Халифалик ҳақида

Fitnalar kitobi · 2 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي الْخِلاَفَةِ

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قِيلَ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ لَوِ اسْتَخْلَفْتَ قَالَ إِنْ أَسْتَخْلِفْ فَقَدِ اسْتَخْلَفَ أَبُو بَكْرٍ وَإِنْ لَمْ أَسْتَخْلِفْ لَمْ يَسْتَخْلِفْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ طَوِيلَةٌ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Мусо ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, бизга Маъмар хабар берди, Зуҳрийдан, у Солим ибн Абдуллаҳ ибн Умардан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Умар ибн ал-Хаттобга: «Бировни ўзингдан кейин халифа қилиб қолдирсанг (яхши бўларди),» дейилди. У деди: «Агар халифа тайинласам, Абу Бакр ҳам халифа тайинлаган эди; агар халифа тайинламасам, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳам халифа тайинламаган эдилар.» Абу Исо (Термизий) деди: «Бу ҳадисда узун бир воқеа бор. Бу саҳиҳ ҳадисдир, Ибн Умардан бир неча йўл билан ривоят қилинган.»

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَشْرَجُ بْنُ نُبَاتَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُمْهَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي سَفِينَةُ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ الْخِلاَفَةُ فِي أُمَّتِي ثَلاَثُونَ سَنَةً ثُمَّ مُلْكٌ بَعْدَ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِي سَفِينَةُ أَمْسِكْ خِلاَفَةَ أَبِي بَكْرٍ وَخِلاَفَةَ عُمَرَ وَخِلاَفَةَ عُثْمَانَ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِي أَمْسِكْ خِلاَفَةَ عَلِيٍّ ‏.‏ قَالَ فَوَجَدْنَاهَا ثَلاَثِينَ سَنَةً ‏.‏ قَالَ سَعِيدٌ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ بَنِي أُمَيَّةَ يَزْعُمُونَ أَنَّ الْخِلاَفَةَ فِيهِمْ ‏.‏ قَالَ كَذَبُوا بَنُو الزَّرْقَاءِ بَلْ هُمْ مُلُوكٌ مِنْ شَرِّ الْمُلُوكِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ قَالاَ لَمْ يَعْهَدِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي الْخِلاَفَةِ شَيْئًا ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ قَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُمْهَانَ وَلاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ سَعِيدِ بْنِ جُمْهَانَ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, бизга Сурайж ибн ан-Нуъмон ривоят қилди, бизга Ҳашраж ибн Нубота ривоят қилди, Саид ибн Жумҳондан (ривоят қилдики), у деди: Менга Сафина ривоят қилиб деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Менинг умматимда халифалик ўттиз йилдир, сўнг бундан кейин подшоҳлик (бўлади),» дедилар. Сўнг Сафина менга деди: «Абу Бакрнинг халифалигини, Умарнинг халифалигини ва Усмоннинг халифалигини сана.» Сўнг менга деди: «Алининг халифалигини ҳам сана.» (Саид) деди: Биз уни ўттиз йил деб топдик. Саид деди: Мен унга: «Бану Умайя халифалик уларда деб даъво қиляпти,» дедим. У деди: «Бануз-Зарқо (Умайялар) ёлғон айтди, балки улар подшоҳлардир, подшоҳларнинг энг ёмонларидандир.» Абу Исо (Термизий) деди: «Бу бобда Умар ва Алидан ҳам (ривоят) бор, иккови: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) халифалик ҳақида ҳеч нарса амр қилмадилар,» дедилар. Бу ҳасан ҳадисдир, уни Саид ибн Жумҳондан бир неча киши ривоят қилган, биз уни фақат Саид ибн Жумҳоннинг ҳадиси сифатида биламиз.»