باب مَا جَاءَ فِي الإِشَارَةِ فِي الصَّلاَةِ
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ نَابِلٍ، صَاحِبِ الْعَبَاءِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ صُهَيْبٍ، قَالَ مَرَرْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُصَلِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ إِلَىَّ إِشَارَةً . وَقَالَ لاَ أَعْلَمُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ إِشَارَةً بِإِصْبَعِهِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ بِلاَلٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَعَائِشَةَ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга ал-Лайс ибн Саъд Букайр ибн Абдуллаҳ ибн ал-Ашажждан, у — аболар (кийимлар) эгаси — Нобилдан, у Ибн Умардан, у Суҳайбдан (ривоят қилди)ки, у деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ёнларидан ўтдим, у зот намоз ўқиётган эдилар. Мен у зотга салом бердим, у зот менга ишора билан (алик) қайтардилар. Ва (рови) деди: «Билмадим, фақат у зот бармоқлари билан ишора қилдилар, деб (айтди).» (Термизий) деди: Бу бобда Билол, Абу Ҳурайра, Анас ва Оишадан ҳам (ривоятлар бор).
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قُلْتُ لِبِلاَلٍ كَيْفَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَرُدُّ عَلَيْهِمْ حِينَ كَانُوا يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ قَالَ كَانَ يُشِيرُ بِيَدِهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَحَدِيثُ صُهَيْبٍ حَسَنٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ عَنْ بُكَيْرٍ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قُلْتُ لِبِلاَلٍ كَيْفَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ حَيْثُ كَانُوا يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ فِي مَسْجِدِ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ قَالَ كَانَ يَرُدُّ إِشَارَةً . وَكِلاَ الْحَدِيثَيْنِ عِنْدِي صَحِيحٌ لأَنَّ قِصَّةَ حَدِيثِ صُهَيْبٍ غَيْرُ قِصَّةِ حَدِيثِ بِلاَلٍ . وَإِنْ كَانَ ابْنُ عُمَرَ رَوَى عَنْهُمَا فَاحْتَمَلَ أَنْ يَكُونَ سَمِعَ مِنْهُمَا جَمِيعًا .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, бизга Вакииъ ривоят қилди, бизга Ҳишом ибн Саъд Нофиъдан, у Ибн Умардан (ривоят қилди)ки, у деди: Мен Билолга: «Одамлар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га, у зот намозда эканларида, салом берганларида у зот уларга қандай (алик) қайтарардилар?» дедим. У: «Қўллари билан ишора қилардилар,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Суҳайбнинг ҳадиси эса ҳасандир; биз уни фақат ал-Лайснинг Букайрдан (қилган) ҳадиси орқалигина биламиз. Зайд ибн Асламдан, у Ибн Умардан ривоят қилинишича, у деди: Мен Билолга: «Бану Амр ибн Авф масжидида одамлар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га салом берганларида, у зот қандай қилардилар?» дедим. У: «Ишора билан (алик) қайтарардилар,» деди. Менинг наздимда иккала ҳадис ҳам саҳиҳдир, чунки Суҳайбнинг ҳадиси воқеаси Билолнинг ҳадиси воқеасидан бошқадир. Гарчи Ибн Умар иккаласидан ривоят қилган бўлса-да, у иккаласидан ҳам (алоҳида) эшитган бўлиши эҳтимол қилинади.