حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي خُطْبَتِهِ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ " الْعَارِيَةُ مُؤَدَّاةٌ وَالزَّعِيمُ غَارِمٌ وَالدَّيْنُ مَقْضِيٌّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ سَمُرَةَ وَصَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ وَأَنَسٍ . قَالَ وَحَدِيثُ أَبِي أُمَامَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَيْضًا مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга Ҳаннод ва Али ибн Ҳужр ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Исмоил ибн Айёш, Шураҳбил ибн Муслим ал-Хавлонийдан, у Абу Умомадан (ривоят қилди), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Видолашув ҳажи йилидаги хутбаларида шундай деяётганларини эшитдим: «Орият (вақтинча олинган нарса) қайтарилади, кафил (зомин) жавобгардир, қарз тўланади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Самура, Сафвон ибн Умайя ва Анасдан ҳам (ривоят) бор. У деди: Абу Умоманинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Абу Умомадан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шу йўлдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " عَلَى الْيَدِ مَا أَخَذَتْ حَتَّى تُؤَدِّيَ " . قَالَ قَتَادَةُ ثُمَّ نَسِيَ الْحَسَنُ فَقَالَ هُوَ أَمِينُكَ لاَ ضَمَانَ عَلَيْهِ . يَعْنِي الْعَارِيَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ إِلَى هَذَا وَقَالُوا يَضْمَنُ صَاحِبُ الْعَارِيَةِ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ لَيْسَ عَلَى صَاحِبِ الْعَارِيَةِ ضَمَانٌ إِلاَّ أَنْ يُخَالِفَ . وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَاقُ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Абу Адий, Саиддан, у Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Самурадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Қўл олган нарсасини адо этгунича (қайтаргунича) зиммасидадир,» дедилар. Қатода деди: кейин ал-Ҳасан унутиб: «У сенинг омонатчингдир, унга зомин (кафолат) йўқ,» деди. Яъни ориятни (вақтинча олинган нарсани назарда тутиб). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли шунга амал қилиб: «Ориятни олган киши зоминдир (жавобгардир),» деганлар. Бу Шофеий ва Аҳмаднинг сўзидир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли эса: «Ориятни олган кишига, агар (шартга) хилоф қилмаса, зоминлик йўқ,» деганлар. Бу Саврий ва Куфа аҳлининг сўзидир, Ишоқ ҳам шуни айтади.