Ҳайвонни ҳайвонга насияга алмаштиришнинг макруҳлиги

Savdo-sotiq kitobi · 2 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي كَرَاهِيَةِ بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ مُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَسَمَاعُ الْحَسَنِ مِنْ سَمُرَةَ صَحِيحٌ هَكَذَا قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ وَغَيْرُهُ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَاقَ ‏.‏

Бизга Абу Мусо Муҳаммад ибн Мусанно ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, Ҳаммод ибн Саламадан, у Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Самура (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳайвонни ҳайвон эвазига насияга (қарзга) сотишдан қайтардилар. У деди: Бу бобда Ибн Аббос, Жобир ва Ибн Умардан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Самуранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Ал-Ҳасаннинг Самурадан эшитгани саҳиҳдир; Али ибн ал-Мадиний ва бошқалар шундай деганлар. Ҳайвонни ҳайвон эвазига насияга сотиш тўғрисида Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобалари ва бошқалардан бўлган кўпчилик илм аҳли ҳузурида амал шу устидадир; бу Суфён ас-Саврий ва Куфа аҳлининг сўзи бўлиб, Аҳмад ҳам шуни айтади. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобалари ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли ҳайвонни ҳайвон эвазига насияга сотишга рухсат берганлар; бу Шофеъий ва Исъҳоқнинг сўзидир.

حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الْحَجَّاجِ، وَهُوَ ابْنُ أَرْطَاةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ الْحَيَوَانُ اثْنَانِ بِوَاحِدٍ لاَ يَصْلُحُ نَسِيئًا وَلاَ بَأْسَ بِهِ يَدًا بِيَدٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Абу Аммор ал-Ҳусайн ибн Ҳурайс ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, ал-Ҳажжождан — у Ибн Артўадир — у Абуз-Зубайрдан, у Жобир (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Ҳайвон — иккитасини биттасига — насияга (қарзга) сотиш тўғри келмайди, лекин қўлма-қўл (нақд) бўлса, унда зарари йўқ.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.