حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَازَةِ . قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ أَبَاهُ كَانَ يَمْشِي أَمَامَ الْجَنَازَةِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ هَكَذَا رَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ وَزِيَادُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ . وَرَوَى مَعْمَرٌ وَيُونُسُ بْنُ يَزِيدَ وَمَالِكٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ الْحُفَّاظِ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمْشِي أَمَامَ الْجَنَازَةِ . قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ أَبَاهُ كَانَ يَمْشِي أَمَامَ الْجَنَازَةِ . وَأَهْلُ الْحَدِيثِ كُلُّهُمْ يَرَوْنَ أَنَّ الْحَدِيثَ الْمُرْسَلَ فِي ذَلِكَ أَصَحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ مُوسَى يَقُولُ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا مُرْسَلٌ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ . قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَرَى ابْنَ جُرَيْجٍ أَخَذَهُ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ زِيَادٍ وَهُوَ ابْنُ سَعْدٍ وَمَنْصُورٍ وَبَكْرٍ وَسُفْيَانَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ . وَإِنَّمَا هُوَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ رَوَى عَنْهُ هَمَّامٌ . وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمَشْىِ أَمَامَ الْجَنَازَةِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْمَشْىَ أَمَامَهَا أَفْضَلُ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ . قَالَ وَحَدِيثُ أَنَسٍ فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ مَحْفُوظٍ .
«Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, бизга Маъмар аз-Зуҳрийдан хабар бердики, у деди: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам), Абу Бакр ва Умар жаноза олдида юрар эдилар.» Аз-Зуҳрий деди: «Менга Солим хабар бердики, унинг отаси жаноза олдида юрар эди.» (Термизий) деди: бу бобда Анасдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Ибн Умарнинг ҳадисини — Ибн Журайж, Зиёд ибн Саъд ва бошқа кўплари шу тарзда аз-Зуҳрийдан, у Солимдан, у отасидан, Ибн Уяйнанинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилдилар. Маъмар, Юнус ибн Язид, Молик ва ҳуффоздан бошқа кўплари аз-Зуҳрийдан: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) жаноза олдида юрар эди» деб ривоят қилдилар. Аз-Зуҳрий деди: «Менга Солим хабар бердики, унинг отаси жаноза олдида юрар эди.» Ҳадис аҳлининг ҳаммаси шу масалада мурсал ҳадис аниқроқ (асаҳҳ) деб биладилар. Абу Исо (Термизий) деди: мен Яҳё ибн Мусони шундай деганини эшитдим: Абдурраззоқ деди: Ибн Муборак деди: аз-Зуҳрийнинг бу ҳақдаги мурсал ҳадиси Ибн Уяйнанинг ҳадисидан аниқроқдир. Ибн Муборак деди: мен Ибн Журайж буни Ибн Уяйнадан олган деб ўйлайман. Абу Исо (Термизий) деди: Ҳаммом ибн Яҳё бу ҳадисни Зиёддан — у Ибн Саъддир —, Мансур, Бакр ва Суфёндан, улар аз-Зуҳрийдан, у Солимдан, у отасидан ривоят қилди. Аслида у Суфён ибн Уяйнадир, Ҳаммом ундан ривоят қилди. Илм аҳли жаноза олдида юриш ҳақида ихтилоф қилдилар: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли унинг олдида юриш афзалроқ деб билдилар. Бу Шофеий ва Аҳмаднинг сўзидир. (Термизий) деди: Анаснинг бу бобдаги ҳадиси маҳфуз эмас (ишончли сақланмаган).»