حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْكَيِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَعَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْعَاجِزُ مَنْ أَتْبَعَ نَفْسَهُ هَوَاهَا وَتَمَنَّى عَلَى اللَّهِ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . قَالَ وَمَعْنَى قَوْلِهِ " مَنْ دَانَ نَفْسَهُ " . يَقُولُ حَاسَبَ نَفْسَهُ فِي الدُّنْيَا قَبْلَ أَنْ يُحَاسَبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ . وَيُرْوَى عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ حَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا وَتَزَيَّنُوا لِلْعَرْضِ الأَكْبَرِ وَإِنَّمَا يَخِفُّ الْحِسَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ فِي الدُّنْيَا . وَيُرْوَى عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ لاَ يَكُونُ الْعَبْدُ تَقِيًّا حَتَّى يُحَاسِبَ نَفْسَهُ كَمَا يُحَاسِبُ شَرِيكَهُ مِنْ أَيْنَ مَطْعَمُهُ وَمَلْبَسُهُ .
Бизга Суфён ибн Вакииъ ривоят қилди, у деди: бизга Исо ибн Юнус, Абу Бакр ибн Абу Марямдан (ривоят қилди). (Яна) бизга Абдуллаҳ ибн Абдураҳмон ривоят қилди, у деди: бизга Амр ибн Авн хабар берди, у деди: бизга Ибнул-Муборак хабар берди, Абу Бакр ибн Абу Марямдан, у Замра ибн Ҳабибдан, у Шаддод ибн Авс (розияллаҳу анҳу)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Ақлли киши — нафсини ҳисобга тортган ва ўлимдан кейинги (ҳаёт) учун амал қилган кишидир; ожиз киши эса — нафсини ҳавосига эргаштирган ва (амал қилмай) Аллаҳдан (яхшилик) орзу қилган кишидир,» дедилар. У (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир. У деди: «Нафсини ҳисобга тортган» деган сўзининг маъноси — Қиёмат кунида ҳисоб-китоб қилинишидан олдин дунёда ўз нафсини ҳисоб-китоб қилди, демакдир. Умар ибн Хаттоб (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, у: «Ҳисобга тортилишингиздан олдин нафсларингизни ҳисобга тортинг ва энг катта (илоҳий) намойиш учун безанинг (тайёргарлик кўринг). Қиёмат кунида ҳисоб-китоб фақат дунёда нафсини ҳисобга тортган киши учун енгил бўлади,» деган. Маймун ибн Миҳрондан ривоят қилинишича, у: «Банда ўз нафсини, шеригидан «таоминг ва кийиминг қаердан?» деб (сўраб) ҳисоб қилганидек, (ҳисобга тортмагунча) тақводор бўлолмайди,» деган.