أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ فَأَكَلَهُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً ثُمَّ قَالَ " أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ هَلْ تَدْرُونَ لِمَ ذَاكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَيُسْمِعُهُمُ الدَّاعِي وَيَنْفُذُهُمُ الْبَصَرُ وَتَدْنُو الشَّمْسُ مِنْهُمْ فَيَبْلُغُ النَّاسُ مِنَ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لاَ يُطِيقُونَ وَلاَ يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ النَّاسُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلاَ تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ النَّاسُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَلَيْكُمْ بِآدَمَ . فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ آدَمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ نَهَانِي عَنِ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ . فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ وَقَدْ سَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ نُوحٌ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ كَانَ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ . فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ يَا إِبْرَاهِيمُ أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَدْ كَذَبْتُ ثَلاَثَ كَذَبَاتٍ فَذَكَرَهُنَّ أَبُو حَيَّانَ فِي الْحَدِيثِ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى . فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلاَمِهِ عَلَى الْبَشَرِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَدْ قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى . فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ عِيسَى إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ ذَنْبًا نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ . قَالَ فَيَأْتُونَ مُحَمَّدًا فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الأَنْبِيَاءِ وَقَدْ غُفِرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَأَخِرُّ سَاجِدًا لِرَبِّي ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَىَّ مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى أَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَهُ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ . فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي يَا رَبِّ أُمَّتِي يَا رَبِّ أُمَّتِي . فَيَقُولُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلْ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لاَ حِسَابَ عَلَيْهِ مِنَ الْبَابِ الأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنَ الأَبْوَابِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرَ وَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَأَنَسٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدِ بْنِ حَيَّانَ كُوفِيٌّ وَهُوَ ثِقَةٌ وَأَبُو زُرْعَةَ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ اسْمُهُ هَرِمٌ .
Бизга Сувайд ибн Наср хабар берди, бизга Абдуллаҳ ибнул-Муборак хабар берди, бизга Абу Ҳайён ат-Таймий хабар берди, Абу Зуръа ибн Амр ибн Жаридан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га гўшт келтирилди ва унга (қўйнинг) елка гўшти узатилди — у (гўштни) ёқтирар эдилар — бас, ундан бир тишлам тишлаб олдилар-да, сўнг дедилар: «Мен қиёмат кунида одамларнинг саййиди (пешвоси)ман. Бу нимага (шундай) эканини биласизларми? Аллаҳ аввалги ва кейинги одамларни бир текис майдонга тўплайди, чунончи чақирувчининг овози уларнинг ҳаммасига етади ва кўз (ҳаммасини) илғайди, қуёш уларга яқинлашади. Бас, одамларга ғам ва аламдан тоқат қилолмайдиган, кўтаролмайдиган (даражадагиси) етади. Шунда одамлар бир-бирига: «Бошингизга тушган (аҳволни) кўрмаяпсизларми? Роббингиз ҳузурида сизларга шафоат қиладиган кишини изламайсизларми?» дейди. Одамлар бир-бирига: «Одам (Атога боринг),» дейди. Бас, улар Одам (алайҳиссалом)нинг олдига келиб: «Сен — одамзоднинг отасисан, Аллаҳ сени Ўз Қўли билан яратди ва сенга Ўз (яратган) руҳидан пуфлади ва малоикаларга буюрди-да, улар сенга сажда қилди. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Қандай аҳволда эканимизни кўрмаяпсанми? Бошимизга нималар тушганини кўрмаяпсанми?» дейди. Шунда Одам уларга: «Албатта Роббим бугун шундай ғазаб қилдики, ундан олдин ҳам ҳеч қачон бундай ғазаб қилмаган, ундан кейин ҳам ҳеч қачон бундай ғазаб қилмайди. У мени дарахтдан (ейишдан) қайтарган эди, мен эса (Унга) осий бўлдим. Ўзим, ўзим, ўзим! Мендан бошқага боринглар, Нуҳга боринглар,» дейди. Бас, улар Нуҳ (алайҳиссалом)нинг олдига келиб: «Эй Нуҳ, сен ер аҳли сари (юборилган) расулларнинг биринчисисан ва Аллаҳ сени шукр қилувчи банда деб атади. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Қандай аҳволда эканимизни кўрмаяпсанми? Бошимизга нималар тушганини кўрмаяпсанми?» дейди. Шунда Нуҳ уларга: «Албатта Роббим бугун шундай ғазаб қилдики, ундан олдин ҳам ҳеч қачон бундай ғазаб қилмаган, ундан кейин ҳам ҳеч қачон бундай ғазаб қилмайди. Менинг (мустажоб бўладиган) бир дуойим бор эди, мен уни қавмимга қарши (бад)дуо қилиб (ишлатиб) қўйдим. Ўзим, ўзим, ўзим! Мендан бошқага боринглар, Иброҳимга боринглар,» дейди. Бас, улар Иброҳим (алайҳиссалом)нинг олдига келиб: «Эй Иброҳим, сен — Аллаҳнинг пайғамбари ва ер аҳли ичидан Унинг халили (дўсти)сан. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Қандай аҳволда эканимизни кўрмаяпсанми?» дейди. Шунда у: «Албатта Роббим бугун шундай ғазаб қилдики, ундан олдин ҳам ҳеч қачон бундай ғазаб қилмаган, ундан кейин ҳам ҳеч қачон бундай ғазаб қилмайди. Мен учта ёлғон сўзлаган эдим,» дейди — Абу Ҳайён уларни ҳадис ичида зикр қилди — «Ўзим, ўзим, ўзим! Мендан бошқага боринглар, Мусога боринглар,» (дейди). Бас, улар Мусо (алайҳиссалом)нинг олдига келиб: «Эй Мусо, сен — Аллаҳнинг расулисан, Аллаҳ сени Ўз рисолати ва Ўзи билан сўзлашуви орқали одамлардан устун қилди. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Қандай аҳволда эканимизни кўрмаяпсанми?» дейди. Шунда у: «Албатта Роббим бугун шундай ғазаб қилдики, ундан олдин ҳам ҳеч қачон бундай ғазаб қилмаган, ундан кейин ҳам ҳеч қачон бундай ғазаб қилмайди. Мен ўлдиришга буюрилмаган бир жонни ўлдирган эдим. Ўзим, ўзим, ўзим! Мендан бошқага боринглар, Исога боринглар,» дейди. Бас, улар Исо (алайҳиссалом)нинг олдига келиб: «Эй Исо, сен — Аллаҳнинг расули ва Унинг Марямга ташлаган калимаси (сўзи) ҳамда Ундан (бир) руҳсан, сен одамлар билан бешикда (эканингда) сўзлашгансан. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Қандай аҳволда эканимизни кўрмаяпсанми?» дейди. Шунда Исо: «Албатта Роббим бугун шундай ғазаб қилдики, ундан олдин ҳам ҳеч қачон бундай ғазаб қилмаган, ундан кейин ҳам ҳеч қачон бундай ғазаб қилмайди,» дейди — ва ҳеч қандай гуноҳни зикр қилмади — «Ўзим, ўзим, ўзим! Мендан бошқага боринглар, Муҳаммадга боринглар,» (дейди). (Набий) дедилар: Бас, улар Муҳаммаднинг олдига келиб: «Эй Муҳаммад, сен — Аллаҳнинг расули ва пайғамбарларнинг хотамисан (охиргисисан), сенга аввалги ва кейинги гуноҳларинг кечирилди. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Қандай аҳволда эканимизни кўрмаяпсанми?» дейди. Шунда мен бориб, Арш остига келаман-да, Роббимга саждага йиқиламан. Сўнг Аллаҳ менга Унга (қиладиган) ҳамду сано ва гўзал мақтовлардан мендан олдин ҳеч кимга очиб бермаган нарсани очиб беради. Сўнг: «Эй Муҳаммад, бошингни кўтар, сўра — бериласан, шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади,» дейилади. Бас, мен бошимни кўтариб: «Эй Роббим, умматим! Эй Роббим, умматим! Эй Роббим, умматим!» дейман. Шунда (Аллаҳ): «Эй Муҳаммад, умматингдан ҳисоб-китобсиз (кирадиган)ларни жаннат эшикларидан ўнг эшикдан киргиз, улар бундан бошқа эшикларда ҳам одамлар билан шерикдирлар,» дейди. Сўнг (Набий) дедилар: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, жаннат эшикларининг икки табақаси орасидаги (масофа) Макка билан Ҳажар орасидаги ва Макка билан Бусро орасидаги (масофа) кабидир,» дедилар. Бу бобда Абу Бакр ас-Сиддиқ, Анас, Уқба ибн Омир ва Абу Саиддан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Ҳайён ат-Таймийнинг исми Яҳё ибн Саид ибн Ҳайён бўлиб, куфалик ва сиқа (ишончли)дир. Абу Зуръа ибн Амр ибн Жарирнинг исми Ҳарим (Ҳарм)дир.