حَدَّثَنَا بِذَلِكَ، قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، وَعَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا اعْتَكَفَ الرَّجُلُ أَنْ لاَ يَخْرُجَ مِنِ اعْتِكَافِهِ إِلاَّ لِحَاجَةِ الإِنْسَانِ وَاجْتَمَعُوا عَلَى هَذَا أَنَّهُ يَخْرُجُ لِقَضَاءِ حَاجَتِهِ لِلْغَائِطِ وَالْبَوْلِ . ثُمَّ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي عِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَشُهُودِ الْجُمُعَةِ وَالْجَنَازَةِ لِلْمُعْتَكِفِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنْ يَعُودَ الْمَرِيضَ وَيُشَيِّعَ الْجَنَازَةَ وَيَشْهَدَ الْجُمُعَةَ إِذَا اشْتَرَطَ ذَلِكَ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَيْسَ لَهُ أَنْ يَفْعَلَ شَيْئًا مِنْ هَذَا وَرَأَوْا لِلْمُعْتَكِفِ إِذَا كَانَ فِي مِصْرٍ يُجَمَّعُ فِيهِ أَنْ لاَ يَعْتَكِفَ إِلاَّ فِي مَسْجِدِ الْجَامِعِ لأَنَّهُمْ كَرِهُوا الْخُرُوجَ لَهُ مِنْ مُعْتَكَفِهِ إِلَى الْجُمُعَةِ وَلَمْ يَرَوْا لَهُ أَنْ يَتْرُكَ الْجُمُعَةَ فَقَالُوا لاَ يَعْتَكِفُ إِلاَّ فِي مَسْجِدِ الْجَامِعِ حَتَّى لاَ يَحْتَاجُ إِلَى أَنْ يَخْرُجَ مِنْ مُعْتَكَفِهِ لِغَيْرِ قَضَاءِ حَاجَةِ الإِنْسَانِ لأَنَّ خُرُوجَهُ لِغَيْرِ قَضَاءِ حَاجَةِ الإِنْسَانِ قَطْعٌ عِنْدَهُمْ لِلاِعْتِكَافِ . وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ . وَقَالَ أَحْمَدُ لاَ يَعُودُ الْمَرِيضَ وَلاَ يَتْبَعُ الْجَنَازَةَ عَلَى حَدِيثِ عَائِشَةَ . وَقَالَ إِسْحَاقُ إِنِ اشْتَرَطَ ذَلِكَ فَلَهُ أَنْ يَتْبَعَ الْجَنَازَةَ وَيَعُودَ الْمَرِيضَ .
Бизга буни Қутайба ривоят қилди, бизга ал-Лайс ибн Саъд ривоят қилди, у ибн Шиҳобдан, у Урва ва Амрадан, улар Оишадан (ривоят қилди). Илм аҳли наздида амал шунга (биноан)дирки, киши иътикоф қилганда инсоний эҳтиёждан бошқа нарса учун иътикофидан чиқмаслиги (лозим); улар бунда — у пешоб ва катта ҳожат (эҳтиёж)ини адо этиш учун чиқиши (мумкинлигида) иттифоқ қилганлар. Сўнг илм аҳли иътикоф қилувчининг беморни кўргани, жумъага ва жанозага ҳозир бўлиши ҳақида ихтилоф қилдилар. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг баъзи саҳобалари ва бошқаларидан иборат баъзи илм аҳли — агар (иътикоф бошида) шуни шарт қилган бўлса, беморни кўргани бориши, жанозани кузатиши ва жумъага ҳозир бўлиши (мумкин), деб кўрганлар. Бу Суфён ас-Саврий ва ибн ал-Муборакнинг сўзидир. Баъзилари эса: «Буларнинг ҳеч бирини қилиши мумкин эмас,» деганлар ва иътикоф қилувчи агар жумъа ўқиладиган шаҳарда бўлса, фақат жомеъ масжидида иътикоф қилишини кўрганлар; чунки улар иътикоф жойидан жумъа учун чиқишини ёқтирмаганлар, жумъани тарк этишини ҳам жоиз кўрмаганлар. Шундай қилиб: «Фақат жомеъ масжидида иътикоф қилсин, токи инсоний эҳтиёжни адо этишдан бошқа нарса учун иътикоф жойидан чиқишга муҳтож бўлмасин, зеро инсоний эҳтиёжни адо этишдан бошқа нарса учун чиқиши улар наздида иътикофни узишдир,» деганлар. Бу Молик ва Шофеъийнинг сўзидир. Аҳмад: «Оишанинг ҳадисига кўра, беморни кўргани бормайди ва жанозага эргашмайди,» деди. Ишоқ эса: «Агар шуни шарт қилган бўлса, жанозага эргашиши ва беморни кўргани бориши мумкин,» деди.