Аллаҳ ҳақида яхши гумонда бўлиш

Duolar kitobi · 1 ҳадис

باب فِي حُسْنِ الظَّنِّ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي وَأَنَا مَعَهُ حِينَ يَذْكُرُنِي فَإِنْ ذَكَرَنِي فِي نَفْسِهِ ذَكَرْتُهُ فِي نَفْسِي وَإِنْ ذَكَرَنِي فِي مَلإٍ ذَكَرْتُهُ فِي مَلإٍ خَيْرٍ مِنْهُمْ وَإِنِ اقْتَرَبَ إِلَىَّ شِبْرًا اقْتَرَبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا وَإِنِ اقْتَرَبَ إِلَىَّ ذِرَاعًا اقْتَرَبْتُ إِلَيْهِ بَاعًا وَإِنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَيُرْوَى عَنِ الأَعْمَشِ فِي تَفْسِيرِ هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي شِبْرًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا يَعْنِي بِالْمَغْفِرَةِ وَالرَّحْمَةِ وَهَكَذَا فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ ‏.‏ قَالُوا إِنَّمَا مَعْنَاهُ يَقُولُ إِذَا تَقَرَّبَ إِلَىَّ الْعَبْدُ بِطَاعَتِي وَمَا أَمَرْتُ أُسْرِعُ إِلَيْهِ بِمَغْفِرَتِي وَرَحْمَتِي ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، أَنَّهُ قَالَ فِي هَذِهِ الآيَةِ ‏:‏ ‏(‏ فاذكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ ‏)‏ قَالَ اذْكُرُونِي بِطَاعَتِي أَذْكُرْكُمْ بِمَغْفِرَتِي ‏.‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ هَاشِمٍ الرَّمْلِيُّ عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ بِهَذَا ‏.‏

Бизга Абу Курайб ривоят қилди, бизга ибн Нумайр ва Абу Муовия ривоят қилди, улар ал-Аъмашдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилиб) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳ (азза ва жалла) шундай дейди: Мен бандамнинг Мен ҳақимдаги гумонида бўламан ва у Мени зикр қилганида Мен у билан биргаман. Агар у Мени ўз ичида зикр қилса, Мен ҳам уни Ўз ичимда зикр қиламан; агар у Мени бир жамоада зикр қилса, Мен уни улардан яхшироқ жамоада зикр қиламан. Агар у Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; агар у Менга бир тирсак яқинлашса, Мен унга бир қулоч яқинлашаман; агар у Менга юриб келса, Мен унга югуриб бораман,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Ал-Аъмашдан бу ҳадиснинг тафсирида (шундай) ривоят қилинади: Ким Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман, яъни мағфират ва раҳмат билан. Шу тариқа илм аҳлининг баъзилари ҳам бу ҳадисни тафсир қилганлар. Улар: Унинг маъноси шудирки, У: Банда Менга тоатим ва буюрган нарсам билан яқинлашса, Мен унга мағфиратим ва раҳматим билан шошиламан, дейди, дейишган. Саид ибн Жубайдан ривоят қилинишича, у: «Фазкуруний азкуркум (Бас, Мени эсланглар, Мен ҳам сизларни эслайман)» (Бақара сураси, 152) ояти ҳақида: Мени тоатим билан эсланглар, Мен сизларни мағфиратим билан эслайман, деган. Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, у деди: Бизга ал-Ҳасан ибн Мусо ва Амр ибн Ҳошим ар-Рамлий ривоят қилди, у ибн Лаҳиадан, у Ато ибн Ясордан, у Саид ибн Жубайдан шуни (ривоят қилди).