حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَرَّاحِ الْقُهُسْتَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ بَكْرٍ - السَّهْمِيِّ عَنْ هِشَامٍ، - وَهَذَا لَفْظُ ابْنِ الْجَرَّاحِ - عَنْ حَفْصَةَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُحِدُّ الْمَرْأَةُ فَوْقَ ثَلاَثٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ فَإِنَّهَا تُحِدُّ عَلَيْهِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا لاَ تَلْبَسُ ثَوْبًا مَصْبُوغًا إِلاَّ ثَوْبَ عَصْبٍ وَلاَ تَكْتَحِلُ وَلاَ تَمَسُّ طِيبًا إِلاَّ أَدْنَى طُهْرَتِهَا إِذَا طَهُرَتْ مِنْ مَحِيضِهَا بِنُبْذَةٍ مِنْ قُسْطٍ أَوْ أَظْفَارٍ " . قَالَ يَعْقُوبُ مَكَانَ عَصْبٍ " إِلاَّ مَغْسُولاً " . وَزَادَ يَعْقُوبُ " وَلاَ تَخْتَضِبُ " .
Бизга Яъқуб ибн Иброҳим ад-Даврақий ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Абу Букайр ривоят қилди, бизга Иброҳим ибн Таҳмон ривоят қилди, менга Ҳишом ибн Ҳассон ривоят қилди, (ҳ) ҳамда бизга Абдуллаҳ ибн ал-Жарроҳ ал-Қуҳустоний Абдуллаҳ - яъни ибн Бакр - ас-Саҳмийдан, у Ҳишомдан - бу Ибн ал-Жарроҳнинг лафзи - у Ҳафсадан, у Умму Атийядан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Аёл уч (кун) дан ортиқ аза тутмайди, фақат эри учун (мустасно), у учун эса тўрт ою ўн кун аза тутади. Бўялган кийим киймайди, фақат асб (Ямандаги табиий иплик) матосини (мустасно), сурма қўймайди ва хушбўйликка тегмайди, фақат ҳайздан покланганида озгина покланиш (учун) бир парча қуст ёки азфор (хушбўйлик) ни (мустасно)» дедилар. Яъқуб асб ўрнига: «Фақат ювилган (кийим) ни мустасно» деди. Яъқуб яна: «Ва хина қўймайди» деб қўшди.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَمَالِكُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ الْمِسْمَعِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَيْسَ فِي تَمَامِ حَدِيثِهِمَا . قَالَ الْمِسْمَعِيُّ قَالَ يَزِيدُ وَلاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ قَالَ فِيهِ " وَلاَ تَخْتَضِبُ " . وَزَادَ فِيهِ هَارُونُ " وَلاَ تَلْبَسُ ثَوْبًا مَصْبُوغًا إِلاَّ ثَوْبَ عَصْبٍ " .
Бизга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ва Молик ибн Абдулвоҳид ал-Мисмаий ривоят қилиб айтдилар: Бизга Язид ибн Ҳорун Ҳишомдан, у Ҳафсадан, у Умму Атийядан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шу ҳадисни ривоят қилди, аммо уларнинг икковининг ҳадиси тўлиқ эмас. Ал-Мисмаий айтди: Язид айтди: ‹Мен уни фақат унда: «Ва хина қўймайди» деган деб биламан›. Ҳорун унга: «Ва бўялган кийим киймайди, фақат асб матосини мустасно» деб қўшди.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، حَدَّثَنِي بُدَيْلٌ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا لاَ تَلْبَسُ الْمُعَصْفَرَ مِنَ الثِّيَابِ وَلاَ الْمُمَشَّقَةَ وَلاَ الْحُلِيَّ وَلاَ تَخْتَضِبُ وَلاَ تَكْتَحِلُ " .
Бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Абу Букайр ривоят қилди, бизга Иброҳим ибн Таҳмон ривоят қилди, менга Будайл ал-Ҳасан ибн Муслимдан, у Сафийя бинти Шайбадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хотини Умму Саламадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилдики, у: «Эри вафот этган аёл асфар (сариқ усфур билан бўялган) кийимни ҳам, мимшақа (қизил тупроқ билан бўялган) ни ҳам киймайди, тақинчоқ тақмайди, хина қўймайди ва сурма қўймайди» дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ الضَّحَّاكِ، يَقُولُ أَخْبَرَتْنِي أُمُّ حَكِيمٍ بِنْتُ أُسَيْدٍ، عَنْ أُمِّهَا، أَنَّ زَوْجَهَا، تُوُفِّيَ وَكَانَتْ تَشْتَكِي عَيْنَيْهَا فَتَكْتَحِلُ بِالْجَلاَءِ - قَالَ أَحْمَدُ الصَّوَابُ بِكُحْلِ الْجَلاَءِ - فَأَرْسَلَتْ مَوْلاَةً لَهَا إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلَتْهَا عَنْ كُحْلِ الْجَلاَءِ فَقَالَتْ لاَ تَكْتَحِلِي بِهِ إِلاَّ مِنْ أَمْرٍ لاَ بُدَّ مِنْهُ يَشْتَدُّ عَلَيْكِ فَتَكْتَحِلِينَ بِاللَّيْلِ وَتَمْسَحِينَهُ بِالنَّهَارِ . ثُمَّ قَالَتْ عِنْدَ ذَلِكَ أُمُّ سَلَمَةَ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَ أَبُو سَلَمَةَ وَقَدْ جَعَلْتُ عَلَى عَيْنِي صَبِرًا فَقَالَ " مَا هَذَا يَا أُمَّ سَلَمَةَ " . فَقُلْتُ إِنَّمَا هُوَ صَبِرٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيْسَ فِيهِ طِيبٌ . قَالَ " إِنَّهُ يَشُبُّ الْوَجْهَ فَلاَ تَجْعَلِيهِ إِلاَّ بِاللَّيْلِ وَتَنْزِعِينَهُ بِالنَّهَارِ وَلاَ تَمْتَشِطِي بِالطِّيبِ وَلاَ بِالْحِنَّاءِ فَإِنَّهُ خِضَابٌ " . قَالَتْ قُلْتُ بِأَىِّ شَىْءٍ أَمْتَشِطُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " بِالسِّدْرِ تُغَلِّفِينَ بِهِ رَأْسَكِ " .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Махрама отасидан ривоят қилди. У айтди: Мен ал-Муғира ибн ад-Даҳҳокнинг шундай деяётганини эшитдим: Менга Умму Ҳаким бинти Усайд онасидан хабар бердики, унинг эри вафот этган ва у кўзларидан шикоят қилиб, жалў (сурма) билан сурма қўяр эди - Аҳмад: тўғриси ‹жалў сурмаси билан› деди. Сўнг у ўзининг бир чўрисини Умму Салама олдига юборди ва ундан жалў сурмаси ҳақида сўради. У: ‹Уни фақат сен учун оғирлашган, ундан илож йўқ ишдагина қўй, кечаси суртиб, кундузи уни арт› деди. Сўнг ўша пайтда Умму Салама деди: Абу Салама вафот этганда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менинг ҳузуримга кирдилар, мен кўзимга сабр (алой) қўйган эдим. У: «Бу нима, эй Умму Салама?» дедилар. Мен: ‹Бу фақат сабр, эй Расулуллаҳ, унда хушбўйлик йўқ› дедим. У: «Албатта у юзни ёрқин (қизғиш) қилади, шунинг учун уни фақат кечаси қўй ва кундузи еч. Хушбўйлик билан ҳам, хина билан ҳам (сочингни) тарама, чунки у (хина) бўёқдир» дедилар. У айтди: Мен: ‹Нима билан тарайман, эй Расулуллаҳ?› дедим. У: «Сидр (узум дарахти япроғи) билан, уни бошингга суртасан» дедилар.