حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مِسْكِينٌ، - يَعْنِي ابْنَ بُكَيْرٍ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُهَاجِرٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي كَبْشَةَ السَّلُولِيِّ، عَنْ سَهْلِ ابْنِ الْحَنْظَلِيَّةِ، قَالَ : مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِبَعِيرٍ قَدْ لَحِقَ ظَهْرُهُ بِبَطْنِهِ، فَقَالَ : " اتَّقُوا اللَّهَ فِي هَذِهِ الْبَهَائِمِ الْمُعْجَمَةِ فَارْكَبُوهَا وَكُلُوهَا صَالِحَةً " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ан-Нуфайлий ривоят қилди, бизга Мискин — яъни Ибн Букайр — ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Муҳожир ривоят қилди, у Рабиа ибн Язиддан, у Абу Кабша ас-Салулийдан, у Саҳл ибн ал-Ҳанзалийядан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам орқаси қорнига ёпишиб қолган (озиб кетган) бир туя ёнидан ўтиб дедилар: «Бу тилсиз ҳайвонлар ҳақида Аллаҳдан қўрқинглар, уларга соғлом ҳолатида мининглар ва соғлом ҳолатида енглар.»
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي يَعْقُوبَ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ سَعْدٍ، مَوْلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ : أَرْدَفَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ ذَاتَ يَوْمٍ فَأَسَرَّ إِلَىَّ حَدِيثًا لاَ أُحَدِّثُ بِهِ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ، وَكَانَ أَحَبُّ مَا اسْتَتَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحَاجَتِهِ هَدَفًا أَوْ حَائِشَ نَخْلٍ . قَالَ : فَدَخَلَ حَائِطًا لِرَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَإِذَا جَمَلٌ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حَنَّ وَذَرَفَتْ عَيْنَاهُ، فَأَتَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَمَسَحَ ذِفْرَاهُ فَسَكَتَ، فَقَالَ : " مَنْ رَبُّ هَذَا الْجَمَلِ، لِمَنْ هَذَا الْجَمَلُ " . فَجَاءَ فَتًى مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ : لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ : " أَفَلاَ تَتَّقِي اللَّهَ فِي هَذِهِ الْبَهِيمَةِ الَّتِي مَلَّكَكَ اللَّهُ إِيَّاهَا، فَإِنَّهُ شَكَى إِلَىَّ أَنَّكَ تُجِيعُهُ وَتُدْئِبُهُ " .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Маҳдий ривоят қилди, бизга Ибн Абу Яъқуб ривоят қилди, у Ҳасан ибн Саъд — Ҳасан ибн Алининг озод қилинган қулидан — у Абдуллаҳ ибн Жаъфардан ривоят қилди. У деди: Бир куни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мени орқаларига миндирдилар ва менга бир сирни айтдиларки, мен уни одамлардан ҳеч кимга айтмайман. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳожати учун ўзини тўсишга энг яхши кўрган нарсаси баланд бир нарса ёки хурмозор эди. У деди: У ансорлардан бир кишининг боғига кирдилар. Бирдан бир туя (пайдо бўлди). У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни кўрганда инқиллаб, кўзлари ёшланди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг олдига бориб, қулоқлари ортини силадилар, шунда у жим бўлди. Кейин дедилар: «Бу туянинг эгаси ким, бу туя кимники?» Ансорлардан бир йигит келиб деди: Меники, ё Расулуллаҳ. У дедилар: «Аллаҳ сени эгаси қилиб қўйган бу ҳайвон ҳақида Аллаҳдан қўрқмайсанми? Албатта у менга шикоят қилдики, сен уни оч қолдирасан ва чарчатасан.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " بَيْنَمَا رَجُلٌ يَمْشِي بِطَرِيقٍ فَاشْتَدَّ عَلَيْهِ الْعَطَشُ، فَوَجَدَ بِئْرًا فَنَزَلَ فِيهَا فَشَرِبَ ثُمَّ خَرَجَ فَإِذَا كَلْبٌ يَلْهَثُ يَأْكُلُ الثَّرَى مِنَ الْعَطَشِ، فَقَالَ الرَّجُلُ : لَقَدْ بَلَغَ هَذَا الْكَلْبَ مِنَ الْعَطَشِ مِثْلُ الَّذِي كَانَ بَلَغَنِي، فَنَزَلَ الْبِئْرَ فَمَلأَ خُفَّيْهِ فَأَمْسَكَهُ بِفِيهِ حَتَّى رَقِيَ فَسَقَى الْكَلْبَ، فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ فَغَفَرَ لَهُ " . فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنَّ لَنَا فِي الْبَهَائِمِ لأَجْرًا فَقَالَ : " فِي كُلِّ ذَاتِ كَبِدٍ رَطْبَةٍ أَجْرٌ " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ал-Қаънабий ривоят қилди, у Моликдан, у Сумаййдан — Абу Бакрнинг озод қилинган қули — у Абу Солиҳ ас-Саммондан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Бир киши йўлда кетаётганда чанқоғи зўрайди. У бир қудуқ топиб, ичига тушди ва сув ичди, сўнг чиқди. Бирдан бир ит чанқоқдан намли тупроқни ялаб, ҳансираётган эди. У киши деди: ‹Менга етган чанқоқ бу итга ҳам етибди.› Сўнг у қудуққа тушиб, этигини сувга тўлдирди ва уни оғзи билан ушлаб, чиққунча (кўтариб), итни сувдан ичирди. Шунда Аллаҳ ундан миннатдор бўлиб, уни мағфират қилди.» Улар дедилар: Ё Расулуллаҳ, бизга ҳайвонларда ҳам ажр борми? У дедилар: «Ҳар бир тирик (намли жигарли) жонзотда ажр бордир.»