باب مَا جَاءَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَكِيمِ بْنُ مَنْصُورٍ الْوَاسِطِيُّ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قِتَالُ الْمُسْلِمِ أَخَاهُ كُفْرٌ وَسِبَابُهُ فُسُوقٌ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ سَعْدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Базииъ ривоят қилди, у деди: бизга Абдулҳаким ибн Мансур ал-Воситий ривоят қилди, у Абдулмалик ибн Умайрдан, у Абдурраҳмон ибн Абдуллаҳ ибн Масъуддан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мусулмоннинг ўз биродари билан урушиши куфр, уни сўкиши эса фосиқликдир,» дедилар. Бу бобда Саъд ва Абдуллаҳ ибн Муғаффалдан ҳам (ривоят бор). Абу Исо (Термизий) деди: Ибн Масъуднинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Бу Абдуллаҳ ибн Масъуддан бир неча йўл билан ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ زُبَيْدٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ قِتَالُهُ كُفْرٌ لَيْسَ بِهِ كُفْرًا مِثْلَ الاِرْتِدَادِ عَنِ الإِسْلاَمِ وَالْحُجَّةُ فِي ذَلِكَ مَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنْ قُتِلَ مُتَعَمَّدًا فَأَوْلِيَاءُ الْمَقْتُولِ بِالْخِيَارِ إِنْ شَاءُوا قَتَلُوا وَإِنْ شَاءُوا عَفَوْا " . وَلَوْ كَانَ الْقَتْلُ كُفْرًا لَوَجَبَ الْقَتْلُ وَلَمْ يَصِحَّ الْعَفْوُ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَطَاوُسٍ وَعَطَاءٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا كُفْرٌ دُونَ كُفْرٍ وَفُسُوقٌ دُونَ فُسُوقٍ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Вакииъ ривоят қилди, у Суфёндан, у Зубайддан, у Абу Воилдан, у Абдуллаҳ ибн Масъуддан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мусулмонни сўкиш фосиқлик, у билан урушиш эса куфрдир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Бу ҳадиснинг маъноси шуки, «у билан урушиш куфрдир» (дегани) — бу Исломдан муртад бўлиш каби куфр эмас. Бунга далил Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилинганидир: у: «Ким қасддан ўлдирилса, ўлдирилганнинг эгалари (авлиёлари) ихтиёрлидир: хоҳласалар (қотилни) ўлдирадилар, хоҳласалар авф қиладилар,» дедилар. Агар ўлдириш куфр бўлганида, (қатлга) ўлдириш вожиб бўлиб, авф қилиш тўғри бўлмас эди. Ибн Аббос, Товус, Ато ва аҳли илмдан кўплари шундай ривоят қилдилар: улар: «(Бу) куфрдан паст бўлган куфр, фосиқликдан паст бўлган фосиқликдир,» дедилар.