باب مَا جَاءَ فِي كَثْرَةِ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَفَضْلِهِ
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدٍ، رَجَاءٌ قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ هِشَامٍ الْمُعَيْطِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ، قَالَ لَقِيتُ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ يَنْفَعُنِي اللَّهُ بِهِ وَيُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ فَسَكَتَ عَنِّي مَلِيًّا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَىَّ فَقَالَ عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً " .
Бизга Абу Аммор ривоят қилди, у деди: бизга ал-Валид ривоят қилди; (яна) у деди: бизга Абу Муҳаммад Ражў ривоят қилди, у деди: бизга ал-Валид ибн Муслим ривоят қилди, ал-Авзўийдан, у деди: менга ал-Валид ибн Ҳишом ал-Муайтий ривоят қилди, у деди: менга Маъдон ибн Талҳа ал-Яъмурий ривоят қилди, у деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг озод қилинган қули Савбон билан учрашдим ва унга: «Менга шундай бир амални кўрсатгилки, Аллаҳ у билан менга манфаат берсин ва мени жаннатга киритсин,» дедим. У бир муддат менга (жавоб бермай) жим турди, сўнг менга юзланиб: «Сенга саждани (лозим қиламан, кўп сажда қил), чунки мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: Қайси бир банда Аллаҳга бир сажда қилса, албатта Аллаҳ у билан уни бир даража кўтаради ва у билан ундан бир хатони соқит қилади, деяётганларини эшитганман,» деди.
قَالَ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ فَلَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَسَأَلْتُهُ عَمَّا سَأَلْتُ عَنْهُ ثَوْبَانَ فَقَالَ عَلَيْكَ بِالسُّجُودِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً " . قَالَ مَعْدَانُ بْنُ طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيُّ وَيُقَالُ ابْنُ أَبِي طَلْحَةَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي فَاطِمَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ثَوْبَانَ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ فِي كَثْرَةِ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْبَابِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ طُولُ الْقِيامِ فِي الصَّلاَةِ أَفْضَلُ مِنْ كَثْرَةِ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ كَثْرَةُ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ أَفْضَلُ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ . وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ قَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا حَدِيثَانِ وَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ . وَقَالَ إِسْحَاقُ أَمَّا فِي النَّهَارِ فَكَثْرَةُ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَأَمَّا بِاللَّيْلِ فَطُولُ الْقِيَامِ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَجُلٌ لَهُ جُزْءٌ بِاللَّيْلِ يَأْتِي عَلَيْهِ فَكَثْرَةُ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ فِي هَذَا أَحَبُّ إِلَىَّ لأَنَّهُ يَأْتِي عَلَى جُزْئِهِ وَقَدْ رَبِحَ كَثْرَةَ الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا قَالَ إِسْحَاقُ هَذَا لأَنَّهُ كَذَا وُصِفَ صَلاَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ وَوُصِفَ طُولُ الْقِيَامِ وَأَمَّا بِالنَّهَارِ فَلَمْ يُوصَفْ مِنْ صَلاَتِهِ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ مَا وُصِفَ بِاللَّيْلِ .
Маъдон ибн Талҳа деди: сўнг мен Абуд-Дардо билан учрашдим ва Савбондан сўраган нарсамни ундан ҳам сўрадим. У: «Сенга саждани (лозим қиламан), чунки мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: Қайси бир банда Аллаҳга бир сажда қилса, албатта Аллаҳ у билан уни бир даража кўтаради ва у билан ундан бир хатони соқит қилади, деяётганларини эшитганман,» деди. Маъдон ибн Талҳа ал-Яъмурий дейилади, Ибн Абу Талҳа ҳам дейилади. (Термизий) деди: бу бобда Абу Ҳурайра, Абу Умома ва Абу Фотимадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Савбон ва Абуд-Дардонинг руку ва саждани кўп қилиш ҳақидаги ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Илм аҳли бу бобда ихтилоф қилган. Уларнинг баъзилари: «Намозда қиёмни узун қилиш руку ва саждани кўпайтиришдан афзал,» деди. Баъзилари: «Руку ва саждани кўпайтириш қиёмни узун қилишдан афзал,» деди. Аҳмад ибн Ҳанбал деди: бу ҳақда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан иккита ҳадис ривоят қилинган ва у (Аҳмад) бунда бирор (қатъий) ҳукм чиқармади. Ишоқ деди: кундузи бўлса, руку ва саждани кўпайтириш (афзал), тунда бўлса, қиёмни узун қилиш (афзал); илло агар бир кишининг тунда ўтаб бўладиган бир вирд (жузъ)и бўлса, бунда руку ва саждани кўпайтириш менга севимлироқдир, чунки у вирдини ўтаб бўлиб, руку ва саждани кўп қилиш (савобини) ҳам қўлга киритади. Абу Исо (Термизий) деди: Ишоқ буни шунинг учун айтдики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг тундаги намози шундай васф қилинган ва қиёмнинг узунлиги васф қилинган; аммо кундузи (ўқиган) намозидан тунда васф қилингани каби қиём узунлиги васф қилинмаган.