Дунё тўрт кишига ўхшаши

Zuhd kitobi · 1 ҳадис

باب مَا جَاءَ مَثَلُ الدُّنْيَا مَثَلُ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ خَبَّابٍ، عَنْ سَعِيدٍ الطَّائِيِّ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، أَنَّهُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَبْشَةَ الأَنْمَارِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ ثَلاَثَةٌ أُقْسِمُ عَلَيْهِنَّ وَأُحَدِّثُكُمْ حَدِيثًا فَاحْفَظُوهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا نَقَصَ مَالُ عَبْدٍ مِنْ صَدَقَةٍ وَلاَ ظُلِمَ عَبْدٌ مَظْلِمَةً فَصَبَرَ عَلَيْهَا إِلاَّ زَادَهُ اللَّهُ عِزًّا وَلاَ فَتَحَ عَبْدٌ بَابَ مَسْأَلَةٍ إِلاَّ فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ بَابَ فَقْرٍ أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا وَأُحَدِّثُكُمْ حَدِيثًا فَاحْفَظُوهُ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا الدُّنْيَا لأَرْبَعَةِ نَفَرٍ عَبْدٍ رَزَقَهُ اللَّهُ مَالاً وَعِلْمًا فَهُوَ يَتَّقِي فِيهِ رَبَّهُ وَيَصِلُ فِيهِ رَحِمَهُ وَيَعْلَمُ لِلَّهِ فِيهِ حَقًّا فَهَذَا بِأَفْضَلِ الْمَنَازِلِ وَعَبْدٍ رَزَقَهُ اللَّهُ عِلْمًا وَلَمْ يَرْزُقْهُ مَالاً فَهُوَ صَادِقُ النِّيَّةِ يَقُولُ لَوْ أَنَّ لِي مَالاً لَعَمِلْتُ بِعَمَلِ فُلاَنٍ فَهُوَ بِنِيَّتِهِ فَأَجْرُهُمَا سَوَاءٌ وَعَبْدٍ رَزَقَهُ اللَّهُ مَالاً وَلَمْ يَرْزُقْهُ عِلْمًا فَهُوَ يَخْبِطُ فِي مَالِهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ لاَ يَتَّقِي فِيهِ رَبَّهُ وَلاَ يَصِلُ فِيهِ رَحِمَهُ وَلاَ يَعْلَمُ لِلَّهِ فِيهِ حَقًّا فَهَذَا بِأَخْبَثِ الْمَنَازِلِ وَعَبْدٍ لَمْ يَرْزُقْهُ اللَّهُ مَالاً وَلاَ عِلْمًا فَهُوَ يَقُولُ لَوْ أَنَّ لِي مَالاً لَعَمِلْتُ فِيهِ بِعَمَلِ فُلاَنٍ فَهُوَ بِنِيَّتِهِ فَوِزْرُهُمَا سَوَاءٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Абу Нуайм ривоят қилди, бизга Убада ибн Муслим ривоят қилди, бизга Юнус ибн Хаббоб ривоят қилди, у Саид ат-Тоий Абул-Бахтарийдан (ривоят қилдики), у деди: Менга Абу Кабша ал-Анморий ривоят қилдики, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни шундай деганларини эшитди: «Учта (нарса) борки, мен уларга қасам ичаман, яна сизларга бир ҳадис айтаман, уни ёдлаб олинг,» дедилар. У: «Банданинг моли садақадан камаймайди, банда бирор зулмга учраб унга сабр қилса, Аллаҳ унинг иззатини ортдиради, банда тиланчилик эшигини очса, Аллаҳ унга фақирлик эшигини очади,» — ёки шунга ўхшаш сўзни (айтдилар). «Яна сизларга бир ҳадис айтаман, уни ёдлаб олинг,» дедилар. У: «Дунё фақат тўрт киши учундир: Аллаҳ мол ва илм ато қилган банда, у (мол)да Раббидан қўрқади, у (мол) билан қариндошлик алоқасини улайди ва у (мол)да Аллаҳнинг ҳаққи борлигини билади — бу энг афзал мартабададир. Аллаҳ илм ато қилиб, мол ато қилмаган банда, у содиқ ниятли бўлиб: «Агар менда мол бўлганида, мен ҳам фалончининг амалини қилар эдим,» дейди — у ўз нияти билан (савоб олади), шу сабабли иккаласининг ажри тенгдир. Аллаҳ мол ато қилиб, илм ато қилмаган банда, у молини илмсиз (нотўғри) сарфлайди, у (мол)да Раббидан қўрқмайди, қариндошлик алоқасини уламайди ва у (мол)да Аллаҳнинг ҳаққи борлигини билмайди — бу энг ёмон мартабададир. Ва Аллаҳ на мол, на илм ато қилмаган банда, у: «Агар менда мол бўлганида, мен ҳам фалончининг амалини қилар эдим,» дейди — у ўз нияти билан (гуноҳ олади), шу сабабли иккаласининг гуноҳи тенгдир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.