حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: (لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ ) قَالَ جَابِرٌ بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَنْ لاَ نَفِرَّ وَلَمْ نُبَايِعْهُ عَلَى الْمَوْتِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ وَابْنِ عُمَرَ وَعُبَادَةَ وَجَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عِيسَى بْنِ يُونُسَ عَنِ الأَوْزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ قَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَلَمْ يُذْكَرْ فِيهِ أَبُو سَلَمَةَ .
Бизга Саид ибн Яҳё ибн Саид ал-Амавий ривоят қилди, бизга Исо ибн Юнус ривоят қилди, у ал-Авзоийдан, у Яҳё ибн Абу Касирдан, у Абу Саламадан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан, Аллаҳ таолонинг: «Албатта, Аллаҳ дарахт остида сенга байъат қилаётганларида мўминлардан рози бўлди,» (Фатҳ сураси, 18) деган сўзи ҳақида (ривоят қилдики), Жобир деди: биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га қочмасликка байъат қилдик, лекин Унга ўлим устига байъат қилмадик. (Термизий) деди: бу бобда Салама ибнул-Акваъ, Ибн Умар, Убода ва Жарир ибн Абдуллаҳдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис Исо ибн Юнусдан, у ал-Авзоийдан, у Яҳё ибн Абу Касирдан (шаклида ҳам) ривоят қилинган: у деди: «Жобир ибн Абдуллаҳ деди,» — ва унда Абу Салама зикр қилинмаган.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، قَالَ قُلْتُ لِسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ عَلَى أَىِّ شَيْءٍ بَايَعْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ عَلَى الْمَوْتِ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, бизга Ҳотим ибн Исмоил ривоят қилди, у Язид ибн Абу Убайддан (ривоят қилдики), у деди: мен Салама ибнул-Акваъга: «Ҳудайбия куни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га нима устига байъат қилган эдингиз?» дедим. У: «Ўлим устига,» деди. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا نُبَايِعُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فَيَقُولُ لَنَا " فِيمَا اسْتَطَعْتُمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ كِلاَهُمَا .
Бизга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Жаъфар хабар берди, у Абдуллаҳ ибн Динордан, у Ибн Умардан (ривоят қилдики), у деди: биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га эшитиш ва итоат қилиш устига байъат қилар эдик. Шунда У бизга: «Кучингиз етганича,» дер эдилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис иккаласи ҳам ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمْ نُبَايِعْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمَوْتِ إِنَّمَا بَايَعْنَاهُ عَلَى أَنْ لاَ نَفِرَّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَمَعْنَى كِلاَ الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ قَدْ بَايَعَهُ قَوْمٌ مِنْ أَصْحَابِهِ عَلَى الْمَوْتِ وَإِنَّمَا قَالُوا لاَ نَزَالُ بَيْنَ يَدَيْكَ حَتَّى نُقْتَلَ وَبَايَعَهُ آخَرُونَ فَقَالُوا لاَ نَفِرُّ .
Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, у Абуз-Зубайрдан, у Жобир ибн Абдуллаҳ (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: «Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ўлим устига байъат қилмадик; биз унга фақат қочмаслик устига байъат қилдик.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ҳар иккала ҳадиснинг маъноси ҳам саҳиҳдир: ашобларидан бир қавм унга ўлим устига байъат қилиб: «Токи ўлдирилмагунимизча сенинг олдингдан кетмаймиз,» деган эдилар; бошқалари эса унга байъат қилиб: «Қочмаймиз,» дедилар.