Ер улушлари ҳақида

Hukmlar kitobi · 2 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي الْقَطَائِعِ

قَالَ قُلْتُ لِقُتَيْبَةَ بْنِ سَعِيدٍ حَدَّثَكُمْ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ قَيْسٍ الْمَأْرِبِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ ثُمَامَةَ بْنِ شُرَاحِيلَ، عَنْ سُمَىِّ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ شُمَيْرٍ، عَنْ أَبْيَضَ بْنِ حَمَّالٍ، أَنَّهُ وَفَدَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَقْطَعَهُ الْمِلْحَ فَقَطَعَ لَهُ فَلَمَّا أَنْ وَلَّى قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْمَجْلِسِ أَتَدْرِي مَا قَطَعْتَ لَهُ إِنَّمَا قَطَعْتَ لَهُ الْمَاءَ الْعِدَّ ‏.‏ قَالَ فَانْتَزَعَهُ مِنْهُ ‏.‏ قَالَ وَسَأَلَهُ عَمَّا يُحْمَى مِنَ الأَرَاكِ قَالَ ‏ "‏ مَا لَمْ تَنَلْهُ خِفَافُ الإِبِلِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَقَرَّ بِهِ قُتَيْبَةُ وَقَالَ نَعَمْ ‏.‏ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ قَيْسٍ الْمَأْرِبِيُّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏ الْمَأْرِبُ نَاحِيَةٌ مِنَ الْيَمَنِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ وَائِلٍ وَأَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبْيَضَ بْنِ حَمَّالٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي الْقَطَائِعِ يَرَوْنَ جَائِزًا أَنْ يُقْطِعَ الإِمَامُ لِمَنْ رَأَى ذَلِكَ ‏.‏

(Рови) деди: мен Қутайба ибн Саидга: сизларга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Қайс ал-Маърибий ривоят қилдими (деб сўрадим, у) деди: менга отам ривоят қилди, у Сумома ибн Шуроҳилдан, у Сумайй ибн Қайсдан, у Шумайрдан, у Абяз ибн Ҳаммолдан (ривоят қилдики): у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурларига (вакил бўлиб) келди-да, ундан туз (кони)ни ўзига ажратиб беришларини сўради, У эса уни унга ажратиб бердилар. У орқасига қайтаётганида, мажлисдаги бир киши: «Унга нима ажратиб берганингизни биласизми? Сиз унга оқиб турмайдиган (чексиз) сувни ажратиб бердингиз,» деди. (Рови) деди: шунда У уни ундан тортиб олдилар. (Рови) деди: у ундан арак (дарахтзори)дан нимани ҳимоя қилиш (мумкинлиги) ҳақида сўради. У: «Туяларнинг оёғи етмайдиган (жойни),» дедилар. Қутайба буни тасдиқлаб: ҳа, деди. Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Қайс ал-Маърибий шу иснод билан шунга ўхшашини (ривоят қилди). Маъриб — Яманнинг бир томонидир. У (Термизий) деди: бу бобда Воил ва Асмо бинт Абу Бакрдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Абяз ибн Ҳаммолнинг ҳадиси ғарибдир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан ва бошқалардан илм аҳли наздида (ер) бўлакларини ажратиб бериш (қатоеъ) борасида шунга амал қилинади: улар имом (ер)ни ўзи муносиб кўрган кишига ажратиб бериши жоиз деб биладилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَلْقَمَةَ بْنَ وَائِلٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَقْطَعَهُ أَرْضًا بِحَضْرَمَوْتَ ‏.‏ قَالَ مَحْمُودُ وَأَخْبَرَنَا النَّضْرُ، عَنْ شُعْبَةَ، وَزَادَ، فِيهِ وَبَعَثَ مَعَهُ مُعَاوِيَةَ لِيُقْطِعَهَا إِيَّاهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Абу Довуд ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба хабар берди, у Симокдан (ривоят қилиб) деди: мен Алқама ибн Воилнинг отасидан ривоят қилаётганини эшитдимки: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга Ҳазрамавтда бир ерни ажратиб бердилар. Маҳмуд деди: бизга ан-Назр Шуъбадан хабар берди ва унда: «У билан бирга Муовияни уни ажратиб бериши учун юбордилар,» деб (сўз) зиёда қилди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.