Ҳаққа сураси тафсири

Tafsir kitobi · 2 ҳадис

باب وَمِنْ سُورَةِ الْحَاقَّةِ

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمِيرَةَ، عَنِ الأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ، عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، قَالَ زَعَمَ أَنَّهُ كَانَ جَالِسًا فِي الْبَطْحَاءِ فِي عِصَابَةٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ فِيهِمْ إِذْ مَرَّتْ عَلَيْهِمْ سَحَابَةٌ فَنَظَرُوا إِلَيْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تَدْرُونَ مَا اسْمُ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ هَذَا السَّحَابُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَالْمُزْنُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَالْمُزْنُ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَالْعَنَانُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَالْعَنَانُ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تَدْرُونَ كَمْ بُعْدُ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا لاَ وَاللَّهِ مَا نَدْرِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّ بُعْدَ مَا بَيْنَهُمَا إِمَّا وَاحِدَةٌ وَإِمَّا اثْنَتَانِ أَوْ ثَلاَثٌ وَسَبْعُونَ سَنَةً وَالسَّمَاءُ الَّتِي فَوْقَهَا كَذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ حَتَّى عَدَّدَهُنَّ سَبْعَ سَمَوَاتٍ كَذَلِكَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ فَوْقَ السَّمَاءِ السَّابِعَةِ بَحْرٌ بَيْنَ أَعْلاَهُ وَأَسْفَلِهِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى السَّمَاءِ وَفَوْقَ ذَلِكَ ثَمَانِيَةُ أَوْعَالٍ بَيْنَ أَظْلاَفِهِنَّ وَرُكَبِهِنَّ مَا بَيْنَ سَمَاءٍ إِلَى سَمَاءٍ ثُمَّ فَوْقَ ظُهُورِهِنَّ الْعَرْشُ بَيْنَ أَسْفَلِهِ وَأَعْلاَهُ مَا بَيْنَ سَمَاءٍ إِلَى سَمَاءٍ وَاللَّهُ فَوْقَ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ مَعِينٍ يَقُولُ أَلاَّ يُرِيدُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدٍ أَنْ يَحُجَّ حَتَّى نَسْمَعَ مِنْهُ هَذَا الْحَدِيثَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَرَوَى الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي ثَوْرٍ عَنْ سِمَاكٍ نَحْوَهُ وَرَفَعَهُ ‏.‏ وَرَوَى شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ بَعْضَ هَذَا الْحَدِيثِ وَأَوْقَفَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ الرَّازِيُّ ‏.‏

Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Саъд ривоят қилди, у Амр ибн Абу Қайсдан, у Симок ибн Ҳарбдан, у Абдуллаҳ ибн Амирадан, у Аҳнаф ибн Қайсдан, у Аббос ибн Абдулмутталибдан (ривоят қилдики), у шундай гумон қилди (айтди): У Батҳо (водийсида) бир жамоа орасида ўтирган эди, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳам улар орасида ўтирардилар. Шунда улар устидан бир булут ўтди, улар унга қарадилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Биласизларми, бунинг исми нима?» дедилар. Улар: «Ҳа, бу саҳоб (булут),» дедилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ва музн (ёмғир булути),» дедилар. Улар: «Ва музн,» дедилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ва анон,» дедилар. Улар: «Ва анон,» дедилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларга: «Биласизларми, осмон билан ер орасидаги масофа қанча?» дедилар. Улар: «Йўқ, Аллаҳга қасамки, билмаймиз,» дедилар. У: «Албатта, иккови орасидаги масофа ё бир, ё икки, ёки етмиш уч йилдир, унинг устидаги осмон ҳам шундай,» дедилар. Токи этти осмонни шундай (деб) санадилар. Сўнг: «Эттинчи осмон устида бир денгиз бор, унинг юқориси билан туби ораси (худди) осмондан осмонгача бўлган масофадек. Унинг устида саккизта тоғ эчкиси бор, уларнинг туёқлари билан тиззалари ораси осмондан осмонгача бўлган масофадек. Сўнг уларнинг елкалари устида Арш бор, унинг туби билан юқориси ораси осмондан осмонгача бўлган масофадек. Аллаҳ эса буларнинг устидадир,» дедилар. Абд ибн Ҳумайд деди: Мен Яҳё ибн Маъиннинг шундай деганини эшитдим: Абдурраҳмон ибн Саъд биз ундан бу ҳадисни эшитмагунимизча ҳаж қилмаса эди (канида). Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Валид ибн Абу Савр Симокдан шунга ўхшашини ривоят қилган ва уни (Набийга) марфуъ қилган. Шарик Симокдан бу ҳадиснинг бир қисмини ривоят қилган ва уни мавқуф қилиб, марфуъ қилмаган. Абдурраҳмон эса Ибн Абдуллаҳ ибн Саъд ар-Розийдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ وَالِدِهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ، ‏.‏ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ الرَّازِيُّ، وَهُوَ الدَّشْتَكِيُّ أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ رَحِمَهُ اللَّهُ أَخْبَرَهُ كَذَا، قَالَ أَخْبَرَهُ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلاً بِبُخَارَى عَلَى بَغْلَةٍ وَعَلَيْهِ عِمَامَةٌ سَوْدَاءُ وَيَقُولُ كَسَانِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Ҳумайд ар-Розий ривоят қилди, у Абдурраҳмон ибн Абдуллаҳ ибн Саъддан, у отаси Абдуллаҳ ибн Саъддан. (Яна) бизга Яҳё ибн Мусо ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Абдуллаҳ ибн Саъд ар-Розий — у ад-Даштакийдир — (ривоят қилдики), отаси унга хабар берди, отаси — Аллаҳ унга раҳмат қилсин — шундай хабар берди: У деди: Мен Бухорода бир кишини хачир устида кўрдим, унинг эгнида қора салла бор эди ва: «Буни менга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кийдирган эдилар,» дерди.