38-bob

Savdo-sotiq kitobi · 1 ҳадис

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا طَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ، عَنْ شَرِيكٍ، وَقَيْسٍ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ أَدِّ الأَمَانَةَ إِلَى مَنِ ائْتَمَنَكَ وَلاَ تَخُنْ مَنْ خَانَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ وَقَالُوا إِذَا كَانَ لِلرَّجُلِ عَلَى آخَرَ شَيْءٌ فَذَهَبَ بِهِ فَوَقَعَ لَهُ عِنْدَهُ شَيْءٌ فَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَحْبِسَ عَنْهُ بِقَدْرِ مَا ذَهَبَ لَهُ عَلَيْهِ ‏.‏ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنَ التَّابِعِينَ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَقَالَ إِنْ كَانَ لَهُ عَلَيْهِ دَرَاهِمُ فَوَقَعَ لَهُ عِنْدَهُ دَنَانِيرُ فَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَحْبِسَ بِمَكَانِ دَرَاهِمِهِ إِلاَّ أَنْ يَقَعَ عِنْدَهُ لَهُ دَرَاهِمُ فَلَهُ حِينَئِذٍ أَنْ يَحْبِسَ مِنْ دَرَاهِمِهِ بِقَدْرِ مَا لَهُ عَلَيْهِ ‏.‏

Бизга Абу Курайб ривоят қилди, у деди: бизга Талқ ибн Ғанном, Шарик ва Қайсдан, улар Абу Ҳусайндан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилди), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сенга ишониб омонат қўйган кишига омонатни адо эт ва сенга хиёнат қилган кишига хиёнат қилма,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳасан ғариб ҳадисдир. Баъзи илм аҳли шу ҳадисга амал қилиб: «Бир кишининг бошқада (ҳақи) бўлса-ю, у (ҳақини) олиб кетса, сўнг (ўша кишининг) ҳам (бошқасининг) ҳузурида бир нарсаси бўлиб қолса, у ўзидан олиб кетилган миқдорида (унинг нарсасини) ушлаб қолишга ҳақли эмас,» деганлар. Тобеинлардан бўлган баъзи илм аҳли эса бунга рухсат берганлар. Бу Саврийнинг сўзидир, у: «Агар (бир кишининг) бошқасида дирҳамлари (ҳақи) бўлса-ю, (ўша бошқасининг) ҳам унинг ҳузурида динорлари бўлиб қолса, у ўз дирҳамлари ўрнига (динорларни) ушлаб қолишга ҳақли эмас, фақат (ўша бошқасининг) ҳузурида унинг дирҳамлари бўлсагина, ўшанда у ўзига тегишли миқдорида дирҳамларидан ушлаб қолиши мумкин,» деди.