حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ، عَنْ سُفْيَانَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ أَمْلاَهُ عَلَيْنَا إِمْلاَءً ح. وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَمَّرَ أَمِيرًا عَلَى جَيْشٍ أَوْ سَرِيَّةٍ أَوْصَاهُ فِي خَاصَّتِهِ بِتَقْوَى اللَّهِ وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُسْلِمِينَ خَيْرًا ثُمَّ قَالَ " اغْزُوا بِاسْمِ اللَّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَاتِلُوا مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ اغْزُوا وَ لاَ تَغُلُّوا وَلاَ تَغْدِرُوا وَلاَ تَمْثُلُوا وَلاَ تَقْتُلُوا وَلِيدًا وَإِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى ثَلاَثِ خِصَالٍ - أَوْ خِلاَلٍ - فَأَيَّتُهُنَّ مَا أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى الإِسْلاَمِ فَإِنْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ وَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ إِنْ فَعَلُوا ذَلِكَ فَلَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ فَإِنْ أَبَوْا أَنْ يَتَحَوَّلُوا مِنْهَا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ يَكُونُونَ كَأَعْرَابِ الْمُسْلِمِينَ يَجْرِي عَلَيْهِمْ حُكْمُ اللَّهِ الَّذِي يَجْرِي عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَلاَ يَكُونُ لَهُمْ فِي الْغَنِيمَةِ وَالْفَىْءِ شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يُجَاهِدُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَسَلْهُمُ الْجِزْيَةَ فَإِنْ هُمْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ وَقَاتِلْهُمْ . وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تَجْعَلَ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ نَبِيِّهِ فَلاَ تَجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَلاَ ذِمَّةَ نَبِيِّهِ وَلَكِنِ اجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّتَكَ وَذِمَّةَ أَصْحَابِكَ فَإِنَّكُمْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَمَكُمْ وَذِمَمَ أَصْحَابِكُمْ أَهْوَنُ مِنْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ رَسُولِهِ . وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تُنْزِلَهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ فَلاَ تُنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ وَلَكِنْ أَنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِكَ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي أَتُصِيبُ حُكْمَ اللَّهِ فِيهِمْ أَمْ لاَ " . قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ هَذَا أَوْ نَحْوَهُ وَزَادَ إِسْحَاقُ فِي آخِرِ حَدِيثِهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ آدَمَ قَالَ فَذَكَرْتُ هَذَا الْحَدِيثَ لِمُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ - قَالَ يَحْيَى يَعْنِي أَنَّ عَلْقَمَةَ يَقُولُهُ لاِبْنِ حَيَّانَ - فَقَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ هَيْصَمٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Вакиъ ибн ал-Жарроҳ ривоят қилди, у Суфёндан, (ҳ) бизга Ишоқ ибн Иброҳим ҳам ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Одам хабар берди, бизга Суфён ривоят қилди, у айтди: Уни бизга айтиб туриб ёздирди, (ҳ) менга Абдуллаҳ ибн Ҳошим ҳам ривоят қилди — лафз уники — менга Абдурраҳмон — яъни ибн Маҳдий — ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди, у Алқама ибн Марсаддан, у Сулаймон ибн Бурайдадан, у отасидан ривоят қилади: У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир кишини қўшин ёки сарийя (кичик ҳарбий гуруҳ)га амир қилиб тайинласалар, унинг ўзига Аллаҳдан тақво қилишни ва у билан бирга бўлган мусулмонларга яхшилик қилишни тавсия қилардилар. Сўнг: «Аллаҳнинг номи билан, Аллаҳ йўлида ғазот қилинглар. Аллаҳга куфр қилганлар билан жанг қилинглар. Ғазот қилинглар, хиёнат (ғаниматдан ўғирлаш) қилманглар, аҳдни бузманглар, (жасадларни) бузманглар ва гўдакни ўлдирманглар. Мушриклардан бўлган душманингга учрасанг, уларни учта хислатга даъват қил. Улар қайсисига жавоб берсалар, улардан қабул қил ва улардан (жангни) тўхтат. Аввал уларни Исломга даъват қил. Агар жавоб берсалар, улардан қабул қил ва тўхтат. Сўнг уларни ўз юртларидан Муҳожирлар юртига кўчишга даъват қил ва уларга хабар берки, агар шуни қилсалар, улар учун Муҳожирлар учун бўлган нарса бор ва улар зиммасига Муҳожирлар зиммасига (тушадиган) нарса бор. Агар ундан кўчишдан бош тортсалар, уларга хабар берки, улар мусулмон аъроблари (бадавийлар) каби бўладилар, уларга мўминларга жорий бўладиган Аллаҳнинг ҳукми жорий бўлади, лекин ғанимат ва файъда улар учун ҳеч нарса бўлмайди, фақат мусулмонлар билан бирга жиҳод қилсаларгина (бўлади). Агар улар бош тортсалар, улардан жизя сўра. Агар жавоб берсалар, улардан қабул қил ва тўхтат. Агар бош тортсалар, Аллаҳдан ёрдам сўра ва улар билан жанг қил. Бир қалъа аҳлини қамал қилсанг ва улар сендан уларга Аллаҳнинг зиммаси (ҳимояси) ва Набийсининг зиммасини беришингни сўрасалар, уларга Аллаҳнинг зиммасини ҳам, Набийсининг зиммасини ҳам берма, балки уларга ўз зиммангни ва шерикларингнинг зиммасини бер. Чунки сизларнинг ўз зиммаларингни ва шерикларингнинг зиммаларини бузишингиз, Аллаҳнинг зиммаси ва Расулининг зиммасини бузишдан енгилроқдир. Бир қалъа аҳлини қамал қилсанг ва улар сендан уларни Аллаҳнинг ҳукмига биноан туширишингни сўрасалар, уларни Аллаҳнинг ҳукмига туширма, балки уларни ўз ҳукмингга тушир. Чунки сен уларда Аллаҳнинг ҳукмини тўғри топасанми ёки йўқми, билмайсан» дедилар. Абдурраҳмон: «Шу ёки шунга ўхшаш» деди. Ишоқ ўз ҳадисининг охирида Яҳё ибн Одамдан зиёда қилди: У айтди: Мен бу ҳадисни Муқотил ибн Ҳайёнга айтиб бердим — Яҳё айтди: яъни Алқама уни ибн Ҳайёнга айтади — шунда у: «Менга Муслим ибн Ҳайсам ан-Нуъмон ибн Муқарриндан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шунга ўхшаш ривоят қилди» деди.