باب مَنَاقِبِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ رضى الله عنه واسم أبي وقاص: مالك بن وهيب
حَدَّثَنَا رَجَاءُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعُذْرِيُّ، - بَصْرِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَعْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُمَّ اسْتَجِبْ لِسَعْدٍ إِذَا دَعَاكَ " . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ عَنْ قَيْسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُمَّ اسْتَجِبْ لِسَعْدٍ إِذَا دَعَاكَ " . وَهَذَا أَصَحُّ .
Бизга Ражо ибн Муҳаммад ал-Узрий — басралик — ривоят қилди, у деди: бизга Жафар ибн Авн ривоят қилди, у Исмоил ибн Абу Холиддан, у Қайс ибн Абу Ҳозимдан, у Саъддан (ривоят қилдики): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳим, Саъд Сенга дуо қилганда, унинг дуосини ижобат қил,» дедилар. Бу ҳадис Исмоилдан, у Қайсдан (ривоят қилиб): Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳим, Саъд Сенга дуо қилганда, унинг дуосини ижобат қил,» дедилар, деб ҳам ривоят қилинган, ва бу саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنْ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَقْبَلَ سَعْدٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَذَا خَالِي فَلْيُرِنِي امْرُؤٌ خَالَهُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ مُجَالِدٍ . وَكَانَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ مِنْ بَنِي زُهْرَةَ وَكَانَتْ أُمُّ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَنِي زُهْرَةَ فَلِذَلِكَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَذَا خَالِي " .
Бизга Абу Курайб ва Абу Саид ал-Ашажж ривоят қилдилар, улар: бизга Абу Усома ривоят қилди, у Мужолиддан, у Омир аш-Шаъбийдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан (ривоят қилдики), у деди: Саъд келиб қолди, шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бу менинг тоғамдир, бирор киши (борми, агар бўлса) менга тоғасини кўрсатсин,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Мужолиднинг ҳадисидангина биламиз. Саъд ибн Абу Ваққос Бану Зуҳрадан эди, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг оналари ҳам Бану Зуҳрадан эдилар, шунинг учун Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бу менинг тоғамдир,» дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّارُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، سَمِعَا سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ قَالَ عَلِيٌّ مَا جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَاهُ وَأُمَّهُ لأَحَدٍ إِلاَّ لِسَعْدٍ قَالَ لَهُ يَوْمَ أُحُدٍ " ارْمِ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي وَقَالَ لَهُ ارْمِ أَيُّهَا الْغُلاَمُ الْحَزَوَّرُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ سَعْدٍ . وَفِي الْبَابِ عَنْ سَعْدٍ
Бизга ал-Ҳасан ибн ас-Саббоҳ ал-Баззор ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, у Али ибн Зайд ва Яҳё ибн Саиддан (ривоят қилдики), улар иккаласи Саид ибн ал-Мусайябнинг шундай деганини эшитдилар: Али деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Саъддан бошқа ҳеч ким учун ота-оналарини жамламадилар. Уҳуд куни унга: «От, отам ва онам сенга фидо бўлсин,» дедилар ва унга: «От, эй бақувват йигит!» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, ва бу ҳадисни бир нечта (рови) Яҳё ибн Саиддан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Саъддан ривоят қилган. Бу бобда Саъддан (бошқа ривоят ҳам) бор.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، قَالَ جَمَعَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَوَيْهِ يَوْمَ أُحُدٍ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادِ بْنِ الْهَادِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга ал-Лайс ибн Саъд ва Абдулазиз ибн Муҳаммад ривоят қилдилар, улар Яҳё ибн Саиддан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Саъд ибн Абу Ваққосдан (ривоят қилдиларки), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Уҳуд куни мен учун ота-оналарини жамладилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадис Абдуллаҳ ибн Шаддод ибн ал-Ҳоддан, у Али ибн Абу Толибдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا بِذَلِكَ، مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ مَا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُفَدِّي أَحَدًا بِأَبَوَيْهِ إِلاَّ لِسَعْدٍ فَإِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ يَوْمَ أُحُدٍ " ارْمِ سَعْدٌ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي " . هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ .
Бизга буни Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Вакииъ ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у Саъд ибн Иброҳимдан, у Абдуллаҳ ибн Шаддоддан, у Али ибн Абу Толибдан (ривоят қилдики), у деди: Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг Саъддан бошқа ҳеч кимга ота-оналарини фидо қилиб (гапирганларини) эшитмадим. Мен у зотнинг Уҳуд куни: «От, Саъд, отам ва онам сенга фидо бўлсин,» деганларини эшитдим. Бу ҳадис саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَهِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقْدَمَهُ الْمَدِينَةَ لَيْلَةً قَالَ " لَيْتَ رَجُلاً صَالِحًا يَحْرُسُنِي اللَّيْلَةَ " . قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ إِذْ سَمِعْنَا خَشْخَشَةَ السِّلاَحِ فَقَالَ " مَنْ هَذَا " . فَقَالَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا جَاءَ بِكَ " . فَقَالَ سَعْدٌ وَقَعَ فِي نَفْسِي خَوْفٌ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُ أَحْرُسُهُ . فَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ نَامَ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга ал-Лайс ривоят қилди, у Яҳё ибн Саиддан, у Абдуллаҳ ибн Омир ибн Рабиадан (ривоят қилдики): Оиша деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Мадинага келганларида бир кечаси ухламай (бедор) ўтирдилар ва: «Қанийди, бир солиҳ киши бу кеча мени қўриқласа,» дедилар. (Оиша) деди: Биз шу ҳолатда турганимизда, қурол шилдирашини эшитиб қолдик. Шунда у (Набий): «Бу ким?» дедилар. У: «Саъд ибн Абу Ваққос,» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Сени нима келтирди?» дедилар. Саъд: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳақида кўнглимга қўрқув тушди, шунинг учун у зотни қўриқлаш учун келдим,» деди. Бас, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга дуо қилдилар, сўнг ухладилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.