حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَمْرٍو، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ - عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا أُمَّةٌ أُمِّيَّةٌ لاَ نَكْتُبُ وَلاَ نَحْسُبُ الشَّهْرُ هَكَذَا وَ هَكَذَا وَهَكَذَا " . وَخَنَسَ سُلَيْمَانُ أُصْبَعَهُ فِي الثَّالِثَةِ يَعْنِي تِسْعًا وَعِشْرِينَ وَثَلاَثِينَ .
Бизга Сулаймон ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Шуъба ал-Асвад ибн Қайсдан, у Саид ибн Амр - яъни ибн Саид ибн ал-Ос - дан, у Ибн Умардан ривоят қилди. У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Биз уммий (саводсиз) умматмиз, ёзмаймиз ва ҳисобламаймиз. Ой мана шундай, мана шундай ва мана шундай (кун)» дедилар. Сулаймон учинчисида бармоғини букиб (яшириб) кўрсатди, яъни (ой гоҳ) йигирма тўққиз (гоҳ) ўттиз (кун).
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ فَلاَ تَصُومُوا حَتَّى تَرَوْهُ وَلاَ تُفْطِرُوا حَتَّى تَرَوْهُ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُ ثَلاَثِينَ " . قَالَ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا كَانَ شَعْبَانُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ نُظِرَ لَهُ فَإِنْ رُؤِيَ فَذَاكَ وَإِنْ لَمْ يُرَ وَلَمْ يَحُلْ دُونَ مَنْظَرِهِ سَحَابٌ وَلاَ قَتَرَةٌ أَصْبَحَ مُفْطِرًا فَإِنْ حَالَ دُونَ مَنْظَرِهِ سَحَابٌ أَوْ قَتَرَةٌ أَصْبَحَ صَائِمًا . قَالَ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يُفْطِرُ مَعَ النَّاسِ وَلاَ يَأْخُذُ بِهَذَا الْحِسَابِ .
Бизга Сулаймон ибн Довуд ал-Атакий ривоят қилди, бизга Ҳаммод ривоят қилди, бизга Айюб ривоят қилди, у Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилди. У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам айтдилар: «Ой йигирма тўққиз (кун)дир. Уни (ҳилолни) кўрмагунингизча рўза тутманг ва уни кўрмагунингизча (рўзани) очманг. Агар (осмон) сизга булутли бўлса, уни ўттиз (кун) деб ҳисобланг». Ривоятчи айтди: Ибн Умар Шаъбон йигирма тўққиз (кун) бўлганида (ҳилолга) қарарди. Агар (ҳилол) кўринса, ўша (кун рўза). Агар кўринмаса ва унинг кўринишига булут ёки чанг тўсқинлик қилмаган бўлса, рўзани очиб (субҳга) чиқарди. Агар унинг кўринишига булут ёки чанг тўсқинлик қилган бўлса, рўза тутган ҳолда (субҳга) чиқарди. Ривоятчи айтди: Ибн Умар одамлар билан бирга рўзани очар ва бу ҳисобни олмас эди.
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنِي أَيُّوبُ، قَالَ كَتَبَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ إِلَى أَهْلِ الْبَصْرَةِ بَلَغَنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زَادَ وَإِنَّ أَحْسَنَ مَا يُقَدَّرُ لَهُ إِذَا رَأَيْنَا هِلاَلَ شَعْبَانَ لِكَذَا وَكَذَا فَالصَّوْمُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لِكَذَا وَكَذَا إِلاَّ أَنْ تَرَوُا الْهِلاَلَ قَبْلَ ذَلِكَ .
Бизга Ҳумайд ибн Масъада ривоят қилди, бизга Абдулваҳҳоб ривоят қилди, менга Айюб ривоят қилиб айтди: Умар ибн Абдулазиз Басра аҳлига ёзди: Бизга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан етиб келди — Ибн Умарнинг Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан (қилган) ҳадисига ўхшаш (ривоят). У (Умар ибн Абдулазиз) шуни қўшди: Ва албатта унга (ой ҳисобига) энг яхши тақдир қилинадигани: агар биз Шаъбон ҳилолини фалон ва фалон (кун) кўрсак, рўза, иншааллаҳ, фалон ва фалон (кун)дир — агар бундан олдин ҳилолни кўрмасангиз.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ عِيسَى بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ بْنِ أَبِي ضِرَارٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ لَمَا صُمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تِسْعًا وَعِشْرِينَ أَكْثَرُ مِمَّا صُمْنَا مَعَهُ ثَلاَثِينَ .
Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, у Ибн Абу Зоидадан, у Исо ибн Динордан, у отасидан, у Амр ибн ал-Ҳорис ибн Абу Зироардан, у Ибн Масъуддан ривоят қилди. У айтди: Биз Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга йигирма тўққиз (кун) рўза тутганимиз, у билан бирга ўттиз (кун) рўза тутганимиздан кўпроқ эди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَنَّ يَزِيدَ بْنَ زُرَيْعٍ، حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ شَهْرَا عِيدٍ لاَ يَنْقُصَانِ رَمَضَانُ وَذُو الْحِجَّةِ " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, Язид ибн Зурейъ уларга ривоят қилди: бизга Холид ал-Ҳаззў ривоят қилди, у Абдурраҳмон ибн Абу Бакрадан, у отасидан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У айтди: «Икки ҳайит ойи камаймайди: Рамазон ва Зулҳижжа».