حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَرْزُوقٍ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ زَرْبِيٍّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ جَاءَ شَيْخٌ يُرِيدُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَبْطَأَ الْقَوْمُ عَنْهُ أَنْ يُوَسِّعُوا لَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَرْحَمْ صَغِيرَنَا وَيُوَقِّرْ كَبِيرَنَا " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي أُمَامَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَزَرْبِيٌّ لَهُ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَغَيْرِهِ .
Бизга Муҳаммад ибн Марзуқ ал-Басрий ривоят қилди, бизга Убайд ибн Воқид ривоят қилди, у Зарбийдан (ривоят қилдики), у деди: мен Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: «Бир чол Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурига келмоқчи бўлди, бироқ қавм унга жой беришда секинлик қилди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Кичигимизга раҳм қилмаган ва каттамизни ҳурмат қилмаган киши биздан эмас,» дедилар.» (Абу Исо) деди: Бу бобда Абдуллаҳ ибн Амр, Абу Ҳурайра, Ибн Аббос ва Абу Умомадан ҳам (ривоятлар) бордир. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир. Зарбийнинг Анас ибн Молик ва бошқалардан (ривоят қилган) мункар ҳадислари бордир.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَرْحَمْ صَغِيرَنَا وَيَعْرِفْ شَرَفَ كَبِيرِنَا " . حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، نَحْوَهُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ " وَيَعْرِفْ حَقَّ كَبِيرِنَا " .
Бизга Абу Бакр Муҳаммад ибн Абон ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди, у Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Кичигимизга раҳм қилмаган ва каттамизнинг шарафини тан олмаган киши биздан эмас,» дедилар. Бизга Ҳаннод ривоят қилди, бизга Абда ривоят қилди, у Муҳаммад ибн Ишоқдан шунга ўхшаш (ривоят қилди), фақат у: «каттамизнинг ҳаққини тан олмаган,» деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ لَيْثٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَرْحَمْ صَغِيرَنَا وَيُوَقِّرْ كَبِيرَنَا وَيَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ أَيْضًا . - قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ مِنَّا " . يَقُولُ لَيْسَ مِنْ سُنَّتِنَا يَقُولُ لَيْسَ مِنْ أَدَبِنَا . وَقَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ كَانَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ يُنْكِرُ هَذَا التَّفْسِيرَ لَيْسَ مِنَّا يَقُولُ لَيْسَ مِثْلَنَا .
Бизга Абу Бакр Муҳаммад ибн Абон ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, у Шарикдан, у Лайсдан, у Икримадан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Кичигимизга раҳм қилмаган, каттамизни ҳурмат қилмаган, яхшиликка буюрмаган ва ёмонликдан қайтармаган киши биздан эмас,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Муҳаммад ибн Ишоқнинг Амр ибн Шуайбдан (ривоят қилган) ҳадиси ҳасан саҳиҳдир ва у Абдуллаҳ ибн Амрдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган. Баъзи илм аҳли дедилар: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг «биздан эмас» деган сўзининг маъноси — бизнинг суннатимиздан эмас, яъни бизнинг одобимиздан эмас, демакдир. Али ибн ал-Мадиний деди: Яҳё ибн Саид деди: Суфён ас-Саврий «биздан эмас» деган бу тафсирни инкор қилар ва у: бизга ўхшаш эмас, дер эди.