حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُفْيَانَ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ تَوَضَّأَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَبِهَا وَنِعْمَتْ وَمَنِ اغْتَسَلَ فَالْغُسْلُ أَفْضَلُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُ أَصْحَابِ قَتَادَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ بَعْدَهُمُ اخْتَارُوا الْغُسْلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَرَأَوْا أَنْ يُجْزِئَ الْوُضُوءُ مِنَ الْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ . قَالَ الشَّافِعِيُّ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ أَمْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَنَّهُ عَلَى الاِخْتِيَارِ لاَ عَلَى الْوُجُوبِ حَدِيثُ عُمَرَ حَيْثُ قَالَ لِعُثْمَانَ وَالْوُضُوءَ أَيْضًا وَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِالْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ . فَلَوْ عَلِمَا أَنَّ أَمْرَهُ عَلَى الْوُجُوبِ لاَ عَلَى الاِخْتِيَارِ لَمْ يَتْرُكْ عُمَرُ عُثْمَانَ حَتَّى يَرُدَّهُ وَيَقُولَ لَهُ ارْجِعْ فَاغْتَسِلْ وَلَمَا خَفِيَ عَلَى عُثْمَانَ ذَلِكَ مَعَ عِلْمِهِ وَلَكِنْ دَلَّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ الْغُسْلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فِيهِ فَضْلٌ مِنْ غَيْرِ وُجُوبٍ يَجِبُ عَلَى الْمَرْءِ فِي ذَلِكَ .
Бизга Абу Мусо Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, (у деди): бизга Саид ибн Суфён ал-Жаҳдарий ривоят қилди, (у деди): бизга Шуъба, Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Самура ибн Жундабдан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким жума куни таҳорат қилса, бу (етарли ва) яхши, ким ғусл қилса, ғусл афзалдир,» дедилар. У деди: бу бобда Абу Ҳурайра, Оиша ва Анасдан (ҳам ривоят бор). Абу Исо (Термизий) деди: Самуранинг ҳадиси ҳасандир. Уни Қатоданинг баъзи шогирдлари Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Самура ибн Жундабдан ривоят қилган, баъзилари эса уни Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан мурсал қилиб ривоят қилган. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ашоблари ва улардан кейингилардан бўлган илм аҳли наздида амал шунга (биноан)дир — улар жума куни ғуслни ихтиёр қилдилар ва жума куни ғусл ўрнида таҳорат кифоя қилишини кўрдилар. Шофеий деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг жума куни ғуслга буюришлари вожиблик эмас, балки ихтиёрийлик (мустаҳаб) эканига Умарнинг ҳадиси далолат қилади — у Усмонга: «Таҳорат ҳамми?! Сен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) жума куни ғуслга буюрганларини билардинг-ку,» деган. Агар у иккиси бу буйруқ ихтиёрийлик эмас, балки вожиблик устига (эканини) билганларида эди, Умар Усмонни қайтармасдан, унга: «Қайтиб бор, ғусл қил,» демасдан қўймас эди, бу нарса ўз илми билан Усмонга ҳам яширин қолмасди. Лекин бу ҳадисда жума куни ғуслда кишига вожиб бўлмайдиган, вожиблик эмас балки фазилат борлиги (ҳақида) далолат бор.