حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنِ ابْتَاعَ نَخْلاً بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ فَثَمَرَتُهَا لِلَّذِي بَاعَهَا إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنِ ابْتَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلَّذِي بَاعَهُ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ . وَحَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . هَكَذَا رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنِ ابْتَاعَ نَخْلاً بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ " . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنِ ابْتَاعَ نَخْلاً قَدْ أُبِّرَتْ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ " . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ . هَكَذَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ الْحَدِيثَيْنِ . وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَيْضًا . وَرَوَى عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ سَالِمٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَصَحُّ مَا جَاءَ فِي هَذَا الْبَابِ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга ал-Лайс Ибн Шиҳобдан, у Солимдан, у отасидан (Ибн Умар) (розияллаҳу анҳумо) ривоят қилди. У деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким чанглатилгандан (уруғлантирилгандан) кейин хурмо дарахтини сотиб олса, унинг меваси — харидор шарт қилмаса — сотувчига тегишлидир. Ким моли бор қулни сотиб олса, унинг моли — харидор шарт қилмаса — сотувчига тегишлидир,» деганларини эшитдим. У (рови) деди: Бу бобда Жобирдан ҳам (ривоят) бор. Ибн Умарнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Шу тарзда бир неча йўл билан Зуҳрийдан, у Солимдан, у Ибн Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилинганки, у зот: «Ким чанглатилгандан кейин хурмо дарахтини сотиб олса, унинг меваси — харидор шарт қилмаса — сотувчига тегишлидир; ким моли бор қулни сотса, унинг моли — харидор шарт қилмаса — сотувчига тегишлидир,» деганлар. Нофедан, у Ибн Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ҳам ривоят қилинганки, у зот: «Ким чанглатилган хурмо дарахтини сотиб олса, унинг меваси — харидор шарт қилмаса — сотувчига тегишлидир,» деганлар. Нофедан, у Ибн Умардан, у Умардан ҳам ривоят қилинганки, у: «Ким моли бор қулни сотса, унинг моли — харидор шарт қилмаса — сотувчига тегишлидир,» деган. Шу тарзда Убайдуллаҳ ибн Умар ва бошқалар Нофедан ҳар икки ҳадисни ривоят қилганлар. Баъзилар бу ҳадисни Нофедан, у Ибн Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ҳам ривоят қилганлар. Икрима ибн Холид Ибн Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан Солимнинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилган. Баъзи илм аҳли ҳузурида амал шу ҳадисга биноандир, ва бу Шофеи, Аҳмад ва Исъҳоқнинг сўзидир. Муҳаммад ибн Исмоил (Бухорий) деди: Зуҳрийнинг Солимдан, у отасидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (қилган) ҳадиси бу бобда келган энг саҳиҳ ҳадисдир.