باب مَا جَاءَ لاَ زَكَاةَ عَلَى الْمَالِ الْمُسْتَفَادِ حَتَّى يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ صَالِحٍ الطَّلْحِيُّ الْمَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ اسْتَفَادَ مَالاً فَلاَ زَكَاةَ عَلَيْهِ حَتَّى يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ عِنْدَ رَبِّهِ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ سَرَّاءَ بِنْتِ نَبْهَانَ الْغَنَوِيَّةِ .
Бизга Яҳё ибн Мусо ривоят қилди, у деди: бизга Ҳорун ибн Солиҳ ат-Талҳий ал-Маданий ривоят қилди, у деди: бизга Абдураҳмон ибн Зайд ибн Аслам ривоят қилди, отасидан, у Ибн Умардан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким мол топса, Роббисининг (ҳузурида) унга (тўлиқ) бир йил айланмагунча унга закот (вожиб) бўлмайди,» дедилар. Бу бобда Сарро бинт Набҳон ал-Ғанавийядан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ مَنِ اسْتَفَادَ مَالاً فَلاَ زَكَاةَ فِيهِ حَتَّى يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ عِنْدَ رَبِّهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى أَيُّوبُ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ مَوْقُوفًا . وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ضَعِيفٌ فِي الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَعَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ وَغَيْرُهُمَا مِنْ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَهُوَ كَثِيرُ الْغَلَطِ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ زَكَاةَ فِي الْمَالِ الْمُسْتَفَادِ حَتَّى يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ . وَبِهِ يَقُولُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا كَانَ عِنْدَهُ مَالٌ تَجِبُ فِيهِ الزَّكَاةُ فَفِيهِ الزَّكَاةُ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ سِوَى الْمَالِ الْمُسْتَفَادِ مَا تَجِبُ فِيهِ الزَّكَاةُ لَمْ يَجِبْ عَلَيْهِ فِي الْمَالِ الْمُسْتَفَادِ زَكَاةٌ حَتَّى يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ فَإِنِ اسْتَفَادَ مَالاً قَبْلَ أَنْ يَحُولَ عَلَيْهِ الْحَوْلُ فَإِنَّهُ يُزَكِّي الْمَالَ الْمُسْتَفَادَ مَعَ مَالِهِ الَّذِي وَجَبَتْ فِيهِ الزَّكَاةُ . وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абдулваҳҳоб ас-Сақафий ривоят қилди, у деди: бизга Айюб ривоят қилди, Нофеъдан, у Ибн Умардан (ривоят қилдики), у деди: «Ким мол топса, Роббисининг (ҳузурида) унга (тўлиқ) бир йил айланмагунча унда закот бўлмайди.» Абу Исо (Термизий) деди: бу Абдураҳмон ибн Зайд ибн Асламнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Абу Исо деди: Айюб, Убайдуллаҳ ибн Умар ва бошқа кўплари буни Нофеъдан, у Ибн Умардан мавқуф (саҳобада тўхтаган) ҳолда ривоят қилишган. Абдураҳмон ибн Зайд ибн Аслам эса ҳадисда заифдир; уни Аҳмад ибн Ҳанбал, Али ибн ал-Мадиний ва ҳадис аҳлининг бошқалари заиф санашган, у кўп хато қилувчидир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобаларидан бир нечаларидан ривоят қилинишича, топилган молда унга (тўлиқ) бир йил айланмагунча закот йўқ. Буни Молик ибн Анас, Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқ ҳам айтишади. Илм аҳлининг баъзилари эса деди: агар унинг ҳузурида закот вожиб бўладиган мол бўлса, унда закот бор; агар унинг ҳузурида закот вожиб бўладиган миқдордаги топилган молдан бошқа нарса бўлмаса, топилган молда унга (тўлиқ) бир йил айланмагунча закот вожиб бўлмайди. Агар (тўлиқ) бир йил айланишидан олдин мол топса, у топилган молни закот вожиб бўлган моли билан бирга закот қилади. Буни Суфён ас-Саврий ва Куфа аҳли айтишади.