Имом унутиб икки ракаатдан кейин туриб кетиши

Namoz kitobi · 2 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي الإِمَامِ يَنْهَضُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ نَاسِيًا

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ صَلَّى بِنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَنَهَضَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ فَسَبَّحَ بِهِ الْقَوْمُ وَسَبَّحَ بِهِمْ فَلَمَّا صَلَّى بَقِيَّةَ صَلاَتِهِ سَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَ بِهِمْ مِثْلَ الَّذِي فَعَلَ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَسَعْدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ ابْنِ بُحَيْنَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ابْنِ أَبِي لَيْلَى مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ لاَ يُحْتَجُّ بِحَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى ‏.‏ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ابْنُ أَبِي لَيْلَى هُوَ صَدُوقٌ وَلاَ أَرْوِي عَنْهُ لأَنَّهُ لاَ يَدْرِي صَحِيحَ حَدِيثِهِ مِنْ سَقِيمِهِ وَكُلُّ مَنْ كَانَ مِثْلَ هَذَا فَلاَ أَرْوِي عَنْهُ شَيْئًا ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ رَوَاهُ سُفْيَانُ عَنْ جَابِرٍ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُبَيْلٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ‏.‏ وَجَابِرٌ الْجُعْفِيُّ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ تَرَكَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَغَيْرُهُمَا ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا قَامَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ مَضَى فِي صَلاَتِهِ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ مِنْهُمْ مَنْ رَأَى قَبْلَ التَّسْلِيمِ وَمِنْهُمْ مَنْ رَأَى بَعْدَ التَّسْلِيمِ ‏.‏ وَمَنْ رَأَى قَبْلَ التَّسْلِيمِ فَحَدِيثُهُ أَصَحُّ لِمَا رَوَى الزُّهْرِيُّ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ بُحَيْنَةَ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, бизга Ҳушайм ривоят қилди, бизга Ибн Абу Лайло Шаъбийдан хабар бердики, у деди: Муғийра ибн Шуъба бизга намоз ўқиб берди ва икки ракатдан кейин (ўтирмай) туриб кетди, қавм уни «субҳоналлаҳ» (деб) огоҳлантирди, у ҳам уларни «субҳоналлаҳ» (деб) огоҳлантирди. Намозининг қолганини ўқиб бўлгач, салом берди, сўнг ўтирган ҳолда саҳв саждаларини қилди. Кейин уларга айтдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўзи қилганидек (улар билан) қилган эдилар. (Термизий) деди: Бу бобда Уқба ибн Омир, Саъд ва Абдуллаҳ ибн Буҳайнадан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо (Термизий) деди: Муғийра ибн Шуъбанинг ҳадиси бир неча йўл билан Муғийра ибн Шуъбадан ривоят қилинган. Абу Исо (Термизий) деди: Баъзи илм аҳли Ибн Абу Лайло ҳақида хотираси (яхши эмаслиги) тарафидан гапирганлар. Аҳмад: «Ибн Абу Лайлонинг ҳадиси билан далил келтирилмайди,» деди. Муҳаммад ибн Исмоил (ал-Бухорий) деди: «Ибн Абу Лайло садуқдир, лекин мен ундан ривоят қилмайман, чунки у ўз ҳадисининг саҳиҳини сақимидан (заифидан) ажрата олмайди; шунга ўхшаш ҳар кимдан мен ҳеч нарса ривоят қилмайман.» Бу ҳадис бир неча йўл билан Муғийра ибн Шуъбадан ривоят қилинган: уни Суфён Жобирдан, у Муғийра ибн Шубайлдан, у Қайс ибн Абу Ҳозимдан, у Муғийра ибн Шуъбадан ривоят қилган. Жобир ал-Жуъфийни эса баъзи илм аҳли заиф санаган; уни Яҳё ибн Саид, Абдурраҳмон ибн Маҳдий ва бошқалар тарк қилганлар. Илм аҳли ҳузурида амал шунга кўрадирки, киши икки ракатда (ўтирмай) тик турса, намозини давом эттиради ва икки (саҳв) саждасини қилади; улардан баъзилари саломдан олдин (сажда қилишни), баъзилари саломдан кейин (қилишни) (лозим) кўрганлар. Саломдан олдин (қилишни) кўрган кишининг ҳадиси саҳиҳроқдир, чунки уни Зуҳрий ва Яҳё ибн Саид ал-Ансорий Абдурраҳмон ал-Аъраждан, у Абдуллаҳ ибн Буҳайнадан ривоят қилганлар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، قَالَ صَلَّى بِنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَلَمَّا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ قَامَ وَلَمْ يَجْلِسْ فَسَبَّحَ بِهِ مَنْ خَلْفَهُ فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنْ قُومُوا فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ سَلَّمَ وَسَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ وَسَلَّمَ وَقَالَ هَكَذَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Бизга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ал-Масъудийдан, у Зиёд ибн Илоқадан хабар бердики, у деди: Муғийра ибн Шуъба бизга намоз ўқиб берди; икки ракатни ўқигач, ўтирмай туриб кетди, орқасидагилар уни «субҳоналлаҳ» (деб) огоҳлантирдилар, у эса уларга «тик туринглар» деб ишора қилди. Намозидан бўшагач, салом бериб, саҳв саждаларини қилди ва салом берди. Ва: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳам шундай қилган эдилар,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадис бир неча йўл билан Муғийра ибн Шуъбадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилинган.