حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ " . وَبِهَذَا الإِسْنَادِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " دِيَةُ عَقْلِ الْكَافِرِ نِصْفُ دِيَةِ عَقْلِ الْمُؤْمِنِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي دِيَةِ الْيَهُودِيِّ وَالنَّصْرَانِيِّ فَذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي دِيَةِ الْيَهُودِيِّ وَالنَّصْرَانِيِّ إِلَى مَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَقَالَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ دِيَةُ الْيَهُودِيِّ وَالنَّصْرَانِيِّ نِصْفُ دِيَةِ الْمُسْلِمِ . وَبِهَذَا يَقُولُ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّهُ قَالَ دِيَةُ الْيَهُودِيِّ وَالنَّصْرَانِيِّ أَرْبَعَةُ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَدِيَةُ الْمَجُوسِيِّ ثَمَانُمِائَةِ دِرْهَمٍ . وَبِهَذَا يَقُولُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيُّ وَإِسْحَاقُ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ دِيَةُ الْيَهُودِيِّ وَالنَّصْرَانِيِّ مِثْلُ دِيَةِ الْمُسْلِمِ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ .
Бизга Исо ибн Аҳмад ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, Усома ибн Зайддан, у Амр ибн Шуъайбдан, у отасидан, у бобосидан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мусулмон кофир эвазига ўлдирилмайди,» дедилар. Шу иснод билан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан: «Кофирнинг дияти мўминнинг диятининг ярмидир,» деган (ривоят ҳам келган). Абу Исо (Термизий) деди: бу бобдаги Абдуллаҳ ибн Амрнинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Илм аҳли яҳудий ва насронийнинг дияти ҳақида ихтилоф қилган. Илм аҳлининг баъзилари яҳудий ва насронийнинг диятида Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилинган нарсага (амал қилишга) борган. Умар ибн Абдулазиз: «Яҳудий ва насронийнинг дияти мусулмон диятининг ярмидир,» деди. Аҳмад ибн Ҳанбал ҳам шундай дейди. Умар ибн ал-Хаттобдан: «Яҳудий ва насронийнинг дияти тўрт минг дирҳам, мажусийнинг дияти эса саккиз юз дирҳамдир,» дегани ривоят қилинган. Молик ибн Анас, аш-Шофиий ва Ишоқ ҳам шундай дейди. Илм аҳлининг баъзилари эса: «Яҳудий ва насронийнинг дияти мусулмоннинг дияти кабидир,» деди. Бу Суфён ас-Саврий ва Куфа аҳлининг сўзидир.