Ёлғонлигини билиб ҳадис ривоят қилган киши

Ilm kitobi · 1 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِيمَنْ رَوَى حَدِيثًا، وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ كَذِبٌ ‏

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي حَدِيثًا وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبِينَ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَسَمُرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَرَوَى شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ سَمُرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى الأَعْمَشُ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَلِيٍّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَأَنَّ حَدِيثَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ سَمُرَةَ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ أَصَحُّ ‏.‏ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا مُحَمَّدٍ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي حَدِيثًا وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبِينَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لَهُ مَنْ رَوَى حَدِيثًا وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّ إِسْنَادَهُ خَطَأٌ أَيَخَافُ أَنْ يَكُونَ قَدْ دَخَلَ فِي حَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْ إِذَا رَوَى النَّاسُ حَدِيثًا مُرْسَلاً فَأَسْنَدَهُ بَعْضُهُمْ أَوْ قَلَبَ إِسْنَادَهُ يَكُونُ قَدْ دَخَلَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ فَقَالَ لاَ إِنَّمَا مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ إِذَا رَوَى الرَّجُلُ حَدِيثًا وَلاَ يُعْرَفُ لِذَلِكَ الْحَدِيثِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَصْلٌ فَحَدَّثَ بِهِ فَأَخَافُ أَنْ يَكُونَ قَدْ دَخَلَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди, у Ҳабиб ибн Абу Собитдан, у Маймун ибн Абу Шабибдан, у ал-Муғира ибн Шуъбадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди), У: «Ким мендан, ўзи ёлғон эканини билган ҳолда, бир ҳадис ривоят қилса, у ёлғончилардан биридир,» дедилар. Бу бобда Али ибн Абу Толиб ва Самурадан ҳам (ривоят бор). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Шуъба ал-Ҳакамдан, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайлодан, у Самурадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бу ҳадисни ривоят қилган. ал-Аъмаш ва Ибн Абу Лайла эса ал-Ҳакамдан, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайлодан, у Алидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилганлар. Абдурраҳмон ибн Абу Лайлонинг Самурадан (қилган) ҳадиси ҳадис аҳли наздида саҳиҳроқдек (кўринади). У деди: Мен Абу Муҳаммад Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмондан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг «Ким мендан, ўзи ёлғон эканини билган ҳолда, бир ҳадис ривоят қилса, у ёлғончилардан биридир,» деган ҳадиси ҳақида сўрадим. Мен унга: «Кимки бир ҳадисни, унинг исноди хато эканини билган ҳолда ривоят қилса, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг (ушбу) ҳадисига кириб қолишдан қўрқадими? Ёки одамлар бир ҳадисни мурсал (сифатида) ривоят қилганда, баъзилари уни муснад қилса ёхуд иснодини ўзгартириб қўйса, у ушбу ҳадисга кириб қоладими?» дедим. У: «Йўқ. Бу ҳадиснинг маъноси шуки, киши бир ҳадисни ривоят қилса-ю, ўша ҳадиснинг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бирор асли маълум бўлмаса, у эса уни ривоят қилса, мен унинг ушбу ҳадисга кириб қолишидан қўрқаман,» деди.