулларини қидириб чиққан, Қадум чеккасига етганида уларга етиб олган, улар эса уни ўлдириб қўйишган эди. У деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ўз хонадонимга қайтишимни сўрадим, чунки эрим менга ўзига қарашли турар жой ҳам, нафақа ҳам қолдирмаган эди.» У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳа,» дедилар. У деди: «Шунда мен қайтиб кетдим. Ҳужрада — ёки масжидда — бўлганимда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мени чақирдилар — ёки мен ҳақимда буюрдилар, мен у зотнинг олдиларига чақирилдим. У: «Қандай дединг?» дедилар. У деди: Мен ўзимга эрим ҳақида айтиб берган воқеани у зотга такрорлаб бердим. У: «Идда муддатинг тугагунча ўз уйингда қол,» дедилар.» У деди: «Шунда мен у ерда тўрт ою ўн кун идда сақладим.» У деди: «Усмон (замонида) менга одам юбориб, бу ҳақда сўради, мен унга хабар бердим, у эса унга эргашиб, шунга ҳукм қилди.» Бизга Муҳаммад ибн Башшор хабар берди, бизга Яҳё ибн Саид хабар берди, бизга Саъд ибн Ишоқ ибн Каъб ибн Ужра хабар берди ва шу мазмунда бунинг ўхшашини зикр қилди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан ва бошқаларидан бўлган кўпчилик илм аҳли ҳузурида амал шу ҳадис устидадир; улар идда сақлаётган аёлнинг идда муддати тугамагунча эри уйидан кўчиб чиқишини жоиз кўрмаганлар. Бу Суфён ас-Саврий, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан ва бошқаларидан бўлган баъзи илм аҳли эса: аёл эрининг уйида идда сақламаса-да, хоҳлаган жойида идда сақлаши мумкин, деганлар. Абу Исо (Термизий) деди: биринчи сўз саҳиҳроқдир.